فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی

کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی

نسخه الکترونیک کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۳,۶۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی

اسلام‌ دین‌ کاملی‌ است‌ که‌ برای‌ تمام‌ فعالیت‌های‌ بشر،‌ اعم‌ از فردی‌ یا جمعی‌، قوانینی‌ را ارائه نموده است. دین مبین اسلام‌ قوانین کاملی‌ را نیز برای‌ اداره‌ حکومت‌، دولت‌، جنگ‌ و تعیین‌ حدود دسته‌بندی آنها‌ ارائه‌ کرده‌ است‌. هیچ‌ عرصه‌ای‌ از فعالیت‌ فردی‌ و اجتماعی ‌وجود ندارد که‌ اسلام آن‌را نادیده بگیرد و کنار بگذارد. باور بر این‌ است‌ که‌ چنین‌ دین‌ کاملی‌، مستعد ارائه‌ پاسخ‌های‌ جدید به‌ مسائل‌ نوین‌ جوامعی‌ است‌ که‌ در جستجوی‌ توسعه‌ و نوسازی‌ هستند. از زمان شروع غیبت امام زمان (عج) تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، شیعه به‌دلیل اینکه از حکومت‌داری به دور بوده و تنها در موارد محدودی از تاریخ به‌صورت تشریفاتی در حکومت حضور داشته و در حقیقت دوران تقیه خود را سپری می‌کرده است، علما و دانشمندان شیعه به‌طور بسیار محدود، به تبیین و تفسیر اجتماعیات اسلام جهت پیاده‌سازی آن در جوامع اسلامی پرداخته‌اند. پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و تشکیل حکومت اسلامی با تأکید بر آرمان‌های تشّیع، ‌ضرورت به‌کارگیری احکام اجتماعیات اسلام در اداره و مدیریت جامعه بسیار احساس گردید. در همین راستا یکی از مباحث مطرح شده، ‌بحث مدیریت اسلامی‌ است‌ که موجب شده است که در این زمینه کتب متعددی با رویکردها و دیدگاه‌های متفاوت به رشته تحریر درآید. بر این اساس آنچه در باب مدیریت و رهبری در اسلام تألیف شده است، سرمایه‌های معنوی انقلاب اسلامی به‌شمار می‌آید. از این رو هرگونه اقدامی که در جهت شناسایی، گردآوری، حفظ و نگهداری و توسعه این آثار به‌منظور بهره‌برداری گسترده‌تر از آنها صورت می‌پذیرد، عین رشد و مصداق مدیریت و رهبری به‌حساب می‌آید. در سالیان اخیر سیر و تحول در مکتوبات این حوزه، از گستردگی قابل توجهی برخوردار شده است. از همین رو امروزه در عصر انفجار اطلاعات، دستیابی به منابع یک موضوع در میان انبوه اطلاعات از جمله مقوله‌های قابل اهمیتی است که عدم توجه به آن، با نبود اصل منابع چندان تفاوتی ندارد. بدون شک جهت تولید علم و گسترش مرز دانش در هر زمینه‌ای، آشنایی و فراگیری مرزهای آن دانش پیش‌شرط لازم می‌باشد. امروزه پس از گذشت قریب به ۳۰ سال از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و تشکیل دولت جمهوری اسلامی در ایران، در مقایسه با جایگاه گذشته و کنونی مدیریت اسلامی مشخص می‌باشد که مدیریت اسلامی بسیار تأثیرگذارتر از دیگر اندیشه‌ها و نمونه‌های عملی مدیریت در جهان بوده و هست. اگر‌چه کتب مرتبط با حوزه مدیریت اسلامی به‌صورت پراکنده در برخی از منابع یافت می‌شود‌، با این همه لااقل کتب‌ موجود در بازار که هنوز چاپ می‌شوند‌ تاکنون به‌صورت متمرکز در یک کتاب و آن هم به‌صورت تحلیلی‌ ارائه نشده است‌، لذا ‌محققان و اندیشمندانی که می‌خواهند از این کتب استفاده نمایند، تنها با صرف زمان و هزینه زیاد و انجام دوباره کاری‌های متعدد، به آنها دست می‌یابند.

ادامه...

بخشی از کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

اخلاق مدیریت در اسلام

آیت الله محمدی ری شهری

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: اخلاق مدیریت دراسلام
پدیدآورنده/گان: محمدی ری شهری
ناشر: دارالحدیث
تاریخ انتشار: ۱۳۷۵
نوبت چاپ: اول
شابک : ندارد
آدرس و تلفن ناشر: تهران ، میدان انقلاب، خیابان کارگر جنوبی، روبروی ستاد ژاندارمری، تلفن ندارد.
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی: ندارد.

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
بخش اول: شرح صدر
تفسیر شرح صدر
شرح صدر در قرآن
شرح صدر و مدیریت
عوامل شرح صدر
علائم شرح صدر اسلامی
بخش دوم: آسان شدن مدیریت
بخش سوم: رسایی سخن
بخش چهارم: معاون شایسته

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
قرآن کریم، نهج البلاغه ، میزان الحکمه، وسائل الشیعه، بحارالانوار

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
این کتاب حاصل بیست و هفت جلسه سخنرانی است که در جلسات هفتگی معاونت ها و مدیران کل و روسای ادارات وزارت اطلاعات در آغاز تاسیس وزارتخانه و در خلال سال های ۶۳ و۶۴ توسط مولف ایراد گردیده است. نویسنده در ابتدای بحث خویش اعلام نموده است که موضوع کتاب، اخلاق مدیریت است نه علم مدیریت. وی پس از بیان اجمالی مطالبی در رابطه با سازمان و مدیریت، به موضوع اصول مدیریت رسیده و با استناد به آیات ۲۵ تا ۳۴ سوره طه، ۴ اصل را به عنوان اصول مدیریت اسلامی معرفی می کند که عبارتند از: ۱- شرح صدر ۲- آسان شدن کار۳- رسایی سخن ۴- معاونان شایسته . این کتاب مربوط به درخواست حضرت موسی از خداوند است که زمانی که ایشان ماموریت یافت تا پیام الهی را به فرعون ابلاغ کند. مولف در هر یک از بخش های کتاب به تبیین یک اصل از این ۴ اصل می پردازد.

بخش اول: شرح صدر
در بخش اول به موضوع شرح صدر می پردازد که شامل ۵ فصل می باشد. در فصل اول به تفسیر شرح صدر پرداخته شده و در فصل دوم شرح صدر در قرآن مورد بحث قرار گرفته است. در فصل سوم مولف محترم به موضوع شرح صدر و مدیریت می پردازد و ۹ اثر را از آثار شرح صدر می داند که عبارتند از: بصیرت، بینش سیاسی، حسن خلق، رفق و مدارا، قاطعیت، انتقاد پذیری، تغافل، امید ، صبر و استقامت. در فصل چهارم مولف به توضیح عوامل شرح صدر می پردازد. این عوامل، به عنوان اموری تلقی می شوند که می توانند برای انسان شرح صدر ایجاد نمایند. و عبارتند از: معرفت حقیقی، قرآن ، ذکر و دعا. در فصل پنجم تحت عنوان علائم شرح صدر اسلامی، نویسنده سه علامت شرح صدر را با استفاده از متون اسلامی بر می شمارد که عبارتند از: ۱- دل کندن از دنیا و دل بستن به آخرت ۲- تسلیم بودن در برابر حق ۳- آرامش دل.

بخش دوم: آسان شدن مدیریت
در این بخش، مولف اصل آسان شدن مدیریت را مطرح می کند که بر اساس در خواست حضرت موسی(ع) از خداوند مطرح می گردد. عناوین اصلی که پیرامون این اصل و در توضیح آن آمده است عبارت است از: ضرورت آسانی، نسبیت آسانی و سختی، مطلوبیت آسانی در اسلام و آسان شدن امور به دست خدا.

بخش سوم: رسایی سخن
در بخش سوم مولف به موضوع رسایی سخن می پردازد و مبحث فصاحت و مدیریت را مطرح می نماید. مولف در این بخش همانند تمام بخش های دیگر کتاب از آیات و به خصوص روایات به خوبی استفاده نموده است.

بخش چهارم: معاون شایسته
در بخش آخر کتاب مولف به موضوع معاون شایسته می پردازد و یکی از راه های موفقیت مدیران را داشتن همکاران توانا و شایسته می داند.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد:
اخلاق مدیریت، مدیریت اسلامی، شرح صدر، بصیرت، حسن خلق

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
استخراج نکات مدیریتی از دعای حضرت موسی(ع) می تواند یک نوآوری باشد.

