کتاب پرتقال اثر باسم قهار نشر قطره

باسم قهار، کارگردان و بازیگر و نویسنده‌ی عراقی، مؤلف نمایشنامه‌ی پرتقال، در سال ۱۹۶۳ در بغداد به دنیا آمد و در سال ۱۹۹۰ در رشته‌ی کارگردانی تئاتر از آکادمی هنرهای زیبای بغداد فارغ‌التحصیل شد.

باسم قهار مانند بسیاری از نوآوران عراقی در خارج از عراق زندگی کرد. اسماعیل الرفاعی بیان می‌کند که نویسنده‌ی پرتقال یکی از نمادهای فرهنگ عراقی است که در زادگاهش زمینی محکم برای نوآوری به دست نیاورد، چراکه جنگ‌های پی‌در‌پی آن زمین بزرگ را به مکانی برای رانده شدن تبدیل کرد. نوآوران عراقی از «غائب طعمه فرمان» تا باسم قهار رنج مهاجرت را به‌سبب فرهنگ حاکمیت عربی و دیدگاه واپس‌گرایانه‌ی آن بر خود تحمیل کردند. دیدگاهی که در یک فقره به سال ۱۹۶۳ فرهیختگان عراقی را دسته‌جمعی در قطار مرگ نشاند و در بیابان اعدام کرد. فرد صاحب نبوغ برای پی ‌بردن به سؤالات مطرح در زادگاهش باید در آنجا زندگی کند و در تعامل باشد، اما حاکمیت عراق از زمان ایجاد دولت جدید، در سال ۱۹۲۱، هنوز دو پاره‌ی سر و بدن است که بینشان هماهنگی و همکاری وجود ندارد و این سر هنوز سرگرم مقولات فرهنگ کشاورزی گذشته است که عالی‌ترین سطح اخلاق را در تاخت‌وتاز به نمایش می‌گذارد، دوره‌ای که مشروعیت قانونی مایملک مردم را به غارت می‌برد و مشروعیت اخلاقی به زنان دست‌درازی می‌کند و کودکان را به بردگی می‌کشد. باسم قهار در قید آنچه مقولات کشاورزی اجدادش به ارث گذاشت نماند و تن به تاخت‌وتاز نداد. و در دیگر نقاط جهان عرب، دمشق و‌ مسقط و قاهره، با توسل به نوآوری فردی‌اش در ایجاد فرهنگ عربیِ نقاد و معترض سهیم شد.

در کارنامه‌ی هنری باسم قهار کارگردانی بیست‌وچهار نمایشنامه به زبان عربی و انگلیسی در بغداد، دمشق، بیروت، سیدنی و مسقط ثبت شده است. همچنین سه نمایشنامه‌ی کهرب، به سال ۲۰۰۲، أرابیا به سال ۲۰۰۴، و پرتقال به سال ۲۰۲۰ را نوشت و در تئاتر سوریه کارگردانی کرد که در دمشق و بیروت و مسقط به روی صحنه رفت. کارگردانی حدود هفده فیلم سینمایی و مستند و سه سریال صفحه‌ی دیگری در کارنامه‌ی هنری باسم قهار نشانده است. باسم قهار، علاوه‌بر کارگردانی، در پنجاه کار تلویزیونی در سوریه، مصر، عراق، کویت و لبنان بازی کرده است. و نیز در هشت فیلم سینمایی، که سه فیلم از آن‌ها بین‌المللی و به زبان انگلیسی‌اند، ایفای نقش کرده است. تألیف مقالاتی درباره‌ی تئاتر و سینما و برگزاری کارگاه‌های هنرپیشگی برای جوانان در استرالیا، سوریه، لبنان و مغرب برگ دیگری از کارنامه‌ی هنری وی است. و در آخر باید عضویت در هیئت داوری جشنواره‌های تئاتر و سینما در کشورهای گوناگون را هم به کارنامه‌ی پرافتخار باسم قهار اضافه کرد.