کتاب تابستان 80 اثر مارگریت دوراس نشر اختران

در اوایل تابستان سرژ ژولی، سردبیر لیبراسیون، از من خواست تا در باب موضوعات روزمره اگر مایل باشم هر روز چیزهایی به صورت روزنگاری برای روزنامه لیبراسیون بنویسم. مردد بودم، ترسیم چشم‌اندازی از روزنگاریِ هرروزه کمی نگرانم می‌کرد که مبادا نتوانم، ولی بعد به‌خودم گفتم که همیشه می‌شود تجربه کرد. قرار ملاقات گذاشتیم و صحبت کردیم. نظرش نوعی روزنگاری بود که محدود به اخبار روزانه سیاسی و غیره نشود ولی موازی موضوعات سیاسی باشد، یا رویدادهایی که نظر مرا جلب کند، منتها نه صرفاً در محدوده اخبار و اطلاعات مصرفی. موردنظر ژولی این بود: طی یک سال هر روز یک مقاله. کم و زیادش مهم نبود، مهم برایش این بود که هر روز یک مقاله نوشته شود. من گفتم که یک‌سال مدام برایم میسر نیست، ولی سه ماه را حاضرم. گفت: چرا سه ماه؟ گفتم برای اینکه سه ماه، ایام تابستان است. گفت باشد، سه ماه، ولی هر روز. در آن تابستان من کاری در دست نداشتم، درست نبود که منصرف شوم، بعد دیدم که نه؛ نگران بودم، همان ترس نابجای همیشه از اینکه مبادا تمام اوقاتِ روزم وقف هیچ و پوچ شود. بنابراین گفتم: نه، فقط هفته‌ای یک مقاله، آن هم درباره اخبار و رویدادهای موردعلاقه‌ام. قبول کرد. باری، آن سه ماه هوا ابری بود، جز دو هفته آخر ژوئن و اوایل ژوئیه. و امروز، در این چهارشنبه هفدهِ سپتامبر، متن کامل تابستان ۸۰ را در اختیار انتشارات می‌نوئی می‌گذارم. در همین مقدمه باید تصریح کنم که از همان ابتدا هم تصمیم داشتم متن روزنگاریها را به صورت کتاب منتشر کنم. گرچه تردید داشتم که آن نوشته‌ها سر از حوزه کتاب درآورَد، ضمناً دشوار بود برایم که تحمل کنم و به گم‌وگور شدنشان رضا دهم، تصمیم این بود که نگذارم همان‌جا که چاپ شده بود بماند، محبوس روی کاغذهایی که عمر یک‌روزه دارند، گم‌وگور و پراکنده در صفحات روزنامه‌هایی که به ناگزیر دور انداخته می‌شوند. بعد رأیم عوض شد، فکر کردم که اگر در همان وضعِ دست‌نیافتنی باشند خصیصه نهفته در تابستان ۸۰ ـ و البته تا حدودی هم آشکار ـ بروز بیشتری پیدا می‌کند، گرچه آن تابستان به نظر خودم تابستانِ گمگشتگی در واقعیت بود. ولی بعد به خودم گفتم که دیگر کافی است، فیلمهایم بی‌آنکه قراردادی دستم باشد پخش‌وپلا و پراکنده شد، به یغما رفت؛ بیهوده بود، کارم شده بود غفلت، آن هم در آن حد.