کتاب گونه‌ها و الگوها در معماری ایران جلد 1 اثر آزیتا بلالی اسکویی نشر دانشگاه هنر اسلامی تبریز

واژۀ تیپولوژی یا آن گونه که در فارسی به »ونه شناسی ترجمه شده، خاستگاهی در فرهنگ غرب دارد و از واژۀ تایپ برگرفته شده است. واژۀ تایپ نیز، خود برگرفته از ریشۀ یونانی تپس و تیپس در زبان لاتین است. در زبان انگلیسی این واژه، معادل واژه های مدل، نمونه، فرم، دسته، نماد و ویژگی قرار دارد. این واژه با دیگر واژه ها ترکیب شده و واژه های ترکیبی نو را به وجود آورده است. هر کدام از این واژه ها بار معنایی خاص خود را دارند. برای نمونه، واژۀ ارک تایپ هم در فلسفه و روانشناسی به معنای الگوی آغازینه یا کهن الگو، خصیصه و سرشت آمده است. این ِواژه در روانشناسی يونگ به معنای منشی است که در زمان های بسیار دور در پندار آدمی شکل گرفته و در اثر گذشت زمان مبدل به یک کد ژنتیک شده است و از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است. البته لازم به ذکر است که این معنی نسبت به نگاه کاربر آن قابل تغییر است. در زبان فارسی، واژۀ گونه یا تیپ را می توان به گروه خاصی با یک ویژگی یا علامت مشخص نسبت داد. در حقیقت ترجمان واژه های انگلیسی فوق الذکر به فارسی به دلیل نوع خاص برداشتی که از این واژه ها وجود دارد، مانند الگو یا مدل که حکم طرحی است که از آن تبعیت می شود و قابل تکرار است، کارایی چندانی در ارایۀ یک تعریف دقیق به ما نخواهد داشت.

-از متن کتاب-