کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی اثر افسانه نجم‌آبادی

کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی نوشته افسانه نجم‌آبادی با ترجمه محمد سروی‌زرگر و گویندگی محیا ساعدی توسط رادیو گوشه منتشر شده است. این کتاب در حوزه ناداستان و جستار اجتماعی و تاریخی است و دگرگون‌شدن مفاهیم عشق، ازدواج و خانواده در ایران در اواسط قرن بیستم را بررسی می‌کند. نجم‌آبادی با تکیه بر یک تجربه شخصی، گذار جامعه ایرانی از الگوهای چندهمسری و خانواده‌های گسترده به‌سمت تک‌همسری را واکاوی می‌کند و تلاش می‌کند با ارائه مستندات چگونگی شکل‌گیری هنجارها و تابوهای جدید در جامعه را به مخاطب نشان دهد.

خلاصه کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی نوشته افسانه نجم‌آبادی

کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی با یک کشف تکان‌دهنده آغاز می‌شود؛ نویسنده پس از درگذشت پدرش می‌فهمد که او در خفا ازدواج دوم داشته است. نجم‌آبادی این تجربه شخصی را به‌عنوان نقطه ورود به تحلیلی گسترده‌تر از تحولات اجتماعی و فرهنگی ایران مدرن به کار می‌گیرد. کتاب از همان ابتدا روشن می‌کند که موضوع اصلی، قضاوت اخلاقی درباره افراد نیست و قصد دارد سازوکارهایی که چنین پنهان‌کاری‌هایی را ممکن و حتی ضروری کرده‌اند را تحلیل و بررسی کند.

نجم‌آبادی نشان می‌دهد که چگونه در ایران اواسط قرن بیستم، به‌ویژه در میان طبقه متوسط شهری تهران، مفاهیمی چون ازدواج با عشق و تک‌همسری، به‌تدریج هنجار مسلط بر جامعه شدند. نویسنده با بررسی رمان‌های عاشقانه، نمایشنامه‌ها، روزنامه‌ها و متون عامه‌پسند، تصویر تازه‌ای از عشق رمانتیک و ازدواج عاطفی ترسیم می‌کند که در آن، پیوند زن و شوهر به مرکز خانواده منتقل می‌شود.

در کنار متون، اشیای به‌ظاهر ساده‌ای مانند لباس عروسی، نامه‌های عاشقانه، عکس‌های خانوادگی و حتی قباله‌های ازدواج، اسناد تاریخی مهمی هستند که تغییر ذائقه‌ها و ارزش‌ها را بازتاب می‌دهند. یکی از مفاهیم محوری کتاب با ترجمه محمد سروی‌زرگر، خانواده پنهان است؛ وضعیتی که در آن، چندهمسری که زمانی امری علنی و پذیرفته‌شده بود، به رفتاری مخفیانه و همراه با شرم اجتماعی تبدیل می‌شود. نویسنده با طرح این مفهوم، به پرسش‌هایی بنیادین درباره رابطه سنت، مدرنیته، جنسیت و قدرت می‌پردازد.

کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی در نهایت تحلیلی از خانواده ایرانی ارائه می‌دهد که همزمان تاریخی، فرهنگی و شخصی است و خواننده را وادار می‌کند به بدیهی‌ترین تصوراتش از عشق و ازدواج فکر کند.

معرفی نویسنده کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی افسانه نجم‌آبادی

افسانه نجم‌آبادی، تاریخ‌نگار، نظریه‌پرداز جنسیت و استاد برجسته در حوزه مطالعات زنان، جنسیت و تاریخ در ۲۹ دسامبر ۱۹۴۶ در ایران متولد شده است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته فیزیک در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و پس از دریافت کارشناسی و کارشناسی‌ارشد، مسیر علمی‌اش را به مطالعات اجتماعی و تاریخ تغییر داد و دکترای خود را در رشته جامعه‌شناسی از دانشگاه منچستر در سال ۱۹۸۴ به پایان رساند. نجم‌آبادی سال‌ها به‌عنوان استاد در بخش مطالعات زنان و تاریخ در هاروارد و موسسات معتبر فعالیت کرده و به‌ویژه به‌خاطر پژوهش‌هایش پیرامون تحولات جنسیت، خانواده و مدرنیته در ایران شناخته می‌شود و اکنون استاد بازنشسته این دانشگاه است. آثار مهم او از جمله کتاب حاضر و کتاب زنان سیبیلو و مردان بی‌ریش نشان‌دهنده تحلیل‌های عمیق تاریخی و اجتماعی او درباره هویت، جنسیت و نرم‌های اجتماعی در ایران است. او پروژه دیجیتال دنیای زنان در عصر قاجار را هدایت کرده که تلاشی مهم در حفظ و ارائه تاریخ زنان ایران بوده است و یکی از معتبرترین آرشیوهای دیجیتال در حوزه علوم انسانی است.

