کتاب آبادانی‌ها اثر کیانوش عیاری نشر گیلگمش

«وقتی می‌خواستم دنیا بیام، از قابله پرسیدم: "سینما اختراع شده؟" گفت: "آره." و من به دنیا اومدم.» این جمله‌ی کیانوش عیاری بود در آن عصر جمعه‌ی زمستانی که در خانه‌اش روی مبل خاکستری نشسته بودم تا درباره‌ی عیار سینمای جهان، سینمای عیاری و همچنین تجربه‌ها و کشف‌های ناب روایی و سینمایی‌اش حرف بزنیم.

قابله راست می‌گفت. آن زمان سینما اختراع شده بود. شصت سال بود که سینما اختراع شده بود. آن موقع تازه قاب‌های مربعی‌شکل با نوار صدای قهوه‌ای‌رنگ، به تصویر متحرک دوربین‌های هشت‌میلی‌متری جان داده بود و رنگ تازه در تصویر تنیده بود و پرده‌ی نقره‌ای سینما همه را مبهوت خود می‌کرد.

بعد کیانوش عیاری به دنیای سینما آمد. اما کیانوش تنها نیامده بود. با یک دنیا قصه و روایت آمده بود. با سینمایی که به ذات زندگی نزدیک بود. یک سینمای واقعی از جنس حقیقت زندگی؛ سینمایی که بعدها به سینمای خالص و ناب عیاری معروف شد. سینمایی که از تاروپود روح و احساس او می‌آمد: ساده اما سخت. سهلِ ممتنع. سینمایی روان و سلیس که نمی‌شد از آن تقلید کرد. سینمایی که پیش از عیاری نبود. گویی با به دنیا آمدنش آن سینما هم زاده شده بود. سینمایی با عیار رئالیسم کیانوش.

کیانوش عیاری اواسط فصل بهارِ خوزستان در اهواز به دنیا آمد: بیست و سوم اردیبهشت‌ماه هزار و سیصد و سی. کودکی و نوجوانی کیانوش با رؤیا، تخیل و قصه‌پردازی سپری شد. او در هر لحظه از زندگی‌اش داستانی جدید می‌نوشت؛ داستانی که از اعماق قلبش سرچشمه می‌گرفت و جزئیات زندگی‌اش را صمیمانه و زیبا به تصویر می‌کشید.

از همان روزها بود که اشتیاقِ کشف داستان‌های ناگفته در او بیدار شد. هر تصویری را که در ذهن می‌پروراند با واژه‌های خالص و زیبا روایت می‌کرد و در قالب فیلم کوتاه به تصویر می‌کشید. در نوجوانی و جوانی فیلم‌های بسیاری ساخت؛ فیلم‌های هشت‌میلی‌متری خاکباران و رود زهر و فیلم سی‌دقیقه‌ای آن‌سوی آتش و فیلم‌های دیگری که همه‌ی آن‌ها به پیش از انقلاب پنجاه و هفت برمی‌گشت.

با دیدن تنوره‌ی دیو، اولین فیلم بلند کیانوش عیاری، شیفته‌ی این فیلم‌ساز شدم؛ داستانی ملتهب با حال‌وهوای ادبیات دهه‌ی چهل و فضاسازی‌های واقع‌گرا. هر تصویرش گویی برگی از یک رمان بود، پرجزئیات و تنیده در واقعیت محض.