کتاب روش ذهن و بدن اثر آندرس هانسن نشر موسسه انتشارات فلسفه

بهترین ورزش برای مغز چیست؟ اگر این سؤال را پانزده سال پیش از من می‌پرسیدید، احتمالاً می‌گفتم حل کردن جدول یا سودوکو. اما شاید تعجب کنید که پاسخ واقعی ورزش جسمی است. ورزش جسمی نه تنها به ما حال بهتری می‌دهد بلکه کل عملکرد شناختی ما را بهبود می‌بخشد. ورزش به تقویت حافظه، توجه بیشتر، و افزایش خلاقیت کمک می‌کند و حتی روی هوش ما تأثیر می‌گذارد، البته در جهت مثبت!

شاید عجیب به‌نظر برسد اما چندین دهه تحقیقات عصب‌شناسی، این را تأیید می‌کند. تحقیقات بیشماری بر تأثیر مثبت ورزش بر عملکرد شناحتی ما صحه می‌گذارند. اما آنچه من را به عنوان یک روانشناس بیش از همه غافلگیر کرد، اثر ورزش بر خلق‌وخو و سلامت روان بود. ورزش نه تنها ریسک ابتلا به اضطراب و افسردگی را کاهش می‌دهد بلکه از آن برای درمان این اختلالات نیز استفاده می‌شود و اثرش دست‌کمی از داروهای ضد افسردگی و جلسات مشاوره ندارد. من این دانش را کاملاً جدی گرفتم و آن را اغلب به بیمارانم تجویز می‌کنم. البته دارو و مشاوره هم تجویز می‌کنم اما ورزش را به انداره آن‌ها مهم می‌دانم و این دیدگاه مورد تأیید علم است.

من شخصاً همیشه از نظر جسمی فعالم. در کودکی عاشق فوتبال بودم و در بزرگسالی نیز به ورزش ادامه دادم. اما وقتی تحقیقات مختلف را خواندن و فهمیدم که ورزش چطور به تقویت مغز کمک می‌کند، آن را جدی‌تر گرفتم و هرگز رهایش نمی‌کنم، نه به این دلیل که در ورزش خاصی متبحر شوم بلکه چون می‌دانم مغزم به آن نیاز دارد. کم‌کم به این نتیجه رسیدم که اگر مطالعه در این زمینه به من انگیزه داده پس شاید دیگران را هم تشویق کند. بدین ترتیب، ایده‌ی نوشتن این کتاب در من شکل گرفت.

من حدود دو سال روی کتاب روش ذهن-بدن کار کردم. می‌خواستم آن را پر از حقایق و شواهد علمی کنم اما در عین حال دوست داشتم خواندن آن هیجان انگیز باشد. کتاب را نوشتم و بارها و بارها و بازنویسی کردم تا مطئمن شوم دانش موجود در آن برای همه قابل فهم است. هدفم این بود که همه بتوانند درکش کنند نه فقط علاقه‌مندان به روانشناسی و عصب‌شناسی. می‌خواستم نشان دهم که ورزش با چه سازوکاری موجب تقویت مغز می‌شود و چه مقدار ورزش برای بهره بردن از این مزایا لازم است. میخواستم خوانندگان، ورزش را در پرتو تکامل انسان نگاه کنند و نه تنها بدانند که ورزش چطور روی مغز اثر می‌گذارد بلکه چگونگی آن را نیز بدانند. انسان برای تحرک بدنی ساخته شده اما نگران نباشید، تحرک بدنی ارتباطی با ورزش حرفه‌ای ندارد؛ منظور این است که به جای ماشین، با دوچرخه سرکار بروید و به جای تماشای تلویزیون، به باغبانی یا پیاده‌روی بپردازید. هرکاری که شامل تحرک جسمی باشد، مؤثر است و مغز شما برای هر قدمی که برمی‌دارید ارزش قائل است؛ نوع آن و مکان و دلیلش مهم نیست.