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
اخلاق مداری است.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
- مطالب کتاب ساده بیان شده و دشواری و پیچیدگی مطالب در آن دیده نمی شود.
- از منابع زیادی برای ارائه مطالب استفاده شده است که نشان دهنده آشنایی مولف محترم با منابع اسلامی است.
- مطالب خوبی در حوزه اخلاقی مطرح شده ولی راهکارهای عملیاتی کردن آنها در سازمان های کنونی بیان نشده است.
- از آیات و روایات زیادی برای ارائه مطالب استفاده شده است ولی اگر از مثال ها هم استفاده می شد مطالب غنی تر می شدند.

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- منابع اصیل روایی مربوط به حوزه مدیریت کدامند و چه بخش هایی از آنها مربوط به مدیریت هستند؟
- راهکارهای عملی برای ایجاد شرح صدر کدامند؟
- آیا مفهوم شرح صدر در مدیریت غربی هم مطرح است؟ اگر آری با چه عناوینی مطرح می شود؟
- با فرض وجود مفهوم شرح صدر در منابع غربی وجوه تشابهات و تفاوت های شرح صدر در مدیریت اسلامی و مدیریت غربی کدامند؟
- عوامل موفقیت یک مدیر از دیدگاه اسلام کدامند؟

ارباب امانت و اخلاق اداری در نهج البلاغه

مصطفی دلشاد تهرانی

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: ارباب امانت و اخلاق اداری در نهج البلاغه
پدیدآورنده/گان: مصطفی دلشاد تهرانی
ناشر: انتشارات دریا
تاریخ انتشار : ۱۳۷۹
نوبت چاپ: سوم
شابک: ۴-۰– ۹۲۷۵۳-۹۶۴
آدرس و تلفن ناشر خیابان کریم خان زند – خ آبان جنوبی – کوچه عقیلی – شماره ۶۹/۱ تلفن : ۸۸۹۷۳۵۸
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی: ندارد

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
- جایگاه نهج البلاغه ـ مولف نهج البلاغه ـ چرایی و چگونگی تالیف نهج البلاغه ـ کتابی شگفت ـ روش های مرور و مطالعه نهج البلاغه
- دیباچه: ضرورت وجایگاه اخلاق اداری تاکید بر اخلاق اداری ـ نقش ایمان به حقیقت هستی و باورهای دینی در اخلاق اداری
- بخش اول: مبانی اخلاق اداری: نگاه شناسی ـ حقوق شناسی ـ وظیفه شناسی
- بخش دوم: تمهیدات و مقدمات اخلاق اداری
- بخش سوم: اصول اخلاق اداری

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
الارشاد شیخ مفید ـ اسدالغابه ـ الامالی صدوق ـ بحارالانوار ـ البدایه و النهایه ـ تاریخ الرسل والملوک (تاریخ الطبری) ـ تحف العقول عن آل الرسول ـ تفسیر سوره حمد حضرت امام(ره) ـ جاذبه و دافعه علی(ع) شهید مطهری(ره) ـ الحضال صدوق ـ سیری در نهج البلاغه شهید مطهری(ره) ـ شرح حدیث جنود عقل و جهل حضرت امام(ره) ـ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ـ شرح نهج البلاغه بحرانی ـ صحیفه نور حضرت امام(ره) ـ العقد الفرید ـ غررالحکم و دررالکلم ـ قرآن کریم (با ترجمه های افراد متفاوت) ـ الکافی ـ الکامل فی التاریخ ـ مثنوی معنوی ـ مروج الذهب و معادن الجواهر ـ مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل ـ مصادر نهج البلاغه و اسانیره عبدالزهرا حسینی ـ مفاتیح الجنان ـ نهج البلاغه ـ وسائل الشیعه ـ وقعه الصغیره

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
نویسنده بحث خود را با سخنی از نهج البلاغه شروع کرده است و سخنانی راجع به جایگاه نهج البلاغه بیان نموده و تصریح کرده است که بی تردید نهج البلاغه پس از قرآن کریم، گرانقدرترین و ارزشمندترین میراث فرهنگی اسلام است. سپس سخنانی در رابطه با مولف نهج البلاغه (سید رضی) مطرح کرده و سپس در مورد چرایی و چگونگی تالیف این کتاب شریف مطالبی را عنوان نموده است . در ادامه به ۳ روش ترتیبی و تجزیه ای و موضوعی برای مرور و مطالعه نهج البلاغه اشاره شده و هر روش توضیح داده شده است .
پس از اتمام توضیحات پیرامون نهج البلاغه ، نویسنده دیباچه کتاب را با مبحث ضرورت و جایگاه اخلاق اداری شروع کرده است و سپس به مباحثی چون ضرورت تاکید بر اخلاق اداری و نقش ایمان به حقیقت هستی و باورهای دینی در اخلاق اداری پرداخته است .
بعد از دیباچه نویسنده وارد اصل بحث شده و بخش اول را با عنوان مبانی اخلاق اداری شروع کرده که خود دارای بخش های متعددی است که به شرح ذیل می باشد :

بخش اول : مبانی اخلاق اداری
الف) نگاه شناسی : نویسنده اشاره نموده است که مهم تری مبنا در سامان یافتن اخلاق اداری، تصحیح بینش کارکنان و بسامان درآوردن نوع نگاه آنان به خودشان، مردمان، مسئولان و وظایفشان است، زیرا رفتار اداری و عملکرد شغلی انسان به شدت متاثر از نوع نگاه آدمی به کار و امور اداری است. بر همین اساس مطالبی که در این بخش گردآوری شده اند مشتمل بر این عناوین است : نگاه به خود ، نگاه به کار و مسئولیت، نگاه به مسئولان و نگاه به مردمان. در این بخش به منظور تصحیح نگاه افراد سازمان به هر یک از ابعاد اشاره شده است .
ب) حقوق شناسی : در این بخش بیان شده است که شناخت حقوق و توجه به حقوق متقابل و محور قرار گرفتن حقوق، بنیان اخلاق اداری است. تا زمانی که اشخاص به حقوق گوناگون واقف نشوند و رعایت آن حقوق را محور رفتار خود قرار ندهند، اخلاق اداری از تکیه گاهی محکم برخوردار نخواهد شد. در همین راستا عناوین مطروحه در این قسمت شامل مباحث ذیل می باشد: حقوق مداری، مبنای اولی و اصلی حقوق (جعل حقوق)، حقوق متقابل، حقوق و حدود، حقوق خدا، حقوق خود، حقوق کار و مسئولیت، حقوق مردمان، حقوق مسئولان و حقوق متقابل می شود.
ج) وظیفه شناسی : مولف کتاب اشاره نموده است که نگاه مسئولانه به وظایف و دریافت متعهدانه از وظایف، یعنی وظیفه شناسی، خود از مبانی اساسی در اخلاق اداری است. به همین جهت، نویسنده مباحثی را در این بخش در دو قسمت بیان می کند که عبارتند از : ۱- حیطه گسترده وظیفه شناسی ۲- شناخت وظایف و ادای وظایف.

بخش دوم : تمهیدات و مقدمات اخلاق اداری :
در این بخش نویسنده عنوان می کند که اخلاق اداری پدیده ای انتزاعی و آسمانی نیست، بلکه امری واقعی و عینی است و نیازمند اموری است که بستر تحقق آن را فراهم کند و آن را حفظ نماید. در این بخش به مهم ترین تمهیدات و مقوّمات اخلاق اداری پرداخته شده است. مباحث اصلی مطرح شده عبارتند از : بستر شکل گیری و پایداری اخلاق اداری – شایسته سالاری و اهلیت گرایی – علاقه مندی شخص – تامین مالی – قانون گرایی و مرزبانی – امنیت شغلی – نظارت – بازرسی – پیگیری و ارزشیابی – قدردانی و جزادهی

بخش سوم : اصول اخلاق اداری :
نویسنده پس از بیان مبانی و تمهیدات و مقدمات اخلاق اداری در مباحث بخش های پیشین اکنون به اصول اخلاق اداری می پردازد و آنها را اینگونه بیان می کند : ۱- اصل امانت داری ۲- اصل خدمت گزاری ۳- اصل مسئولیت پذیری ۴- اصل انضباط کاری ۵- اصل پیگیری ۶- اصل مهرورزی ۷- اصل رفق ورزی ۸- اصل خوشرفتاری ۹- اصل بردباری ۱۰- اصل دادورزی و ۱۱- اصل نفی خودکامگی.
آنچه در این کتاب مشاهده می شود و البته با توجه به عنوان آن نیز همین انتظار می رود، استفاده از کلمات و عبارات کتاب شریف نهج البلاغه است. در این میان نامه ۵۳ نهج البلاغه که به عهدنامه مالک اشتر معروف است مبنای بسیاری از تحلیل ها قرار گرفته است و از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد. البته اگر چه اتکای اصلی نویسنده بر نهج البلاغه است اما گاهی از سایر کتب اسلامی نیز به منظور تکمیل بحث خود استفاده نموده است.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد:
نهج البلاغه - اخلاق - اخلاق اداری - مسئولیت - امانت- حقوق- وظیفه

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
پرداختن به موضوع خاص اخلاق اداری و دوم اینکه ابتدا اهمیت کتاب منبع (نهج البلاغه) و توضیحات دیگری به پیرامون آن ذکر کرده است و سپس به موضوع اصلی پرداخته است.

