دولت که یکی از موضوعات اصلی و رایج فلسفه سیاسی، جامعهشناسی سیاسی، حقوق و... در کشورهای نسبتاً پیشرفته دنیا میباشد، از عناصر غالب گفتمان حقوقی، سیاسی و اجتماعی جامعه معاصر ایران نیز محسوب میشود. این پرسش که دولت چیست، از سادهترین و در عین حال پیچیدهترین سوالاتی است که در مبحث اندیشه و فلسفه سیاسی و حقوقی از گذشته دور تا به امروز مطرح بوده است. دولت و عناصر مولف آن، در عین حال مهمترین موضوع حقوق عمومی نیز هستند.
اهمیت این پدیده به اندازهای است که هر یک از مکاتب مدعی مدیریت دنیای انسانی را بر آن داشته که به خیال خود، طرحی برای ساماندهی آن تصویر نمایند. حتی آن دسته از سنتهای فکری مانند مارکسیسم و آنارشیسم که سخت به دولت تاختهاند، بازهم درباره اهمیت و ماهیت آن عمیقاً به تامل پرداختهاند. از نظر عملی نیز مشکل میتوان حیات اجتماعی را بدون دولت تصور کرد.
از آنجائیکه بررسی کنشگری متقابل مفاهیم دولت مدرن و حقوق بشر، پیش و بیش از هر چیز، مستلزم شناخت چیستی و ماهیت پدیدههای مذکور بهجهت اختلافیبودن آنهاست، لذا در فصل نخست از دفتر اول، به تبیین مفاهیم و بنیانهای دولت مدرن و حقوق بشر پرداخته شده است. در این مسیر، پس از مفهومشناسی هر یک از آنها و شناخت بستر اجتماعی و شرائط تاریخی شکلگیری هر کدام، نسبت به بررسی تفصیلی مبانی نظری و عملی پیدایش و تکامل این مفاهیم مبادرتورزیده و متعاقباً ضمن تشریح مولفههای مقوم هر یک، کارکردها و کارویژههای آنها مورد مداقهنظر قرارگرفتهاند.