امیدوارم روش ذهن و بدن حاوی مطالب جذابی برای هزاران نفر باشد. این رؤیا را در سر نداشتم که هفتصدهزار نفر در زادگاهم سوئد این کتاب را بخرند. اینکه هفت درصد جمعیت کشور این کتاب را بخوانند واقعاً شگفت‌انگیز است. اما بزرگترین پاداش من، آمار فروش یا جایگاه کتاب در جداول فروش نیست بلکه بازخورد کسانی است که از طریق ایمیل، نامه، و در خیابان‌ها به من گفته‌اند که این کتاب چطور به آن انگیزه داده که از لحاظ جسمی تحرک بیشتری داشته باشند. کم و بیش، همه آن‌ها می‌گویند که این کتاب جرقه تغییرات مهمی را در سبک زندگی آن‌ها زده و حال بهتر و عملکرد بهتری برای‌شان به ارمغان آورده. همیشه به آن‌ها می‌گویم نباید از من تشکر کنند بلکه باید از خود ممنون باشند که تلاش کردند اما باید اعتراف کنم که احساس غرور می‌کنم. من می‌دانم که سبک زندگی جدید آن‌ها به این معنی است که شانس طول عمر بیشتر و زندگی سالمتری دارند. واقعاً برایم خوشحال‌کننده است که من هم سهم کوچکی در این میان دارم و به نوعی، پزشک کسانی هستم که هرگز ندیدمشان!

وقتی روش ذهن بدن برای اولین بار منتشر شد، تحقیقات علمی خیلی بیشتری منتشر شدند که آنچه در این کتاب نوشته بودم را تأیید کردند. خوشحالم که کتاب همچنان مفید و مرتبط با مشکلات روز است و اگر می‌خواستم امروز آن را بنویسم، دقیقاً به همین صورتی که هست می‌نوشتم.

در واقع، این کتاب امروزه حتی مفیدتر است. کووید-۱۹ ما را بیشتر به سمت سبک زندگیِ نشسته سوق داد و بیشتر به صفحه های نمایشگر چسباند و این به قیمت جان خیلی‌ها تمام شد. تحقیقات عمده نشان می‌دهند که ورزش خطر بستری شدن در بیمارستان و انتقال به بخش مراقبت‌های ویژه بر اثر کووید-۱۹ را تا پنجاه درصد کاهش می‌دهد. اجازه دهید تکرار کنم: ورزش، خطر ابتلا به بیماری‌های جدی را به نصف کاهش می‌دهد. البته شما را در برابر ویروس‌ها مصون نمی‌کند اما در صورت ورود ویروس به بدن، خطر بیماری یا مرگ به نصف کاهش می‌یابد. و کووید-۱۹ فقط یکی از هزاران بیماری است. ورزش همچنین خطر دیابت، بیماری‌های قلبی، سرطان سینه، و سرطان روده را کاهش می‌دهد. با آنکه این اثرات محافظتی بسیار چشمگیر هستند اما به ندرت در مردم انگیزه ایجاد می‌کنند. فقط تعداد اندکی از مردم با دانستن اینکه ورزش، خطر بیماری های آینده را چند درصد کمتر می‌کند، عادت های خود را تغییر می‌دهند. انسان اینطور تکامل نیافته که به اتفاقات آینده فکر کند. ما برای حالا و اکنون تکامل یافته‌ایم! به همین دلیل است که اثرات ورزش روی مغز اینقدر مهم است؛ چون به زمان حال مربوط است! اگر بدن خود را حرکت دهید، همین حالا تمرکزتان بالا می‌رود، همین حالا خلاق‌تر می‌شوید و همین حالا تاب‌آوری بیشتری نسبت به استرس پیدا می‌کنید.

امیدوارم کتاب روش ذهن-بدن برای‌تان جالب باشد. حتی فراتر از آن، امیدوارم آن را الهام‌بخش بیابید و محرکی باشد به سمت یک زندگی طولانی‌تر، سالم‌تر، شادتر، و بهره‌ورتر.