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
اخلاق مداری است.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
نقاط قوت: استفاده از منابع فراوان و قوی، بیان توضیحاتی پیرامون خود منبع اصلی (نهج البلاغه)، بیان ضرورت این بحث، بیان مبانی و اصول اخلاق اداری به شکل منفک و جدای از هم و...
نقاط ضعف: اولویت بندی نکردن اصول اخلاق اداری

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- جایگاه اخلاق اداری در اسلام
- تفاوت اخلاق اداری با اخلاق کاری غیر اداری (مانند تجار و...)
- اصول اداره در اسلام
- مختصات اخلاق اداری

مقدمه

اسلام دین کاملی است که برای تمام فعالیت های بشر، اعم از فردی یا جمعی ، قوانینی را ارائه نموده است. دین مبین اسلام قوانین کاملی را نیز برای اداره حکومت ، دولت ، جنگ و تعیین حدود دسته بندی آنها ارائه کرده است . هیچ عرصه ای از فعالیت فردی و اجتماعی وجود ندارد که اسلام آن را نادیده بگیرد و کنار بگذارد. باور بر این است که چنین دین کاملی ، مستعد ارائه پاسخ های جدید به مسائل نوین جوامعی است که در جستجوی توسعه و نوسازی هستند.
از زمان شروع غیبت امام زمان (عج) تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، شیعه به دلیل اینکه از حکومت داری به دور بوده و تنها در موارد محدودی از تاریخ به صورت تشریفاتی در حکومت حضور داشته و در حقیقت دوران تقیه خود را سپری می کرده است، علما و دانشمندان شیعه به طور بسیار محدود، به تبیین و تفسیر اجتماعیات اسلام جهت پیاده سازی آن در جوامع اسلامی پرداخته اند.
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و تشکیل حکومت اسلامی با تاکید بر آرمان های تشّیع، ضرورت به کارگیری احکام اجتماعیات اسلام در اداره و مدیریت جامعه بسیار احساس گردید. در همین راستا یکی از مباحث مطرح شده، بحث مدیریت اسلامی است که موجب شده است که در این زمینه کتب متعددی با رویکردها و دیدگاه های متفاوت به رشته تحریر درآید.
بر این اساس آنچه در باب مدیریت و رهبری در اسلام تالیف شده است، سرمایه های معنوی انقلاب اسلامی به شمار می آید. از این رو هرگونه اقدامی که در جهت شناسایی، گردآوری، حفظ و نگهداری و توسعه این آثار به منظور بهره برداری گسترده تر از آنها صورت می پذیرد، عین رشد و مصداق مدیریت و رهبری به حساب می آید. در سالیان اخیر سیر و تحول در مکتوبات این حوزه، از گستردگی قابل توجهی برخوردار شده است. از همین رو امروزه در عصر انفجار اطلاعات، دستیابی به منابع یک موضوع در میان انبوه اطلاعات از جمله مقوله های قابل اهمیتی است که عدم توجه به آن، با نبود اصل منابع چندان تفاوتی ندارد.
بدون شک جهت تولید علم و گسترش مرز دانش در هر زمینه ای، آشنایی و فراگیری مرزهای آن دانش پیش شرط لازم می باشد. امروزه پس از گذشت قریب به ۳۰ سال از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و تشکیل دولت جمهوری اسلامی در ایران، در مقایسه با جایگاه گذشته و کنونی مدیریت اسلامی مشخص می باشد که مدیریت اسلامی بسیار تاثیرگذارتر از دیگر اندیشه ها و نمونه های عملی مدیریت در جهان بوده و هست. اگر چه کتب مرتبط با حوزه مدیریت اسلامی به صورت پراکنده در برخی از منابع یافت می شود ، با این همه لااقل کتب موجود در بازار که هنوز چاپ می شوند تاکنون به صورت متمرکز در یک کتاب و آن هم به صورت تحلیلی ارائه نشده است ، لذا محققان و اندیشمندانی که می خواهند از این کتب استفاده نمایند، تنها با صرف زمان و هزینه زیاد و انجام دوباره کاری های متعدد، به آنها دست می یابند.
از همین رو با توجه به حجم گسترده این کتاب ها لازم است تا در قالب یک طرح جامع و مستمرکتب موجود در این حوزه گردآوری و طبقه بندی شود تا محققین و پژوهشگران این حوزه، که به حمدالله اقبال گسترده ای هم در این زمینه در دانشگاه ها و حوزه های علمیه به وجود آمده است، ضمن آگاهی از کلیه کارهای انجام شده و دستاوردها و مرزهای دانش مدیریت اسلامی، بتوانند با هم افزایی بیشتر ادامه مسیر را طی نمایند.
در همین راستا یک پروژه پژوهشی در سال ۱۳۸۷ برای ماخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی تعریف و پیگیری شد که از طرف مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق(ع) مورد استقبال گرفت. مبنای انتخاب کتب هم کتاب های موجود و در دسترس در همان سال۱۳۸۷ بود. بنابراین کتاب هایی که در این مجموعه معرفی می شوند، نشا ن دهنده برتری آنها نسبت به سایر کتب مدیریت اسلامی نمی باشد.
فایده انجام این کار پژوهشی این است که محققین با محتوا و حجم کارهای رایجی که انجام شده است آشنا می شوند و در می یابند که برای پرداختن به موضوعی خاص به کدام کتاب ها باید رجوع کند و چون در این پروژه با رویکرد تحلیلی جمع آوری می شوند محقق می تواند تشخیص دهد که کدام کتاب ها مناسب تحقیق هستند و کیفیت کلی آن کتاب چگونه است. در ضمن این منبع قابل استفاده برای تمام پژوهشگران ، اساتید و دانشجویان علاقه مند به حوزه مدیریت اسلامی خواهد بود.
در این پژوهش مشخصات و محتوای هرکتاب در یک فرم استاندارد آورده شده است. این فرم شامل نه قسمت است که به شرح زیر است.

۱- اطلاعات چاپ کتاب:

در این قسمت اطلاعات کتاب شناسی کتاب شامل عنوان کتاب، پدیدآورندگان، ناشر، تاریخ انتشار، نوبت چاپ، شابک کتاب، آدرس و تلفن ناشر و عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی ذکر شده است.

۲- سرفصل های مورد بحث در کتاب:

در این قسمت سر فصل ها و مطالب مهم کتاب ذکر شده است.

۳- مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:

در این قسمت مهم ترین منابع مورد استفاده مولف ذکر شده است. البته بیان این نکته ضروری است که سعی شده است بیشتر منابع اسلامی مورد استفاده ذکر گردد تا مخاطبان با این منابع آشنا شوند.

۴- خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:

در این قسمت فصول کتاب و خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب ذکر شده است. البته سعی شده است که به ذکر عناوین مطالب بسنده نشود و بخش هایی از مطالب کتاب هم آورده شود تا محتوای مطالب هم برای مخاطب ملموس باشد.

۵- کلید واژه ها و اصطلاحات پر کاربرد:

آوردن کلید واژه ها علاوه بر اینکه که منجر به آشنایی مخاطب با اصطلاحات پر کاربرد کتاب می شود این مزیت را دارد که اگر قرار شد این کار به صورت نرم افزاری ارائه شود، قابلیت جستجو داشته باشد.

۶- جنبه های نوآوری کتاب:

در این قسمت سعی شده است که مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو مولف کتاب ذکر گردد.

