کتاب بازی درمانی اثر الهه صادقی نشر موسسه اندیشه کامیاب ایرانیان

بازی مفهومی است که معناهای مختلفی را در بر دارد و ما را در مقابل این پرسش قرار می دهد که بازی واقعا چیست؟ برای فهم مفهوم بازی می توان آن را در مقابل مفاهیم غیر از آن قرار داد. در زبان عامه و روزمره بازی به عنوان امری غیر جدی تلقی می شود و حتی گفته می شود " بازی در نیاور " و مراد آن است که جدی باش. در اینجا بازی به عنوان امری غیر جدی و غیر ضروری در نظر آورده می شود. همچنین وقتی کسی قصد می کند آنچه که باید نشان دهد، ظاهر نسازد ممکن است به بازی دست بزند، اما امیدوار است که طرف مقابل درکی از آنچه که در پس بازی قرار دارد، به دست آورد. حتی در پس چنین بازی هایی نیز اهدافی نهفته است که شاید با اهمیت باشد. شاید افراد به این دلیل به چنین بازی هایی می پردازند که بازی برای آنان مخاطره کمتری دارد و در عین حال بازیگر می تواند به نحوی خود را بیان و ابراز کند. در این معنا حتی بازی های عامیانه که خیلی جدی تلقی نمی شوند، نیز از نکات قابل توجهی برخوردارند. پس وقتی افراد نمی توانند به صورت واقعی و سر راست تمایلات و افکار خود را نمایان سازند، آنها را در بازی متبلور می سازند. در اینجا بازی جنبه روانشناختی پیدا می کند. از زاویه دیگری نیز می توان به بازی نگریست و این در صورتی است که بازی را به عنوان نوعی سرگرمی بدانیم. چنانکه راسل فیلسوف انگلیسی می گوید: یکی از مشکلات اساسی انسان قرن ۲۱، چگونه سرگرم شدن است. چیزی که بشر از آن وحشت دارد این است که چیزی برای سرگرم شدن نداشته باشد. در این معنا بازی در مقابل "كار" قرار می گیرد. با این که افراد ساعاتی از روز یا شب را برای معیشت و درآمد کار می کنند، به جز وقت خواب و استراحت، هنوز ساعاتی دارند که نمی دانند با آن چه کار کنند. در روزگاران قدیم مردم به شب نشینی، ابداع قصه ها و بازی های شبانه می پرداختند و در آن قصه ها و بازی ها به نحوی، سرخوردگیها و تمایلات خود را منعکس می کردند، چیزهایی که در ساعات واقعی کار نمی توانستند آنها را بروز دهند. در اینجا هم کار امری واقعی و جدی تلقی می شد و بازی امری غیر جدی. ولی جالب است که بخش اعظم فرهنگ و افتخارات بشری از خلال همین قصه ها و بازی ها قابل تحلیل است. از زمانی که بشر به کمک مطالعه و بررسی و تعمق فلسفی اهمیت بازی را باز شناخت، بازی مورد توجه بیشتری واقع شد و در بسیاری از حرفه های بشری مورد استفاده قرار گرفت و توانست در خدمت رشد فردیت فرد، توسعه اجتماعی و حتی درمان بیماریهای فردی و اجتماعی قرار گیرد. بشر آموخت که برخی از خصلت هایش را می تواند به جای میدان مبارزه آسیب زا، در میدان های بازی به نمایش در آورد و با این روش می تواند حس قدرت طلبی، رهبری، اثبات خود و اعتماد به نفس را در خود ارضا نماید. گرچه پیش از افلاطون نیز بازی و سرگرمی وجود داشت و افراد به آن می پرداختند ولی شاید افلاطون اولین کسی بود که به راز تاثیر بازی پی برد و معتقد بود تحت نظر مربی باید به کودکان فضای بازی کردن داد. از این رو بازی به عنوان یکی از شیوه های تربیتی به رسمیت شناخته شد. از طریق بازی می توان بسیاری از صفاتی که در مجموع فرد تربیت شده را می سازند، در کودکان پدید آورد. به شرط آن که، تربیت را مجموعه معلوماتی که فرد در طول دوران مدرسه کسب می کند ندانیم. از بازی همچنین می توان برای درمان و رفع بسیاری از مشکلات کودکان استفاده کرد. به دلیل تصور آگاهانه یا ناخودآگاه از بازی که امری غیر رسمی و غیر جدی است، کودکان در بازی ها راحت تر خود را نمایان می سازند و روابط مطلوب خود را بازسازی می کنند و از آن طریق درمانگر می تواند تشخیص دهد که کودک در چه زمینهای مشکل دارد. به طور مرسوم ما چیزهایی را آرزو می کنیم و در ذهن مان بازسازی می کنیم که نداریم. برخی از چیزهایی که نداریم ممکن است منبع مشکلات فردی و اجتماعی ما باشد. بازی ماهیتا ارتباط نزدیک تری با کودکان دارد تا بزرگسالان. گرچه بازی های بزرگسالان نیز مهم است، اما بزرگسالان تلاش زیادی کرده اند تا بازی های شان را رسمی، جدی و واقعی نشان دهند. ولی کودک و بازی او عدم رسمیتی دارند که مورد پذیرش بزرگسالان است.