کتاب فولاد؛ تلفیق علم و صنعت اثر واحد پژوهش انتشارات دومینو نشر دومینو

صنعت فولاد یکی از ستون‌های اساسی اقتصاد جهانی است و نقشی حیاتی در ساخت‌وساز، تولید خودرو، احداث زیرساخت‌های انرژی و توسعه شهری ایفا می‌کند. این صنعت به‌طور مستقیم میلیون‌ها فرصت شغلی ایجاد می‌کند و نقش مهمی در رشد پایدار اقتصادی جهان دارد. فولاد به دلیل استحکام بالا، قابلیت بازیافت و کارایی اقتصادی، یکی از پرکاربردترین مواد مهندسی در جهان به شمار می‌رود. کشورهای بزرگ صنعتی مانند چین، هند، ژاپن و آمریکا در صدر تولیدکنندگان قرار دارند و سهم بالای برخی از این کشورها نشان‌دهنده تمرکز ژئواقتصادی قابل‌توجه در این حوزه است. در ایران، فولاد از ارکان اصلی توسعه صنعتی و زیربنایی کشور محسوب می‌شود. این صنعت علاوه بر نقش بنیادین در ساخت پل‌ها، نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های عمرانی، سهم چشمگیری در صادرات غیرنفتی دارد و یکی از پایه‌های اشتغال و ارزش‌آفرینی در اقتصاد ملی به‌شمار می‌رود. وجود ذخایر گسترده سنگ‌آهن در نواحی مختلف و موقعیت جغرافیایی مناسب برای دسترسی به آب‌های آزاد، ظرفیت تبدیل ایران به قطب فولاد خاورمیانه را فراهم کرده است. فولاد سهمی جدی در تحقق خودکفایی صنعتی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی دارد و بخش مهمی از راهبرد توسعه متوازن کشور را شکل می‌دهد. پژوهش با رویکرد تلفیقی علم و صنعت در حوزه فولاد ضرورتی راهبردی و بنیادین است. از یک‌سو، شدت مصرف انرژی و اثرات محیط‌زیستی این صنعت نیازمند مطالعات علمی برای بهینه‌سازی فرایندها و دستیابی به تولید پایدار است. از سوی دیگر، بهره‌گیری از فناوری‌های نو مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و مدل‌سازی عددی، امکان طراحی آلیاژهای مقاوم‌تر، پیش‌بینی رفتار مواد و ارتقای کیفیت تولید را فراهم می‌سازد. در ایران، تلفیق پژوهش‌های دانشگاهی با تجربیات صنعتی می‌تواند فاصله میان علم و عمل را کاهش دهد و زنجیره ارزش دانش‌محور در فولاد را شکل دهد؛ به‌گونه‌ای که نتایج تحقیقات مستقیماً در خطوط تولید، برنامه‌ریزی صادرات و توسعه فناوری به کار گرفته شوند. چنین رویکردی به افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و ارتقای جایگاه جهانی این صنعت منجر خواهد شد. این کتاب نگاهی جامع و تلفیقی به علم و صنعت فولاد دارد. از مبانی نظری شامل ساختار و خواص فیزیکی و شیمیایی فولاد گرفته تا بررسی زنجیره تولید، فناوری‌های نو، چالش‌های محیط‌زیستی و راهکارهای پایداری، تلاش شده است تصویری یکپارچه از این ماده راهبردی ارائه شود. هدف کتاب، پیوند دادن پژوهش دانشگاهی و نوآوری فناورانه با نیازهای واقعی صنایع فولاد کشور است تا الگویی علمی‌صنعتی برای ارتقای کیفیت تولید و افزایش رقابت‌پذیری جهانی ترسیم گردد. چنین نگرشی فولاد را نه‌تنها یک ماده مهندسی بلکه زیربنای توسعه اقتصادی، صنعتی و علمی ایران معرفی می‌کند.