چرا باید کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی را بشنویم؟

کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی، یکی از معدود آثاری است که تحولات خانواده، ازدواج و عشق در ایران مدرن را از طریق پیوند تجربه زیسته و تحلیل تاریخی بررسی می‌کند. افسانه نجم‌آبادی با پرهیز از قضاوت اخلاقی، نشان می‌دهد چگونه تغییرات فرهنگی، معماری شهری، ادبیات عامه‌پسند و گفتمان‌های اجتماعی، به‌تدریج هنجارهایی مانند تک‌همسری و ازدواج عاطفی را تثبیت کرده‌اند و در مقابل، چند همسری را به حوزه پنهان و تابو رانده‌اند.

ارزش تحلیلی کتاب در آن است که نویسنده با مهارت امر خصوصی از زاویه یک مسئله اجتماعی و تاریخی بررسی می‌کند و نشان می‌دهد تصمیم‌ها و رازهای خانوادگی، محصول انتخاب‌های فردی صرف نیستند و در بستر فشارهای اجتماعی و تحولات ساختاری شکل می‌گیرند. شنیدن این اثر با صدای گرم محیا ساعدی، به خواننده کمک می‌کند تا به خانواده ایرانی، به‌عنوان یک پدیده تاریخی و متغیر نگاه کند.

کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران علاقه‌مندند و دوست دارند تحولات خانواده و روابط زناشویی را فراتر از روایت‌های کلیشه‌ای درک کنند. دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های تاریخ، جامعه‌شناسی، مطالعات زنان و مطالعات فرهنگی می‌توانند این کتاب را به‌عنوان نمونه‌ای موفق از ناداستان تحلیلی مورد توجه قرار دهند که روش پژوهش تاریخی را با روایت شخصی و تحلیل میان‌رشته‌ای پیوند می‌زند.

این کتاب همچنین برای خوانندگانی مناسب است که دغدغه فهم ریشه‌های شکل‌گیری هنجارهای امروزی درباره ازدواج، تک‌همسری و خیانت را دارند و می‌خواهند بدانند این مفاهیم چگونه و در چه بستری به ارزش‌ جامعه تبدیل شده‌اند. در نهایت، این اثر برای کسانی که به نقش زنان در تحولات اجتماعی ایران و نسبت میان تجربه فردی و ساختارهای کلان اجتماعی می‌اندیشند، کتابی خواندنی است.

بخشی از کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی

در این قسمت بخشی از کتاب صوتی جریان‌های پنهان خانوادگی قرار داده شده است تا مخاطبان بتوانند با سبک نویسنده آشنا شوند.

در ایران، بازشدن پای عشق به ازدواج به‌منزله حسی پسندیده، به دهه‌های آخر قرن نوزدهم برمی‌گردد. دگرگونی مفهوم عشق از نشانه‌های مهم تحول در مدرنیته ایرانی بوده است؛ متعاقب بهنجارسازی روابط دو جنس و فراهم‌شدن فضا برای معاشرت زن و مرد در عرصه عمومی، ازدواج از قراردادی خانواده‌محور و مبتنی بر زاد و ولد از نو در مفهومی زوج‌محور و مبتنی بر عشق تجسد پیدا کرد. همان‌گونه که جاهای دیگر به‌تفصیل بحث کرده‌ام، روشنفکران تجددخواه شروع کردند به محکوم‌کردن ازدواج‌های ازپیش‌مقرر و صیغه و درمقابل از ازدواج مبتنی بر مهر و محبت و عشق و انتخاب حمایت کردند.

پیشنهاداتی برای دوستداران کتاب

در ادامه برای علاقه‌مندان به مطالعه بیشتر، کتاب‌هایی معرفی شده است.

·       کتاب صوتی اتوبیوگرافی زنان در ایران معاصر انتشارات رادیو گوشه

·       کتاب صوتی چرا شد محو از یاد تو نامم؟ انتشارات توسعه محتوای لحن دیگر

·       کتاب نامه‌های زنان ایرانی انتشارات روشنگران و مطالعات زنان