کتاب مدیریت فناوری در صنعت فولاد ایران اثر واحد پژوهش انتشارات دومینو نشر دومینو

برخی از مفاهیم ماهیت میان‌رشته‌ای دارند؛ به این معنا که باید در یک موضوع خاص مورد آموزش، پژوهش و ارزیابی قرار گیرند. هرچند یک مفهوم میان‌رشته‌ای ممکن است به‌طور عام و کلی در مبانی، اصول و روش‌شناسی، قواعد مشترکی داشته باشد، اما زمانی مؤثرتر واقع می‌شود که آن مفهوم در یک صنعت و موضوع خاص مورد آموزش و پژوهش قرار گیرد.

به‌عنوان مثال، مدیریت فناوری که موضوع این جلد از این مجموعه می‌باشد، یک مفهوم میان‌رشته‌ای است؛ زیرا وقتی ما مدیریت فناوری را، چه در نظریه و چه در عمل، بخواهیم به واقعیت عملی تبدیل کنیم، باید ابتدا موضوع و صنعت را مشخص نماییم. مدیریت فناوری در کدام صنعت؟ در کدام رشته؟ در کدام موضوع؟ آیا مدیریت فناوری در صنعت فولاد با مدیریت فناوری در صنعت نساجی تفاوت‌هایی دارد یا خیر؟ مدیریت فناوری در صنعت هوافضا با مدیریت فناوری در صنعت خودرو چطور؟ مدیریت فناوری در صنعت الکترونیک با مدیریت فناوری در صنایع پزشکی چطور؟

درست است که مدیریت فناوری دارای برخی مبانی، اصول و قواعد مشترکی است، اما مدیریت فناوری در هر صنعت، علاوه بر این قواعد مشترک، اقتضائات و شرایط مختص خود را نیز دارد. آنچه باعث تفاوت مدیریت فناوری در هر صنعت می‌شود، همین اقتضائات و شرایط ویژه و متفاوت هر صنعت نسبت به صنعت دیگر است. همان‌طور که می‌بینید، مدیریت فناوری مفهومی میان‌رشته‌ای است که قبل از انجام هر کاری باید موضوع و صنعت را مشخص نماییم. موضوعی که قرار است مدیریت فناوری در آن مورد پژوهش قرار گیرد، می‌تواند صنایع پزشکی، صنعت هوافضا، صنعت فولاد یا هر صنعت و موضوع دیگری باشد. به‌طور کلی، «انتخاب موضوع» باید به‌عنوان اولین گام در بررسی مفاهیم میان‌رشته‌ای در نظر گرفته شود.

به همین خاطر، اگر بخواهیم پژوهش‌های مدیریت فناوری کاربردی شوند و گرهی از مشکلات صنعت، تولید و اقتصاد بگشایند، باید قبل از هر کاری موضوع و صنعت را مشخص نماییم؛ اینکه مدیریت فناوری را در کدام رشته یا کدام موضوع و صنعت می‌خواهیم مورد پژوهش قرار دهیم. اگر برای مفاهیم میان‌رشته‌ای، مانند مدیریت فناوری، موضوع و صنعت را تعیین نکنیم، مفاهیم میان‌رشته‌ای برای همیشه در حرف و نظریه باقی خواهند ماند و هیچ‌گاه به واقعیت‌های عملی تبدیل نخواهند شد و کارکرد شاخص‌های آن‌ها برای تحقق اهدافشان مورد ارزیابی قرار نخواهد گرفت.

نکته دوم اینکه مدیریت فناوری فقط یکی از عوامل و قطعات پازل پیشرفت در یک صنعت می‌باشد که با سایر عوامل مؤثر بر پیشرفت آن صنعت ارتباط نزدیکی دارد. می‌توانیم به مدیریت فناوری در یک صنعت به‌عنوان قطعه‌ای از پازل پیشرفت در یک صنعت نگاه کنیم که این قطعه از پازل با قطعات دیگر پازل ارتباط دارد؛ با بعضی بیشتر و با بعضی کمتر. چنانچه بتوانیم تمام قطعات پازل پیشرفت در یک صنعت را کنار یکدیگر قرار دهیم یا به تعبیر ما با یکدیگر تلفیق نماییم و با این نگاه و رویکرد به تحقیق، پژوهش، جمع‌آوری اطلاعات، ایجاد نرم‌افزارها و بانک‌های اطلاعاتی و در سطح کلان‌تر، به اصلاح چینش رشته‌های دانشگاهی در نظام آموزشی بپردازیم، گام بزرگی در پیشرفت یک صنعت برداشته‌ایم. قرار دادن و انسجام قطعات پازل پیشرفت در هر صنعت را تحت عنوان «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» مطرح کردیم.