۷- روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:

در حوزه مدیریت اسلامی رویکردهای متفاوتی به لحاظ محتوایی وجود دارد. در این قسمت رویکرد مورد استفاده کتاب ذکر می گردد. این رویکردها از حیث محتوایی شامل موارد زیر می باشد:
- رویکرد مبانی گرا: در این رویکرد سعی می گردد که بحث های بنیادین در حوزه مدیریت اسلامی مطرح گردند که شامل مباحث فلسفی، روش شناختی، بحث های عمیق معرفت شناسی، ارزش شناسی، انسان شناسی، هستی شناسی و... مورد بررسی قرار می گیرند.
- رویکرد اخلاقی و ارزش گرا: در این رویکرد بیشتر به اخلاق مدیران مسلمان پرداخته اند و خصوصیات و ویژگی هایی را که از نظر اخلاقی یک مدیر باید دارا باشد را فهرست نموده و به بحث و بررسی آن پرداخته اند. در این رویکرد سعی می گردد که مدیریت از لحاظ اخلاقی و مسائل اخلاقی بررسی گردد . سعی عمده در این رویکرد وارد کردن مباحث اخلاقی در حوزه مدیریت است . به عنوان مثال ویژگی های اخلاقی یک مدیر و نحوه رفتار او با دیگران در این رویکرد مطرح می گردد.
- اصول گرایی: در این رویکرد افراد به بررسی اصول مدیریت در اسلام پرداخته اند و یک سری اصولی را مطرح نموده اند و به بررسی آن در منابع تحقیق اسلامی پرداخته اند. در این رویکرد با توجه آیات و روایات و سنت ائمه اصولی برای مدیریت استخراج می شود و بیان می گردد که این اصول باید مدنظر قرار گیرد و به عنوان پایه مدیریت مدیران قرار گیرند.
- رویکرد نظام حکومتی و اداری : رویکردهای دیگری نظیر رویکرد نظام حکومتی و اداری نیز گفته شده است که بیشتر به بحث در مورد حکومت اسلامی و ویژگی ها و وظایف آن می پردازد.
- تخصصی گرا: در این آثار سعی می گردد که حوزه خاصی از موضوعات مربوط به مدیریت با رویکرد اسلامی مورد بررسی قرار گیرد. به عنوان مثال رفتار سازمانی که یکی از مباحث کلیدی در مدیریت است با رویکرد اسلامی تبیین می گردد.
- شخصیت گرا: در این رویکرد سیره یک مدیر اسلامی مورد بررسی قرار می گیرد وسعی می گردد که راه و روش مدیریت این شخص مورد بررسی قرار گیرد . در اکثر موارد این مدیر از ائمه انتخاب می شود که عمدتاً هم شیوه پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) مورد بررسی قرار می گیرد.
- منبع گرا: در برخی از آثار سعی شده است که نکته های مدیریتی از یک منبع خاص استخراج گردد. در واقع در این آثار ابتدا یک منبع مثل قرآن ، نهج البلاغه و... انتخاب می شود سپس سعی می گردد تا نکات مدیریتی آن استخراج گردد.
- رویکرد وظیفه گرایی : در این رویکرد، افراد بیشتر به وظایف مدیران اسلامی پرداخته اند و وظایفی را برای آنان برشمرده اند که از متون اسلامی بر گرفته اند . در این رویکرد وظایف یک مدیر از دیدگاه اسلامی بررسی می گردد و تلاش می گردد تا با توجه به منابع اسلامی وظایفی که برای مدیر و مسئول تعیین شده است، استخراج گردد.
- رویکرد ترکیبی: آثاری وجود دارد که تنها با یک رویکرد به مدیریت اسلامی نپرداخته اند بلکه حاوی چند رویکرد هستند که می توان گفت که چند رویکردی هستند. به عنوان مثال هم به بیان وظایف مدیران می پردازد و هم مباحث خاص مثل رهبری را مطرح می کند که ترکیب دو رویکرد وظیفه گرا و تخصصی گراست.

۸- نقد اجمالی کتاب:

در این قسمت نقاط ضعف و قوت کتاب به صورت اجمالی ذکر گردیده شده است تا مخاطب به صورت کلی با کتاب آشنا شود.

۹- سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:

با توجه به محتوای مطالب کتاب در این قسمت سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهاد شده است که می تواند برای تعیین عناوین مقالات، پایان نامه ها و سایر کارهای پژوهشی در حوزه مدیریت اسلام مورد استفاده قرار گیرد.
امید است به یاوری خداوند متعال این گام ابتدایی در راستای معرفی آثار مرتبط با حوزه مدیریت اسلامی مورد قبول باری تعالی و مورد عنایت و استفاده فرهیختگان و نخبگان عرصه های علم و عمل واقع شود. در اینجا لازم است تا از مساعدت ها و راهنمایی های جناب آقای دکتر وحید یاوری ریاست محترم مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق(ع) که نقش مهمی در تولید این اثر داشته اند و آقای روح الله تولایی کمال قدردانی و سپاسگزاری را داشته باشم.
امیدست اساتید و صاحب نظران گرامی نظرات، پیشنهادات و انتقادات خود را در مورد این اثر با ما در میان بگذارند.

سعید حجازی فر

اخلاق در اداره

آیت الله مظاهری

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: اخلاق در اداره
پدیدآورنده/گان: آیت الله حسین مظاهری
ناشر: موسسه بوستان کتاب
تاریخ انتشار: ۱۳۸۷
نوبت چاپ: هفتم
شابک: ۶-۹۳۲-۵۴۸-۹۶۴
آدرس و تلفن ناشر: قم خیابان شهدا تلفن: ۷-۷۷۴۲۱۵۵
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی: ندارد

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
- ارزش کار اداریان
- خدمت خالصانه
- نتایج اخلاص
- پرهیز از منت گذاری
- پرهیز از عجب
- ویژگی های مدیران موفق
- نتایج سعه صدر
- مدیران و امتحان الهی
- اهمیت خردورزی و احتیاط در مدیریت
- اهمیت دادن به شخصیت انسان ها در برخوردها
- نقش تهذیب در سامان دهی کارها
- خدمتگذاری و آرامش
- حسابرسی از منصبداران در قیامت
- جبران کوتاهی و گناه (توبه)

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
قرآن مجید، نهج البلاغه، بحارالانوار، وسائل الشیعه، شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، تحف العقول، تاریخ طبری، مستدرک حاکم، سیره حلبی، السیره النبویه ابن هشام، الکامل فی التاریخ ابن اثیر، المغازی واقدی،اصول کافی و فروع کافی

