کتاب واکاوی مهمترین مسائل اجتماعی شهر رشت جلد 14 اثر علی یعقوبی نشر هامون نو

تا کنون هیچ گونه، تعریف کامل و جامعی برای «مسأله اجتماعی» وجود ندارند. برخی مسأله اجتماعی را می توان تلفیقی از معیارهای عینی و ذهنی تعریف کرد که در جامعه‌ها، در بین افراد و گروه‌های یک جامعه و در دوره‌های تاریخی مختلف پدید آورد. مؤلفه عینی مسأله اجتماعی به وجود یک وضعیت اجتماعی اشاره دارد که آگاهی از آن، از طریق تجربه های زندگی، و از سوی دیگر وسایل ارتباط جمعی و به وسیله آموزش و پرورش حاصل می‌شود. مؤلفه ذهنی به باورهایی گفته می شود که وضعیت اجتماعی خاصی از جامعه یا به بخشی از آن را که باید تغییر کند، زیان آور تشخیص دهد. از آمیختگی مؤلفه های عینی و ذهنی می توان چنین تعریفی از مسأله اجتماعی ارائه داد: مسأله اجتماعی به وضعیتی اجتماعی گفته می‌شود که بخشی از جامعه آن را برای اعضای خود زیان آور تشخیص دهد و در پی جاره‌جویی برای رفع و اصلاح آن برآید(ستوده، 1386: 27-26). به‌لحاظ سنخ شناسی، نظم اجتماعی به دو گونه‌ی نظم انتظامی و نظم انسجامی تشکیل می شود. نظم انتظامی تأکید بر قدرت و حاکمیت وجود دارد و گونه‌ای از نظم است که از طریق اعمال زور توسط نهادهای سیاسی اعمال می‌شود.در این نوع نظم که می‌توان آن را نظم از بالا نامید پذیرش درونی وجود ندارد یا میزان آن بسیار اندک است در حالی که نظم انسجامی بر پایه مشارکت و حضور مردم و فعالیت آنها در زمینه‌های گوناگون استوار شده است. در این تحقیق منظور از نظم اجتماعی عمدتاً نظم انسجامی است که معرف گونه‌ای از نظم است که در آن با حفظ تفاوت‌ها و تمایزات نوعی انسجام و همبستگی جمعی برای دستیابی به اهداف مشترک بر پایه خرد جمعی و همکاری بین افراد در فضایی عقلانی و منطقی شکل می‌گیرد، در حالی که در شکل دیگر نظم اجتماعی یعنی نظم انتظامی تأکید بر قدرت و حاکمیت وجود دارد و گونه‌ای از نظم که از طریق اعمال زور توسط نهادهای سیاسی اعمال می‌شود مورد نظر می‌باشد. (Alexander, 2006:4). گرایش به نظم انسجامی، به معنی التزام درونی فرد به رعایت حقوق سایر شهروندان، اعتماد به دیگران، پرهیز از اعمال خشونت نسبت به دیگران و در نهایت التزام به قانون است. جدیدترین دسته بندی‌های مربوط به مسأله اجتماعی و آسیب های اجتماعی، تقسیم بندی آن به دو گروه اثبات گرایی و بر ساخت گرایی است. گروه اول کج‌رفتاری را پدیده‌ای واقعی و دارای صفاتی می‌دانند که از رفتارهای بهنجار قابل تشخیص و تفکیک است و گروه دوم کج‌رفتاری را نوعی فرآورده اجتماعی و ایده‌ای می‌دانند که به وسیله جامعه به برخی رفتارها نسبت داده می‌شود(صدیق سروستانی، 1383: 44). یکی از نهادی اجتماعی خانواده است. این نهاد در فرایند مدرنیته دستخوش مشکلات عدیده‌ای شده است و تعارضات مهمی در بین آنها بویژه زنان ایجاد کرده است. یکی از راههای رفع مشکلات خانواده و زنان استراتژی مبتنی برگفتگوست. سوالات مهم این کارگاه آن است که: مهمترین مسایل زنان و خانواده در ابعاد عینی و ذهنی از دیدگاه تسهیل‌گران طرح گفتگوی خانواده و زنان استان گیلان کدامند؟ تسهیل‌گران راههای موجود حل مسایل زنان و خانواده را در بستر محلی چگونه ارزیابی می‌کنند؟ مهم‌ترین راههای گذز از مسیر مساله به پویش اجتماعی در بستر ظرفیت های محلی کدامند؟ ایدۀ گفتگوی خانواده چه تأثیری در حل مسایل خانواده و زنان دارد؟