کتاب مجموعه مقالات همایش ملّی نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی اثر رحیم نیکبخت نشر انتشارات دانشگاه تبریز

آذربایجان، همچنان که در طول تاریخ ایران، کانون شکل‌دهی به هویّت ملّی و آموزه‌های اسلامی و شیعی بود، در دوران معاصر نیزدر حفظ و حراست از این دست آورد ملّی پیشگام بوده است. در این کانون فرهنگی مذهبی مهم، شاه اسماعیل صفوی، رسمیت تشیّع به عنوان مذهب رسمی ایران را در سال ۹۰۷ هجری قمری اعلام کرد و این آغازگر دوران ایران جدید بود. از آن سال تاکنون مذهب و علمای شیعه نماد و سمبل هویت ملّی در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، مهم‌ترین عامل بقا ودوام ایران وایرانیان بوده است. با چنین پیشینۀ ارزشمندی است که آذربایجان از سپیده‌دم شروع نهضت اسلامی به رهبری حضرت امام(ره) با جان و دل به این نهضت پیوست و در راه تحقق آرمان‌های اسلامی آن از هیچ کوششی دریغ نکرد. حملۀ همزمان مأموران حکومت پهلوی به مدرسۀ فیضیه قم و مدرسه طالبیّۀ تبریز، شاهدی از همگامی آذربایجان از سپیده‌دم نهضت اسلامی است و قیام شورانگیز ۲۹ بهمن سال ۱۳۵۶ تبریز در چهلم شهدای قیام ۱۹ دی قم، درحمایت از حریم حضرت امام، شاهدی روشن از تداوم این پیشگامی در دورۀ اوج‌گیری انقلاب اسلامی. علمای آذربایجان و در رأس ایشان شهید آیت‌الله سیّدمحمّدعلی قاضی‌طباطبایی نمایندۀ حضرت امام در آذربایجان، سکاندار هدایت مردم مسلمان آذربایجان در انقلاب اسلامی بود که علی‌رغم فشارهای ساواک، دستگیری، زندان و حتی تبعید از مبارزه دست نکشید. وی با درایت و مدیریت شایسته، انقلاب اسلامی در آذربایجان را همگام با سایر نواحی ایران پیش برد و به منزل موفقیت رهنمون نمود.