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
کتاب حاضر متشکل از مجموعه بحث های اخلاقی است که فقیه متتبع و معلم اخلاق، آیت الله مظاهری در جمع کارکنان اداره ها مطرح کرده اند، که به ترتیب دارای بخش های ذیل می باشد:
ارزش کار اداریان:
در این بخش کار خدماتی مهمتر از دیگر انواع کارها دانسته شده است و منظور از کار خدماتی در این بحث گره گشایی از کار مردم است، نویسنده در این رابطه به روایتی اشاره نموده است که برآوردن حاجت مردم، مساوی با هفتاد حج مقبول عنوان گردیده است. رئوس مطالبی که در ذیل این عنوان آورده شده است، عبارتند از: نقش سعه صدر در گره گشایی از کار مردم، برافروخته شدن پیامبر از توهین به مسلمانان، پیامبر بهترین الگوی خدمت گزاری و دریادلی، تاثر پیامبر از ناراحتی اسیر غیر مسلمان، سعه صدر حضرت یوسف (ع) و اهمیت گره گشایی از کار مردم. نویسنده در توضیح هر مورد، از داستان های صدر اسلام و آیات و روایت بهره جسته است.
خدمت خالصانه: در این بخش به اثر اخلاص در جاویدان شدن اعمال و برکت آن پرداخته است و به این منظور مباحث ذیل را مطرح کرده است: معنای خلوص، ذکر نمونه هایی از خلوص، اهمیت اخلاص در قرآن و روایات و نتایج اخلاص.
پرهیز از منت گذاری: در این بخش نویسنده به نامه امیرالمومنین(ع) به مالک اشتر اشاره نموده و همچنین نمونه هایی از خدمات بی منت اهل بیت (ع) را ذکر کرده اند.
پرهیز از عجب: در این بخش مباحث ذیل مطرح گشته اند: فرق عجب و ریا، سلمان فارسی و مبارزه با عجب، ایستگاه خطرناک که با نام مرصاد در قرآن از آن یاد شده است و نمونه هایی از سیره امیرالمومنین علی(ع).
ویژگی های مدیران موفق: در این بخش نویسنده موارد ذیل را از ویژگی های مدیران موفق دانسته است: ۱. تخصص و تعهد ۲. ایجاد مواسات ۳. منطقی بودن ۴. پرهیز از تندخویی ۵. سعه صدر. نویسنده این موارد را از داستان های قرآن و روایاتی که در کتب معتبر حدیثی شیعه نقل شده اند، استخراج نموده است.
نتایج سعه صدر: در این بخش نویسنده نتایج سعه صدر را که یکی از ویژگی های مدیران موفق می دانست را مطرح می کند. داستان موسی و فرعون در این قسمت مورد استناد قرار گرفته است. وی سپس ادامه ویژگی های مدیران موفق را به شرح ذیل برشمرده است: ۶. قاطعیت ۷. صبر و استقامت.
مدیران و امتحان الهی: در این بخش امتحان الهی را برای همگان دانسته که مدیران هم گروهی از مردم هستند و در آن به انواع امتحان ها و غفلت انسان پرداخته است.
اهمیت خردورزی و احتیاط در مدیریت: در این بخش نویسنده انسان های بالای چهل سال و خانم های کارمند را توصیه می کند که با عصای احتیاط حرکت کنند و نسبت به رفتارهایشان حساس تر باشند و خود را دائماً مورد محاسبه قرار دهند. در ادامه به نتیجه کردارهای مدیران و کارکنان اداره ها پرداخته است.
اهمیت دادن به شخصیت انسان ها در برخوردها: در این بخش نویسنده به شخصیت انسان از دیدگاه اسلام پرداخته است. در این رابطه اشاره شده است که احترام مومن از احترام کعبه بیشتر است و انسان خلیفه الهی است و آیات مختلفی در رابطه با قدر و منزلت انسان مورد استناد قرار گرفته اند. بنابراین، مدیران و کارکنان ادارات باید بدانند که با چنین انسان و شخصیتی روبرو هستند و حداکثر تلاش خود را در جهت خدمت گزاری به او به کار گیرند.
نقش تهذیب در ساماندهی کارها: در این بخش تهذیب اساسی ترین کار انسان دانسته شده و سپس مطالب رستگاران و تهذیب و عبودیت مطرح گشته است.
خدمت گزاری و آرامش: در این بخش به رابطه خدمت گزاری و آرامش پرداخته است. نتیجه آن که خدمت به مردم، خدمت به خداست و آرامش را به دنبال دارد.
حسابرسی از منصب داران در قیامت: در این بخش نویسنده حساب خواص و عوام را در قیامت و حسابرسی طبق آیات و روایات جدا می داند و اشاره می نماید برای خواص پرونده ای جداگانه تشکیل می شود و سخت گیری هایی که به آنان می شود، به عوام و عموم مردم نمی شود. رئوس مطالبی که در ادامه مطرح شده اند عبارتند از: نمونه هایی از توبه خواص (حضرت یوسف، حضرت یونس، توبه خواص، تجسم اعمال در قیامت و اقسام تجسم عمل).
جبران کوتاهی و گناه (توبه): در این بخش نویسنده به برگشت از گناه که توبه نام دارد پرداخته است و به مباحث ذیل پرداخته است: عدم توفیق در توبه، حق الله و حق الناس و چرا توبه دم مرگ قبول نمی شود؟.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد :
اخلاق – اداره- سعه صدر- خدمت

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
بحث را بسیار ریشه ای شروع کرده است و در ضمن نظرات دیگر هم در کتاب نقد شده اند.

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
اخلاق مداری است.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
- کتاب دارای نقاط قوت متعددی چون استفاده فراوان از آیات و باورهای دینی است همچنین در انتهای هر جلسه پرسش و پاسخ های مطروحه گنجانده شده است.
- به دلیل آن که کتاب حاضر مجموعه سخنرانی های آیت الله مظاهری در ادارات مختلف می باشد، بسیاری از مطالب و مثال ها کاملاً عینی و مطابق با شرایط واقعی جامعه است و این یکی از نقاط قوت کتاب به شمار می آید.
- کتاب دارای نقاط ضعفی هم می باشد که برخی از آنها عبارتند از: گاهی بیش از حد لزوم بحث ها، فلسفی و شناختی شده اند و به نظر به برخی مطالب بیش از حد لازم پرداخته شده و همچنین به اقتضاء سمینار بودن گاهی مطالب چندین بار تکرار شده است.

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- جایگاه فطرت در مدیریت اسلامی
- تاثیر نظام ارزشی یک دین بر مدیران آن دین
- تاثیر انسان شناسی های متفاوت بر مدیریت
- جایگاه باور یا عدم باور به ارزش ها در مدیریت
- تاثیر نوع اعتقاد به خیر و شر در مدیریت
- تاثیر تعریف سود، منفعت، سعادت و... در مدیریت

اخلاق مدیران

محمد جواد خالقی

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: اخلاق مدیران
پدیدآورنده/گان: محمد جواد خالقی
ناشر: ندای دوست
تاریخ انتشار: ۱۳۸۳
نوبت چاپ: اول
شابک: ۵-۱۲-۷۴۲۱-۹۶۴
آدرس و تلفن ناشر: قم نشر ندای دوست مرکز پخش در قم: ۷۷۵۶۵۱۰-۰۲۵۱ مرکز پخش در تهران: ۵۹۱۶۳۵۳-۰۲۱
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی:
Manager behavior

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
- راه زندگی در نظام اسلامی
- عوامل سعادت آفرین
- تقوای الهی و ضرورت عمل صالح
- وظایف کارگزاران
- مدیران و سلوک معنوی
- مسئولیت کارگزاران نظام اسلامی
- اخلاق کارگزاران

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
آیات قرآن و نهج البلاغه و بحارالانوار
کتاب فهرست منابع ندارد .

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
این کتاب مجموع سیزده سخنرانی اخلاقی از آیات عظام است که در استانداری قم برای مدیران برگزار شده است که بعد از پیاده سازی و ویرایش به صورت کتاب درآمده است که موضوعات مباحث به صورت زیر است :
موضوع سخنرانی آیت الله جوادی آملی راه زندگی در نظام اسلامی است که ایشان به بررسی جهت گیری در زندگی ، تفسیر وجه الله می پردازند و علی(ع) را به عنوان الگوی خدمت گزاری معرفی می کنند.
موضوع سخنرانی آیت الله احمدی میانجی عوامل سعادت آفرین است که ایشان عوامل و موانع سعادت را بیان می کنند .
موضوع سخنرانی آیت الله استادی تقوای الهی و ضرورت عمل صالح است که ایشان توصیه هایی به مدیران ارائه می کنند از جمله اینکه امر ونهی باید با عمل باشد و خود انسان هم باید عامل باشد و انسان باید با افراد خداشناس همنشین باشد و همچنین بدی خود را قبل از دیگران ببیند .
عبادت راز آفرینش موضوع سخنرانی آیت الله اشتهاردی است . ایشان عبادت را راز آفرینش معرفی می کند و در ادامه راه جلوگیری از نفوذ شیطان را بیان می کنند سپس اقسام دوست در نگاه دین را می شمارند و در ادامه به مدیران توصیه هایی می کنند از جمله اینکه با ذکرالهی همنشین باشید و از حوادث روزگار عبرت بگیرید و فضیلت ایام سرنوشت ساز در طول سال مثل ماه رمضان و رجب و شب قدر را بدانید و ازآنها بهره ببرید.
موضوع سخنرانی آیت الله امینی وظایف کارگزاران است . ایشان عمل صالح یک مدیر را اجرای عدالت و کمک به محرومان می داند و مدیران را توصیه به غلبه بر هوای نفس می کنند.
آیت الله انصاری شیرازی موضوع مدیران و سلوک معنوی را مطرح می کنند که در ادامه ایشان به تشریح مراحل سلوک معنوی می پردازند.
موضوع سخنرانی آیت الله دیباجی خدمت به مردم ترقی و تکامل معنوی است که بیان می کند که انسان با بندگی خدا می تواند به مقامات علی معنوی برسد .
موضوع سخنرانی آیت الله کریمی جهرمی خیر خواهی مدیران است که بیان می کنند که مدیران باید خیر خواه دیگران باید باشند.
موضوع سخنرانی آیت الله شاه آبادی عبادت ، راز خلقت و آفرینش است و انواع عبادت را می شمارند . در ادامه ایشان به بررسی چگونگی هدایت بشر می پردازند . ایشان مدیران را به غنیمت شمردن توصیه می کنند و راه های مقابله با هوای نفس را بیان می کنند .
آیت الله صابری همدان بحث اصلاح و اخلاق را مطرح می کنند . ایشان جایگاه اخلاق در دین را بیان می کنند وائمه اطهار و انبیاء را به عنوان اسوه های اصلاح و اخلاق معرفی می کنند.
آیت الله محفوظی بحث اخلاق کارگزاران را مطرح می کنند که اکثر نکاتی که بیان می کنند از نامه حضرت امیرالمومنین(ع) به فرزندش امام حسن(ع) بعد از جنگ صفین است .
موضوع سخنرانی آیت الله ممدوحی کارگزاران نظام اسلامی فرصت ها و بصیرت هاست و بیان می کنند که انسان در گرو اعمال خویش است و وظیفه مدیر سنگین است و اگر بصیرت الهی نداشته باشد به ورطه گناه و ستم خواهد افتاد.
آیت الله مومنی بحث مسئولیت کارگزاران نظام را مطرح می کنند که به تشریح مسئولیت کارگزاران در نظام اسلامی می پردازند و ابلاغ و اجتهاد و احیا و اقامه حدود خداوند و طرفداری از مستضعفان و مهر ورزی و توجه به ارباب رجوع و از مهم ترین وظایف مدیران می دانند .

