Loading

چند لحظه ...
کتاب مختارنامه

کتاب مختارنامه

نسخه الکترونیک کتاب مختارنامه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق اپلیکیشن رایگان فیدیبو در دسترس است. همین حالا دانلود کنید

معرفی کامل کتاب مختارنامه را رایگان بشنوید

با کد تخفیف hifidibo این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۱,۹۲۰ تومان ارزان‌تر بخرید!

نقد و بررسی کتاب مختارنامه

خلافت در صدر اسلام شکل موروثی نداشت. بلکه با مشورت بزرگان زمان به ترتیب «ابوبکر»، «عمر» و «عثمان» زمام‌داری را به عهده گرفتند و پس از آن خلافت به «حضرت علی(ع)» رسید. پس از «حضرت علی(ع)»، «معاویه بن ابوسفیان» زمام امور مسلمانان را به دست گرفت و پسرش «یزید» را برای خلافت به جای خود برگزید، هرچند این تصمیم مخالفان زیادی داشت اما یزیدبن معاویه  پس از مرگ پدر به تخت نشست و امویان اولین دولت عربی اسلام شدند که خلافت را موروثی کردند. «حسین بن علی(ع)» این را نپذیرفت و خروج کرد و در ادامه، واقعه‌ی کربلا اتفاق افتاد.

پس از واقعه‌ی کربلا افراد زیادی به خون‌خواهی «امام حسین (ع)» برخاستند. یکی از مشهورترین این افراد در تاریخ مختار ثقفی است که واعظ هروی در کتاب مختار نامه روایت او را آورده است.

مختارنامه یا روضه المجاهدین

مختارنامه یا روضه المجاهدین کتابی است که که با لحنی حماسی جنگ ها و مبارزات مختار ثقفی در انتقام شهدای کربلا را روایت می‌کند. عطاءالله بن حسام واعظ هروی کتابش را در بیست و چهار باب نوشته است و کتاب مقدمه و خاتمه‌ای هم دارد. او با آوردن اشعار حماسی در لابلای روایت‌هایش لحنی جذاب به کتاب بخشیده است. هرباب کتاب واقعه‌ یا جنگی را روایت می‌کند، چنانکه باب اول کتاب با ورود «عبیدالله بن زیاد» به کوفه و شهادت «مسلم بن عقیل» آغاز می‌شود و در ادامه تمام وقایع تاریخی که بر مختار می‌گذرد از مرگ «یزید بن معاویه»گرفته تا قیام توابین و بعد از آن را روایت می‌کند. واعظ هروی در این کتاب یک به یک جنگ‌های مختار را روایت می‌کند و تا روایت شهادت او به دست زبیریان پیش می‌رود.

روایت شهادت مختار این گونه آمده است که پس از آنکه او با شش هزار نفر در دارالخلافه‌ی کوفه گیر می‌افتد تنها ۱۹ نفر از آنان به او وفادار می‌مانند و او با همین ۱۹ نفر که در اسناد تاریخی هم همین تعداد ذکر شده‎ است، تا پای جان با زبیریان می‌جنگد. واعظ هروی این صحنه ها را به زیبایی به تصویر کشیده است و در خاتمه‌ی کتاب لحظه‌های «ابراهیم بن مالک اشتر» و روزگار او پس از درگذشت مختار و آنچه میان او و «عبدالملک بن مروان» گذشت را روایت می‌کند.

مختارنامه؛ قصه یا روایتی از واقعیت؟

نقدهایی بر کتاب واعظ هروی وارد است که می‌گوید این کتاب در بعضی وقایع با اسناد تاریخی هماهنگی ندارد. به طور مثال در این کتاب شرح دلاوری هایی از «ام عامر» دختر «عبدالله بن عفیف»، یکی از پیروان حضرت علی(ع) آمده است که چندان واقعی به نظر نمی‌رسد. درباره‌ی «محمد حنفیه» و «ابراهیم بن مالک اشتر» نیز مطالبی در کتاب وجود دارد که از لحاظ تاریخی شبهه برانگیزند.

آنچه مسلم است کتاب عطاءالله بن حسام واعظ هروی کتابی است که غبار از چهره‌ی مختار ثقفی پاک می‌کند و او را از اتهاماتی که بر او وارد شده مبرا می‌داند. آنچه واعظ هروی می‌گوید این است که مختار به راستی سر سپرده‌ی «علی بن ابی طالب» و خاندانش بود و از خالص‌ترین شیعیان در طول تاریخ است.

