کتاب صوتی نگاهت کودتا می کند در من اثر ونوشه اندرخور

«نگاهت کودتا می‌کند در من» نام مجموعه شعری اثر شاعر نوگرای ایرانی، «ونوشه اندرخو» است. این اثر توانست طی مدتی کوتاه پس از انتشار به شهرت و محبوبیت زیادی برسد. زبان ساده و روان اشعار در کنار مضامین عمیق آن‌ها، توانسته مخاطبان خاص و عامه‌پسند را با خود همراه کند و همین رمز موفقیت سروده‌های اندرخو است. کتاب نگاهت کودتا می‌کند در من، در سال 92 در انتشارات بوتیمار منتشر شده و انتشارات آوانامه نسخه‌ی صوتی آن را با صدای شاعر و همراهی «علی خاکسار» منتشر کرده است.

درباره‌ی کتاب صوتی نگاهت کودتا می‌کند در من

تعبیرهای خلاقانه و ترکیبات جدید، ویژگی اصلی این اثر است. اندرخو با تمام ذوق ادبی و شاعری خود توانسته مضامینی جدید در شعرهایش خلق کند که حال و هوایی تازه به دنیای شعر و ادبیات مدرن فارسی داده است. اشعار این شاعر جوان از دل برمی‌آید و شاید به همین دلیل باشد که به همان سادگی و صداقت هم به دل می‌نشیند. در سروده‌های اندرخو، ردپایی از کلیشه‌های شاعران امروزی دیده نمی‌شود. او کلمات را خلق می‌کند و اثری زنده و با هویت می‌نویسد. می‌توان به‌جرات گفت که اشعار این کتاب، از لحاظ معنایی پخته و دوست‌داشتنی هستند. به کاربردن کلمات جدید و هم‌نشینی غریب برخی اصطلاحات، فضایی متفاوت و جذاب در کتاب ایجاد کرده است، تاجایی که گاهی بیشتر شبیه به کاریکلماتورهایی خلاقانه و جذاب می‌شوند و تاثیر بیشتری روی مخاطب می‌گذارند. با این که شاعر از ذوق هنری و ادبی بالایی برخوردار است، اصراری ندارد شعرش پیچیده و پرتکلف باشد. او از صور خیال و آرایه‌های ادبی تاجایی استفاده می‌کند که به زیبایی کلام و درک بهتر اشعارش کمک کند. ارتباط معنایی و مفهومی میان کلمات و عناصر شعر چیزی است که در این کتاب دیده می‌شود و یکی از اهداف شاعر هم همین معناگرایی است.

اندرخو توانسته در شعرش فضای استعاری قوی و تاثیرگذاری ایجاد کند. نمونه‌ی چنین تکنیکی، کمتر در شعر نوی مدرن در ادبیات ایران دیده شده است. شخصیت‌ها و عناصر این اشعار امروزی و ملموس هستند و به همین دلیل است که مخاطب به‌راحتی آن‌ها را درک می‌کند و از آن‌ها تاثیر می‌گیرد. شخصیت‌های شعر اندرخو، گاهی خود او هستند، گاهی مردم و گاهی هم جامعه. به این ترتیب او توانسته فضایی ایجاد کند که در آن همه به هم مرتبط هستند و برخی واقعیت‌های زندگی و جامعه هم در آن‌ها بیان می‌شود. او حتی در این راه، از زبان طنزی ظریف و نیش‌دار هم استفاده کرده است.

با همان چند شعر اول این کتاب می‌توان چشم‌ها را بست و به یک کافه‌ی دنج و سنگین رفت. رویایی دوست‌داشتنی و شاید دور رفت. این کتاب شعر شامل نود و سه قطعه شعر است که نام خاصی ندارند و فقط با ردیف اعداد مشخص شده‌اند. شاید همین نوع نام‌گذاری به معنای باز بودن محتوا و معنای این اشعار باشد. اندرخو اصراری ندارد مخاطبش را اسیر عنوان‌های شخصی‌سازی شده کند. هر کس می‌تواند از دریچه‌ی نگاه خودش، برداشت متفاوتی از هر شعر داشته باشد. درون‌مایه‌ی بیشتر اشعار اسکارلت دهه‌ی شصت، عاشقانه و احساسی است. اندرخو عواطف را چنان توصیف می‌کند که مخاطب به‌خوبی غرق آن می‌شود و حتی لحظاتی به زندگی و تجربیات شخصی خود برمی‌گردد. خواندن اشعار اندرخو می‌تواند خاطراتی را زنده کند که شاید مدت‌هاست از یاد رفته‌اند و حس و حال آن لحظات را فراموش کرده‌ایم. اشعار در قالب نو سروده شده‌اند و وزن و قافیه‌ی مشخصی ندارند. جملات کوتاه هستند و شعرها هم چندان طولانی سروده نشده‌اند. مخاطب می‌تواند بدون این که ملول و خسته شود، هر شعر را کامل بشنود و به عمق پیام شاعر پی ببرد.

در بخشی از کتاب صوتی نگاهت کودتا می‌کند در من می‌شنویم

بال‌هایم را گرفتی و مرا آرام کنار دلت نشاندی
خدایا
بال‌هایم را به من پس بده
می‌خواهم کمی دور مهربانی‌ات بگردم
هرگز فراموشت نمی‌کنم
تنها تو را گاهی یادم می‌رود
دلگیر نشو
نبودنت مرا بدجور بی‌حواس کرده است
دیگر حتی به تو فکر هم نمی‌کنم
ببین چطور فی‌البداهه تو را می‌سرایم
برای مستی با تو
مشروب نمی‌خواهم
من پیک‌هایم را در آرامش چشم‌هایت می‌زنم
حالا که رفته‌ای بگذار تمام اتفاقات بیفتند
مثل همان سیب‌هایی که
سهم دل ما بودند و نچیدیمشان
و یکی یکی افتادند
دیگر از ارتفاع بلندترین پنجره‌ها هم نمی‌ترسم
من پریدن را خوب آموخته‌ام
همان روز که بدون بال از چشم‌های دلت افتادم