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد :
اخلاق کارگزاران ، وظاایف کارگزاران، سلوک معنوی، غلبه بر هوای نفس، اخلاق

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
اینکه برای مدیریت جلسات اخلاقی باشد تا اساتید اخلاق مدیران را متوجه مسئولیت هایشان بگردانند، ایده بسیار خوبی است و از لغزش های مدیران جلو گیری می کند .

۷.رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
ترکیبی از رویکردهای اخلاق گرا، مبانی گرا، وظیفه گرا و تخصصی گراست.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
- سخنرانی های خوب اخلاقی از بهترین اساتید اخلاق در کتاب جمع آوری شده است که بسیار قابل استفاده است .
- مجموع مباحث کتاب سیر مشخصی ندارد و مباحث منفک از یکدیگر مطرح شده اند .
- مثال های مناسبی در حوزه اخلاق از بزرگان نقل شده است که می تواند الگوها و مصادیق خوبی را معرفی نماید .
- منابعی که استفاده شده است محدود می باشد که البته به خاطر سخنرانی بودن مباحث است.
- برخی از مسائل مختص کارگزاران نبوده و بحث های عمومی اخلاقی است مثل سلوک معنوی راهکارهای عملی برای اجرا کردن نکات اخلاقی در سازمان در این کتاب کم دیده می شود .

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- راه های سنجش خلقیات یک مدیر چیست؟ مثلاً چه مدیری صبور است و چه مدیری صبورنیست؟
- ویژگی های اخلاقی که اسلام از مدیر می خواهد چیست ؟
- راهکارهای عملی برای عملیاتی کردن نکات اخلاقی در سازمان چیست؟
- ویژگی های اخلاق از نگاه اسلامی و از نگاه غربی چه تفاوت هایی دارند ؟
- چگونه می شود ازمنابع موجود در حوزه اخلاق برای بالابردن سطح اخلاق در سازمان استفاده کرد؟

اخلاق مدیریت

علی اصغر الهامی نیا

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: اخلاق مدیریت
پدیدآورنده/گان: علی اصغر الهامی نیا
ناشر: کوثر غدیر
تاریخ انتشار: بهار ۱۳۸۲
نوبت چاپ: اول
شابک :
۹۶۴-۸۰۲۴-۱۲-x
آدرس و تلفن ناشر: ذکر نشده است.
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی: ندارد

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
فصل اول : کلیات اخلاق مدیریت
فصل دوم: اصول اخلاق مدیریت
فصل سوم: رفتار با فرادستان
فصل چهارم: رفتار با فرودستان
فصل پنجم: آفات اخلاق سازمانی

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
قرآن کریم، نهج البلاغه ، غررالحکم و دررالکلم، صحیفه نور امام خمینی(ره)

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
مطالب کتاب در ۵ فصل ارائه شده است . موضوع فصل اول کلیات اخلاق مدیریت است . در این فصل نویسنده بعد از تعریف مدیریت و اخلاق ، رابطه اخلاق و مدیریت را چنین بیان می کند که در بینش اسلامی، اخلاق با مدیریت رابطه تنگاتنگی دارد و می توان گفت پاسداری از موازین اخلاقی در مدیریت از ضرورت بیشتری برخوردار است. در ادامه نویسنده دو مرحله را برای مدیران برای کسب صلاحیت های اخلاقی در حسن اداره امور بیان می کند که مرحله اول مرحله تخلیه و آفت زدایی است که منظور دوری کردن از زشتیات است . مرحله دوم مرحله تخلیه و آراسته شدن به فضائل اخلاقی است. در ادامه نویسنده ۴ مورد را به عنوان برکات اخلاق مدیریت بیان می کند که عبارتند از: ۱- هموارکننده راه ۲- کسب محبوبیت اجتماعی۳- ترویج نیکی ها ۴- خرسندی مردم از دین و نظام اسلامی. در فصل دوم نویسنده به اصول اخلاق مدیریت می پردازد و نُه اصل اخلاقی را بیان می کند که به شرح زیر است: ۱- قدرت روحی ۲- ساده زیستی ۳- وجدان کاری ۴- انضباط اداری ۵- انتقادپذیری ۶- اعتماد به نفس ۷- دلیری ۸- وقار و متانت ۹- تغافل. به عنوان مثال برای تغافل آثاری مثل موفقیت فراوان، حفظ انسجام سازمان، خوش نامی، زندگی گوارا و حفظ حرمت قائل است. فصل سوم به موضوع رفتار با فرادستان می پردازد و نویسنده به سه مورد در رابطه با فرادستان اشاره می کند که اولی اطاعت و فرمان بری است و بیان می شود که لازمه کار تشکیلاتی و قوام و دوام آن ، بستگی تام به اطاعت افراد از مافوق دارد و هر گونه سهل انگاری در آن به نظم و انسجام سازمان خدشه وارد می کند . دومی این است که مدیران و کارمندان مسلمان باید نسبت به فرادستان و سازمان متبوع خود ، دلسوزی و خیر خواهی بیشتری داشته باشند. سومی هم پرهیز از چاپلوسی است . در ادامه انگیزه های چاپلوسی مثل ریاست طلبی ، ضعف ایمان ، نادانی ، احساس حقارت و پیامدهای آن مثل گرفتاری در دام شیطان ، ترور شخصیت و رسوایی بیان می گردد. در آخر فصل برای پیشگیری و درمان چاپلوسی این نکته را یادآوری می کند که چاپلوسان دشمنان ما هستند و هرگاه منافعشان اقتضا کند نه تنها از ما ستایش نمی کنند بلکه بد گویی خواهند کرد. فصل چهارم به رفتار با فرودستان می پردازد و هشت نکته را که در این رابطه باید رعایت شود، بر می شمارد که عبارتند از: روابط صمیمانه انسانی، برخورد عادلانه، خوش بینی، گشاده رویی، قاطعیت در عین نرمی، قدر شناسی و ارج گزاری، عیب پوش و همدردی است. فصل پنجم آفات اخلاق سازمانی را بر می شمارد . نویسنده معتقد است که آفات اخلاق سازمانی شش مورد می باشد که عبارتند از: خود محوری، دورویی، تنگ نظری، تبعیض، انتقام جویی بد زبانی. مثلاً برای رهایی از خود محوری این را بیان می کند که هر انسانی دارای فکری محدود است و ثمره یک فکر همیشه کامل نیست ولی همین فکر را می توان با تضارب آرا و مدد گرفتن از افکار دیگران به ویژه متخصصان و صاحبان تجربه به کمال رساند. نکته جالبی که در انتقام جویی مطرح می شود مرز عفو و انتقام است . در اینجا نویسنده ملاک کلی عفو وانتقام را میزان تاثیر گذاری مثبت در فرد مجرم می داند. به این معنا که باید روحیه و قابلیت مجرم را سنجید و تنها در صورتی از جرم او گذشت که عفو و گذشت او را متنبه کرده، از ارتکاب خلاف باز دارد.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد:
اخلاق مدیریت، اصول اخلاق، آفات اخلاق، برکات اخلاق

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
- درپایان هر فصل سوالاتی از فصل بیان شده که برای مرور مطالب مناسب است.
- اصول اخلاقی به صورت دسته بندی شده بیان شده است.
- رفتار در سازمان با دیگران به فرودستان و فرا دستان تقسیم شده و مباحث آنها به صورت جداگانه مطرح شده است.