مختار ثقفی؛ منتقم کربلا

مختار بن ابوعبید ثقفی جنگاور مسلمان اهل طائف بود که در سال اول هجرت برابر با ۶۲۲ میلادی به دنیا آمد. او فرزند «ابوعبید ثقفی» از جنگاوران صدر اسلام و یاران «حضرت محمد(ص)» بود که در نبرد پُل، یکی از نبردهای میان مسلمانان و ساسانیان کشته شد. می‌گویند «حضرت علی(ع)» به مختار لقب کَیِّس داده بود و او را فردی بسیار باهوش می‌دانست. مورخان معتقدند مختار یکی از سیاست‌مدار ترین مردان زمانه‌ی خود بود. مختارثقفی که او را «ابواسحاق» می‌خواندند از دوست‌داران «امام حسین(ع)» بود. هنگامی که «امام حسین(ع)» از بیعت با «یزید بن معاویه» سرباز زد مختار از موافقان حضور امام در کوفه و اولین میزبان «مسلم بن عقیل» نماینده‌ی «امام حسین(ع)» بود. هرچند بنا به صلاحدید بزرگان، «مسلم» در خانه‌ی «هانی بن عروه» اقامت کرد و در روزی که مختار خارج از کوفه به جمع‌آوری نیرو مشغول بود، هر دو دستگیر شده و به شهادت رسیدند. بعد از شهادت «مسلم» و «هانی»، «عبیدالله بن زیاد» مختار را هم به زندان افکند و او تا پایان قیام سید الشهدا در زندان بود. مختارثقفی پس از آزادی از زندان شعار «یا لثارات الحسین» سر داد و به خون‌خواهی «حسین بن علی(ع)» پرداخت.

بعضی مورخان گفته‌اند، مختار ثقفی به امامت «علی بن حسین، حضرت سجاد (ع)» معتقد نبود و باور داشت امامت پس از «امام حسین(ع)» به برادر دیگر ایشان «محمد حنفیه» رسیده است. از طرفی دیگرانی همچون «آیت‌الله خویی» معتقدند که خود «حضرت سجاد(ع)» مختار را به دلایل امنیتی به «محمد حنفیه» ارجاع داد و قیام مختار با اجازه از «حضرت سجاد(ع)» صورت گرفته است.

مختار در زمان قیامش اموی‌ها را بارها و بارها مورد حمله قرار داد. در یکی از مهم‌ترین جنگ‌های او که در کناره‌ی رود خازِر اتفاق افتاد و جنگ خازر نام گرفت، سپاهیان مختار به فرماندهی «ابراهیم بن مالک اشتر» توانستند سپاه اموى‌ها را شکست دهند. «عبیدالله بن زیاد» از مسببین اصلی واقعه‌ی کربلا به‌دست «ابراهیم بن مالک اشتر» کشته شد. او در طول قیامش افرادی مانند «عمربن سعد»، «شمر بن ذی‌الجوشن» و «خولی بن یزید» را که از بدترین افراد حاضر در کربلا بودند را هلاک کرد. مختار ثقفی در نتیجه‌ی جنگ‌هایش توانست مدت ۱۸ ماه کوفه را به شکل مستقل اداره کند و به قسمت‌های زیادی از عراق مسلط شود. در آن زمان در حجاز زبیریان ادعای خلافت داشتند.

مختار ثقفی در سال ۶۷ هجری از «مصعب بن زبیر» شکست خورد و کشته شد. قبری منصوب به مختار در نزدیکی مسجد کوفه وجود دارد که از لحاظ تاریخی تایید نشده است. پس از مرگ مختار بود که امویان و زبیریان مقابل همدیگر قرار گرفتند و «عبدالملک بن مروان» پنجمین خلیفه اموی توانست «مصعب بن زبیر» را شکست دهد و دوباره کوفه را تحت حکومت امویان درآورد.

عطاءالله بن حسام واعظ هروی؛ راویتگر انتقام مختار

عطاءالله‌بن حسام واعظ هروی، واعظ و شاعر شیعه‌ی ساکن هرات بود. از تاریخ و محل تولد او اطلاعات دقیقی در دست نیست. آنچه درباره‌ی او مسلم است، زیستن او در قرن دهم هجری قمری است. در این زمان صفویان در ایران حکومت می‌کردند. حکومت صفویه حکومتی شیعه بود و واعظان و روحانیون شیعه در این دوران احترام و امنیت زیادی داشتند. واعظ هروی ابتدا مثنوی خود‌ درباره‌ی مختار ثقفی، منتقم کربلا سرود و بعدها در سال ۹۸۱ هجری آن را به صورت یک کتاب به نثر درآورد و نامش را روضه المجاهدین گذاشت که امروز ما آن را به نام مختارنامه می‌شناسیم. اثر دیگر عطاءالله بن حسام واعظ هروی دیوان شعر اوست.

