کتاب سایکو سایبرنتیک اثر مکسول مالتز نشر گروه هنری باران خرد

کتاب «سایکو سایبرنتیک» (Psycho-Cybernetics) نوشته‌ی ماکسول مالتز یکی از کتاب‌های کلاسیک و تأثیرگذار در حوزه‌ی تصویر ذهنی از خود، اعتمادبه‌نفس، هدف‌گذاری و رشد فردی است. نخستین بار در سال ۱۹۶۰ منتشر شد.

ایده اصلی کتاب چیست؟

ایده‌ی مرکزی مالتز خیلی جالب است:

رفتار و نتایج زندگی ما تا حد زیادی تحت تأثیر تصویری است که در ذهنمان از «خودمان» داریم.

مالتز که جراح پلاستیک بود، متوجه شد بعضی از بیمارانش بعد از تغییر ظاهری، اعتمادبه‌نفس و رفتارشان به شکل چشمگیری تغییر می‌کند؛ اما بعضی دیگر حتی بعد از موفقیت‌آمیز بودن عمل، همچنان خودشان را زشت، ناتوان یا شکست‌خورده می‌دیدند. همین موضوع او را به مطالعه‌ی رابطه‌ی تصویر ذهنی و رفتار انسان سوق داد.

«سایبرنتیک» یعنی چه؟

مالتز اصطلاح Psycho-Cybernetics را از مفهوم سایبرنتیک گرفت؛ سایبرنتیک در اصل به سیستم‌های هدایت و کنترل مربوط می‌شود.

او ذهن انسان را شبیه یک سیستم هدایت خودکار در نظر می‌گیرد:

هدف → تصویر ذهنی → رفتار → بازخورد → اصلاح مسیر → رسیدن به هدف

بنابراین اگر تصویر ذهنی فرد از خودش منفی باشد، ممکن است حتی بدون اینکه آگاه باشد، رفتارش او را به سمت همان تصویر منفی هدایت کند.

مهم‌ترین موضوعات کتاب

کتاب روی چند مفهوم اصلی تمرکز دارد:

تصویر ذهنی از خود (Self-Image)

قدرت تجسم و تصویرسازی ذهنی

تمرین ذهنی قبل از انجام کار

هدف‌گذاری

اعتمادبه‌نفس

کنترل افکار منفی

آرام‌سازی و تمرکز

غلبه بر ترس و شکست

تغییر عادت‌های ذهنی

ساختن یک تصویر ذهنی جدید و قدرتمند از خود

مالتز همچنین تمرین‌هایی برای تجسم، تمرین ذهنی و آرام‌سازی پیشنهاد می‌کند تا خواننده صرفاً ایده‌ها را نخواند، بلکه آنها را در زندگی به کار بگیرد.

نکته جذاب برای طراحی جلدی که ساختیم

به نظرم تصویر مغز + چرخ‌دنده + مدارهای الکترونیکی دقیقاً با استعاره‌ی اصلی کتاب هماهنگ است.

در واقع می‌توانیم مفهوم جلد را این‌طور ببینیم:

مغز = سیستم کنترل

چرخ‌دنده‌ها = الگوهای ذهنی

مدارها = مسیرهای فکری

نور داخل مغز = آگاهی و تغییر

شبکه‌ی اطراف = ارتباط ذهن با جهان و اهداف

به همین دلیل، تصویری که برای جلد ساختیم فقط یک تصویر «سایبری» نیست؛ مفهوم کتاب را هم منتقل می‌کند.

البته یک نکته مهم هم وجود دارد: کتاب محصول فضای علمی و روان‌شناسی دهه ۱۹۶۰ است و بعضی توضیحات علمی آن امروز به‌روز محسوب نمی‌شوند؛ بهتر است آن را بیشتر به‌عنوان یک اثر کلاسیک در حوزه‌ی خودیاری و روان‌شناسی تصویر ذهنی بخوانیم، نه یک کتاب علمی مدرن.