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
اخلاق گراست.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
- در برخی از جاها فهرست مطالب با شماره صفحه همخوانی ندارد.
- برای ارائه هر مبحث از منابع متعدد و خوبی استفاده شده است.
- مطالب کتاب در ساختار منظم و نظام مند ارائه شده است.
- عمدتاً به راهکارهای عملیاتی کردن نکات اخلاقی در سازمان اشاره نشده است.

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- تفاوت ها وشباهت های اخلاق در مدیریت اسلامی با مدیریت غربی کدامند؟
- آیا جدا کردن امور اخلاقی از امور فقهی درست است و اگر آری مرز آنها کدامند؟
- چگونه باید اخلاق را در سازمان پیاده کرد؟
- تاثیر اخلاق در افزایش بهره وری سازمان چگونه است؟
- مسائل اخلاقی که مخصوص حوزه مدیریت هستند، کدام هستند؟

از خود بیگانگی مثبت و قابلیت به کارگیری آن در مدیریت اسلامی

پیمان نوری بروجردی

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: از خود بیگانگی مثبت و قابلیت به کارگیری آن در مدیریت اسلامی
پدیدآورنده/گان: پیمان نوری بروجردی
ناشر: مرکز آموزش و بهسازی منابع انسانی دیوان محاسبات کشور
تاریخ انتشار: ۱۳۸۳
نوبت چاپ: اول
شابک: ۴-۵۸۱۵-۰۶-۹۶۴
آدرس و تلفن ناشر: ندارد
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی:
POSITIVE ALIENATION & ABILITY TO USE IT IN ISLAMIC MANAGEMENT

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب:
- مفهوم از خودبیگانگی و تعریف ساده انسان از خود بیگانه شده
- علل مختلف از خودبیگانگی بدون توجه به محیطی یا درونی بودن عامل
- تقسیم­بندی علل از خودبیگانگی بر اساس عوامل محیطی و درونی
- بررسی تفصیلی دیدگاه دین مبین اسلام در مورد از خودبیگانگی
- مدیران اسلامی چگونه می­توانند از مفهوم «از خود بیگانگی با بعد مثبت آن» در راستای اهداف سازمانی بهره گیرند؟

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
قرآن کریم- مقدمه­ای بر تفسیر نهج البلاغه (علامه جعفری)- تکامل اجتماعی انسان، فطرت، علل گرایش به مادیگری شهید مطهری(ره)

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
نویسنده پس از آنکه به قدمت مفهوم از خودبیگانگی و توجه به آن در اشاره می کند و برخی دسته­بندی­ها را ارائه می­کند، ادعا می­کند که می­خواهد علاوه بر بیان ابعاد منفی از خودبیگانگی به موضوع مثبت آن نیز بپردازد و کاربرد آن را در مدیریت اسلامی ارائه نماید بنابراین به مباحث ذیل پرداخته است: مفهوم از خودبیگانگی و تعریف ساده انسان از خود بیگانه شده.
علل مختلف از خودبیگانگی بدون توجه به محیطی یا درونی بودن عامل: در این قسمت نویسنده به طور کلی ده علت را به عنوان علل از خودبیگانگی مطرح می­کند و سپس آنها را توضیح می­دهد که عبارتند از: ۱. تکنوکراسی ۲. بروکراسی ۳. جدایی از محصول تولید شده (تملک محصول نهایی بلافاصله توسط دیگری) ۴. پول به عنوان سمبل توانایی ۵. نفوذ عقیده یا تلقین دیگران ۶. عشق شدید ۷. عوامل فرهنگی ۹. زهدگرایی ۱۰. عوامل روانی فرد.
نویسنده در ادامه به نحوه دیگری، علل از خودبیگانگی را بررسی می­کند بدین شکل که آنها را به عوامل محیطی و درونی تقسیم می­کند و در این راستا سه نظریه را مطرح می­کند: گروه اول که تنها عوامل درونی را قبول دارند، گروه دوم که تنها عوامل بیرونی را قبول دارند و در نهایت گروه سوم که هر دو نوع عوامل را دخیل می­دانند که نویسنده نظر اسلام را همین نظر سوم می­داند. سپس نویسنده دو نوع از خودبیگانگی مثبت و منفی را مطرح می­کند که عبارتند از: ۱. از خودبیگانگی با منشاء و تمنیات شیطانی نهفته در انسان ۲. از خودبیگانگی با منشاء عشق شدید به خدا و فطرت الهی.
در ادامه نویسنده به بررسی تفصیلی دیدگاه دین مبین اسلام در مورد از خودبیگانگی می­پردازد و در همین راستا دیدگاه علامه محمد تقی جعفری و انواع از خودبیگانگی را مطرح می­کند که دارای بخش های ذیل است: درجات از خودبیگانگی منفی: جهل و ناآشنایی با خود، خودباختگی، انکار خود، خود را از دست دادن معامله­ای، زیستن با خود مجازی به جای خود حقیقی، عدم توانایی هضم قدرت ها و امتیازاتی که در «خود» فرد وجود دارد؛ از خودبیگانگی مثبت.
نویسنده در نهایت این بحث را مطرح می­کند که مدیران اسلامی چگونه می توانند از مفهوم «از خودبیگانگی با بعد مثبت آن» در راستای اهداف سازمانی بهره گیرند؟ و در پایان کتاب نویسنده به خلاصه و نتیجه­گیری می­پردازد.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد :
اسلام، خود، از خودبیگانگی، از خود بیگانگی مثبت، از خودبیگانگی منفی، عوامل درونی، عوامل محیطی

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
موضوعی که در این کتاب به بحث گذاشته شده است موضوع جالب و نویی است که کمتر کسی در مدیریت اسلامی به آن پرداخته است (اگر نگوییم کسی به آن توجه نکرده است).

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
تخصصی گراست.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
نقاط قوت: استفاده از دیدگاه های مختلف، پرداختن به موضوعی نو و جالب، استفاده از نظرات برخی علمای اسلامی چون علامه جعفری و شهید مطهری(ره) و...
نقاط ضعف: عدم فصل بندی یکی مشکلات عمده­ی کتاب است، از نظر ساختار، حجم و... بیشتر شبیه مقاله است تا کتاب و...

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- نقش از خودبیگانگی در تربیت کارکنان
- علل از خودبیگانگی
- رابطه از خودبیگانگی با درونی شدن فرهنگ سازمانی
- بررسی از خودبیگانگی سازمان (وقتی که یک سازمان از خود بیگانه می­شود)
- از خودبیگانگی مثبت یا شناخت خود واقعی؟

اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن

حجت الاسلام دکتر ولی الله نقی پورفر

۱.اطلاعات چاپ کتاب:
عنوان کتاب: اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن
پدیدآورنده/گان: حجت الاسلام دکتر ولی الله نقی پورفر
ناشر: مولف
تاریخ انتشار: ۱۳۸۵
نوبت چاپ: بیست وپنجم
شابک : ۶-۵۵۳۷-۰۶-۹۶۴
آدرس و تلفن ناشر: تهران خیابان سید جمال الدین اسدآبادی –خیابان ابن سینا- نبش خیابان شایان پلاک ۷۰
عنوان پشت جلد به زبان انگلیسی: ندارد

۲.سرفصل های مورد بحث در کتاب :
قسمت اول: مقدمات:
مقدمه اول: ۱. نقش مکان وزمان در فهم و تحقق دین ۲. نقش دیدگاه ولایت فقیه در فهم و تحقق دین
مقدمه دوم: ۱. مدیریت از دیدگاه قرآن و معصوم(ع) ۲. دین اسلام و علم
مقدمه سوم: ۱. مبانی پژوهش در قرآن ۲. منابع تحقیق در مدیریت اسلامی

قسمت دوم: اصول:
اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن
اصل اول: عدم تقدم بر خدا و رسول
اصل دوم: آخرت گرایی
اصل سوم: اصل وحدت و هماهنگی
اصل چهارم: اعمال مدیریت بر اساس اختیار نیروها
اصل پنجم: اعمال مدیریت بر اساس بصیرت نیروها

۳.مهم ترین منابع مورد استفاده مولف:
قران کریم – نهج البلاغه صحیفه سجادیه – اصول کافی – علل الشرایع – تفسیرالمیزان – وسایل الشیعه – تفسیر نمونه