انتشار مختارنامه

نمونه‌های بسیاری از کتاب مختارنامه در بازار موجود است. مصححان زیادی این کتاب را ویرایش و آماده‌ی چاپ کرده‌اند و نشرهای مختلفی این کتاب را منتشر کرده‌اند. «محمد چنگیزی» سال ۱۳۶۸ این کتاب را تصحیح کرد. این نسخه از سوی «مرکز نشر فرهنگی رجا» منتشر شده است. یکی دیگر از این ویرایش‌ها تصحیح «یوسف صبح روان» است که سال ۱۳۷۸ منتشر شد. این کتاب به نام‌های قیام مختار ثقفی(مختارنامه) و کلیات هفت جلدی مختارنامه هم شناخته می‌شود.

«علیرضا سیف الدینی» نویسنده و مترجم ایرانی که بسیاری از آثار ادبی را ویرایش کرده است سال ۱۳۸۴ مختارنامه را نیز ویرایش کرد و «انتشارات ققنوس» آن را منتشر کرد. کتاب الکترونیکی مختارنامه در قالب فایل پی دی اف (pdf) در سایت فیدیبو قابل دانلود است.

در بخشی از کتاب مختارنامه می‌خوانیم

راوی گوید که مجموع آن هشتادهزار دینار بود. «ابراهیم» همه را به لشکر بخشید و ظرف و فروش را به باغبان بخشید و گفت: «بگو که سپاه ابراهیم بردند.» آن مرد وی را دعا کرد و «ابراهیم» به لشکرگاه خود بازگردید و آن جوانی که این خبر گفته بود، طلبید و سی هزار درهم بدو داد و گوهر قیمیتی در بازو داشت که از میراث پدر به او رسیده بود؛ باز کرد و با قدری مروارید در دهان او گذاشت. آن‌گاه قلمدان طلبید و کاغذی به مختار نوشت و به کوفه فرستاد و جمیع حالات را شرح داد. از آن طرف چون «ابن زیاد» بد بنیاد این خبر را شنید رنگش زرد شد و پشت بر دیوار نهاد و از هوش برفت. چون به هوش‌آمد از آورنده‌ی خبر پرسید: «این خبر را از که شنیدی؟» گفت: «از جایی می‌آمدم که به در آن باغ رسیدم و بیست و سه کس را کشته دیدم. حیران شدم. پای در باغ نهادم صحن باغ از خون لاله زار بود و کشته را حساب نبود.» ابن زیاد ملعون گفت: «بد دیدی و بد آمدی و بد گفتی، بد باد روزگارت»

آن مرد از پیش «عبید زیاد» لعنتی رفت و «ابن زیاد» ملعون چون برگ می‌لرزید و از خوف «ابراهیم» هیچ نمی‌خورد و با هیچ کس سخن نمی‌گفت. چون شب شد برمیخاست و مینشست و با خود میگفت:«آه از پسر اشتر که از او به من چه رسیده.» و تا صباح خواب نکرد. چون روز شد لشکرش نزد او آمدند، اکثر سر برهنه و جامه دریده. «ابن زیاد» چون ایشان را چنین دید گفت: «عمامه بر سر بندید و لباس‌های پاک بپوشید که دشمن شماتت نکند و نامه به ابراهیم بنویسم که جمعی را که در باغ کشته‌ای گمان نبری که ایشان را نزد من اعتباری بود، بلکه ایشان ردترین سپاه من بودند.»

مشخصات کتاب مختارنامه

نظرات کاربران درباره کتاب مختارنامه

جناب داوود ابراهیمی میشه استاد یا کتب معتبر رو معرفی کنی؟ کسی که ادعای پیامبری داشت نمیگه یا نثارات الحسین (ع)
در ۲ ماه پیش توسط nim...355 ( | )
عالی
در ۲ سال پیش توسط abo...505 ( | )
بسیار عالی
در ۲ ماه پیش توسط 938...308 ( | )
ممنونم
در ۲ سال پیش توسط مرتضی ت ( | )
خیلی خوبه
در ۳ سال پیش توسط mah...184 ( | )
  • ۱
  • ۲
  • بعدی ›
  • آخرین ››