کتاب رودین اثر ایوان سرگیویچ تورگنف نشر دیدآور

ایوان تورگنف (۱۸۱۸-۱۸۸۳) را اغلب شاعرانه‌ترین رئالیست ادبیات قرن نوزدهم روسیه می‌دانند. در میان غول‌های ادبیات روس، اگر تالستوی پیامبری خشمگین و داستایفسکی روان‌کاوی بی‌رحم است، تورگنف نقاشی چیره‌دست و نظاره‌گری دقیق است که با قلمی ظریف، روحِ زمانه‌ی خود را ترسیم می‌کند. کتابی که در دست دارید، رودین (۱۸۵۶)، نخستین رمان و از مهم‌ترین آثار اوست، اثری که نام قهرمانش به اسم‌ رمزی برای یک تیپ شخصیتی خاص در تاریخ اندیشه بدل شد.

دمیتری رودین مردی است آراسته به جادوی کلام. او وارد هر مجلسی که می‌شود، با حرارت از آرمان‌های والا، از معنای زندگی، از وظیفه‌ی انسان و از آینده‌ی بشر سخن می‌گوید. او شنونده را مسحور می‌کند، قلب‌ها را به تپش می‌اندازد و جوانان را شیفته‌ی چنین آرمان‌هایی می‌کند. اما تورگنف، با همان ظرافت همیشگی، ما را آرام‌آرام با روی دیگرِ سکه آشنا می‌کند. 

رودین تجسم کامل مفهوم «آدم زیادی» در ادبیات روسیه است، اصطلاحی برای توصیف روشنفکرانی که در دنیای ذهنی و فلسفی خود غول‌هایی بی‌همتایند، اما در میدانِ عمل، در مواجهه با واقعیت‌های زمینی و حتا در آزمونِ عشق، ناتوان و فلج ظاهر می‌شوند. رودین می‌داند «چه باید کرد»، اما هرگز نمی‌تواند «کاری بکند». او قهرمانِ واژه‌ها و شکست‌خورده‌ی میدانِ اراده است.

اما چه‌گونه رمانی که بیش از یک و نیم قرن از نگارش آن می‌گذرد، هنوز خواندنی است؟ پاسخ در این‌جاست که رودین تنها روایتگرِ تاریخِ روشنفکریِ روسیه در دهه‌ی ۱۸۴۰ نیست، بلکه آینه‌ای است در برابرِ انسانِ مدرن. داستانِ رودین داستانِ شکافِ عمیق و دردناک میان «حرف» و «عمل» است. تورگنف از ما می‌پرسد: آیا شور و اشتیاقِ کلامی کافی است؟ آیا کسی که زیباترین آرمان‌ها را فریاد می‌زند، لزوماً شجاعتِ زیستنِ آن‌ها را نیز دارد؟

در این رمان، ما با تضادی دراماتیک روبه‌رو می‌شویم: تضاد میانِ مردی که در آسمانِ اندیشه‌ها پرواز می‌کند و زنی (ناتالیا) که اگرچه در آغاز خاموش است، اما وقتی پای عشق و تصمیم به میان می‌آید، شجاعتی را از خود نشان می‌دهد که فیلسوفِ پرگو از آن بی‌بهره است. این تقابل هسته‌ی مرکزیِ نقد تورگنف به نسل خودش بود، نسلی که در تارهای عنکبوتیِ فلسفه‌بافی گرفتار شده بود.

ترجمه‌ی پیش رو تلاشی است برای بازآفرینیِ نثرِ شاعرانه و در عین حال دقیقِ تورگنف به زبان فارسی. سعی بر آن بوده که لحنِ فاخرِ گفت‌وگوهای رودین و توصیفاتِ طبیعت‌گرایانه‌ی نویسنده، بدون خدشه به شیواییِ متن، به خواننده‌ی فارسی‌زبان منتقل شود. امید است که این اثر، نه تنها به عنوان یک سندِ ادبیِ کلاسیک بلکه به عنوانِ داستانی زنده و تکان‌دهنده در دلِ مخاطبان بنشیند.