۴.خلاصه ای از مهم ترین مطالب کتاب:
در این کتاب مولف مطالب را به دو بخش مقدمات و اصول تقسیم کرده است.
در بخش اول مولف به بیان سه مقدمه پرداخته است: مقدمه اول که به فهم بهتر دین تاکید دارد شامل دو قسمت می شود قسمت اول نقش زمان و مکان در فهم و تحقق دین (فهم قرآن کریم، فهم سنت معصوم(ع) و تحقق دین) و قسمت دوم نقش دیدگاه ولایت فقیه در فهم و تحقق دین (فهم سنت معصوم، فهم قرآن کریم و تحقق دین) – مقدمه دوم که به رابطه دین و علم مدیریت تاکید دارد نیز به دو بخش تقسیم شده است: اول مدیریت از دیدگاه قرآن و معصوم که در آن به مباحث اصلاح مدیریت با زبان مشترک قرآن در حوزه و دانشگاه پرداخته است و دوم دین اسلام و علم که در آن به کامل بودن قرآن و توجه به تمام قرآن پرداخته است و به برخی شبهات مبنی بر اقتضایی بودن قرآن پاسخ داده است و در نهایت به اثر وحی بر عقل و تجربه و عرفان بشری پرداخته است – مقدمه سوم که به بحث پژوهش و تحقیق برای مدیریت اسلامی می پردازد هم به دو بخش تقسیم می شود: اول مبانی پژوهش در قرآن که شامل مباحث درک اعجاز از راه تدبر، سطحی نگری مانع تدبر، عوامل سطحی نگری، خصوصیات متدبر، عوامل توان تدبر و سیر کلی مباحث و مراحل مقدماتی پژوهش در قرآن می شود. دوم منابع تحقیق در مدیریت اسلامی که شامل بخش های ذیل می شود: الف. قرآن کریم ب. احادیث ذیل آیات ت. سیره نظری و عملی معصومین(ع) ث. تفاسیر معتبر ج. معجم های قرآن و حدیث.
در بخش دوم کتاب مولف به بیان و توضیح پنج اصل از ۲۱ اصل شمرده شده در ابتدای کتاب می پردازد. سبک بحث در این کتاب بدین نحو است که ابتدا هر یک از اصول بیان می گردند و سپس الگوهای مربوط به آن اصل مورد اشاره قرار می گیرند. در ادامه دلایل منطقی و نظری مرتبط با اصل مطرح شده، بیان می گردند. نویسنده سعی نموده است در ارائه الگوهای متناسب با هر اصل، از آیات قرآن و سیره معصومین(ع) به خوبی بهره گیرد.

اصل اول: عدم تقدم بر خدا و رسول:
که در آن پس از بیان اطاعت پیامبر از خدا، اطاعت مومنان از پیامبر و خدا و کیفیت تبعیت و اطاعت به بیان ۱۳ نمونه به عنوان الگو پرداخته است که برخی از آنها عبارتند از ابراهیم(ع) و ذبح اسماعیل(ع)، ابراهیم(ع) و آتش نمرود، یونس(ع) و خروج بدون اذن، علی(ع) و پیشنهاد ائتلاف، صبر فاطمه(س) و...... همچنین به دو مورد از اثرات این اصل نیز اشاره گردیده است.

اصل دوم: آخرت گرایی:
در این بخش ابتدا به بیان نمونه هایی مانند برخورد خداوند با قارون و ثروتش، پیامبر(ص) و زینت دنیا، مسلمانان و جنگ بدر و.... به عنوان الگو می پردازد، در ادامه مشخصات لازم جهت بهره گیری از الگوها را بیان می کند و سپس به آثار سو عدم آخرت گرایی می پردازد. در نهایت هشت شاخص را به عنوان شاخص های نظام اسلامی در مسیر آخرت گرایی بیان می کند که عبارتند از: ۱. ساده زیستی و زهد مدیریت ۲. جاری بودن فرهنگ انفاق در جامعه ۳. حل مشکل ازدواج ۴. سلامت و طهارت خانم ها در جامعه ۵. حل مشکل اشتغال ۶. توزیع عادلانه ثروت ۷. حرمت انسان ها و امنیت روانی جامعه ۸. آزادی بیان.

اصل سوم: اصل وحدت و هماهنگی:
در این اصل مولف ابتدا امامت الهی را به عنوان محور اساسی وحدت ذکر کرده و سپس حوزه های وحدت را به شرح ذیل ذکر می کند: وحدت در قانون و اجزاء آن، وحدت در رهبری، وحدت در عمل، وحدت در تعامل، وحدت در روش و وحدت در جهت و هدف. در پایان این بخش دو نمونه به عنوان الگو معرفی شده است که اولی سیره امیرمومنان در دو دوره دوران حکومت خلفا و در دوران حکومت خویش است و دومی ماجرای هارون در غیبت موسی(ع) است.

اصل چهارم: اعمال مدیریت بر اساس اختیار نیروها:
در این بخش مولف سه قسم الگوی رفتار سازمانی را مطرح می کند و برای هریک به تناسب مثال هایی را به عنوان الگو بیان می کند که به شرح ذیل است:
الف) رفتار سازمانی معصوم با معصوم مانند حضرت خضر(ع) با حضرت موسی(ع) و حضرت ابراهیم(ع) با حضرت اسماعیل(ع).
ب) رفتار سازمانی معصوم با غیرمعصوم مانند حضرت موسی(ع) با بنی اسرائیل، پیامبر(ص) با نیروهای تحت فرمان، پیامبر(ص) و جنگ احد، امیرمومنان(ع) با نیروهای تحت فرمان و امام حسین(ع) با یاران باوفا.
ج) رفتار سازمانی غیرمعصوم با غیرمعصوم: با توجه به رابطه معصوم(ع) با معصوم دیگر و غیر معصومین، رفتار ولایت فقیه با مردم به طریق اولی بر اساس اصل اختیار خواهد بود.

اصل پنجم: اعمال مدیریت بر اساس بصیرت نیروها:
در این اصل ابتدا مواردی به عنوان مستندات اصل بصیرت بیان می شود که عبارتند از: بصیرت خداوند، بصیرت طبیعت، بصیرت کتب آسمانی، بصیرت انسان، اساس دین مبتنی بر تفکر، دعوت انبیاء بر اساس بصیرت، تبیین حقایق قبل از هلاکت اقوام، نفی تقلید (تقلید از عوامل سقوط به ورطه حیوانیت) و مجازات کفار. هر یک از این موارد با استناد قرآنی بیان گردیده اند. پس از آن به بیان نمونه های زیر به عنوان الگو برای این اصل می پردازد: ۱- موسی(ع) و خضر(ع) ۲- ابراهیم با اسماعیل(ع) ۳- پیامبر(ص) و جنگ بدر ۴- امام حسین(ع) در شب عاشورا
۵- برخورد امیرمومنان(ع) با خوارج ۶- فرعون و جادوگران (نقدی بر دموکراسی غربی)
در پایان کتاب مولف سه نکته اساسی را بیان می کند که اولی تعریف اصول، دومی تعامل اصول و سومی تزاحم اصول است.

۵.کلید واژه و اصطلاحات پرکاربرد:
مدیریت اسلامی- اصول مدیریت- الگوی مدیریت اسلامی – ولایت فقیه

۶.جنبه های نوآوری کتاب (مفاهیم، نظریه ها، مدل ها و ایده های نو):
در این کتاب ابتدا به بیان مقدمات پرداخته است که کار تازه ای است و سپس به بیان اصولی که به نظر مولف مهم تر است پرداخته اند.

۷.روش و رویکرد مورد استفاده مولف در طرح مباحث اسلامی:
اصول گرایی است.

۸.نقد اجمالی کتاب (بیان نقاط ضعف و قوت):
- کتاب نقاط قوت و محدودیت هایی دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم.
- اما برخی از نقاط قوت آن عبارتند از : ابتدا مقدمات را ذکر کرده است و سپس به اصول پرداخته است، اصولی ذکر کرده است که در کتاب های دیگر کمتر چنین چیزی دیده می شود. مبنای کار خود را آیات قرآن قرار داده و از آن ها به شکل مناسب بهره گرفته است.
- برخی نقاط ضعف: اولویتی که به اصول داده است مشخص نیست بر چه مبنایی است، تمام اصولی را که خود ذکر کرده است شرح نداده است. در ضمن کتاب به صورت مدیریتی تالیف نگردیده است.

۹.سوالات و موضوعات پژوهشی پیشنهادی برای مطالعات و تحقیقات آتی:
- طبق منابع دینی چه اصول و فروعی می توان برای مدیریت اسلامی برشمرد؟
- برای استخراج اصول از دین چه پیش زمینه هایی نیاز است؟
- رابطه بین امامت، ولایت فقیه و دیگر بحث های حکومتی با مدیریت اسلامی چیست؟

نظرات کاربران درباره کتاب مأخذشناسی تحلیلی کتب مدیریت اسلامی