فیدیبو نماینده قانونی انتشارات آریانا قلم و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی

کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی

نسخه الکترونیک کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی

یکی از مسائل مهم در این نوع کسب‌وکارها، بقا و رشد کسب‌وکار خانوادگی و نحوۀ انتقال آن به نسل‌های بعدی است. بسیاری از شرکت‌‌ها در این مسیر با چالش‌های زیادی روبه‌رو می‌شوند. برای اینکه کسب‌وکار خانوادگی تداوم داشته باشد و به‌درستی به نسل‌های بعد منتقل شود، مالکان و مدیران کسب‌وکار باید برنامه‌ریزی کاربردی و دقیقی پیاده‌سازی کنند و به‌مواردی مانند فرهنگ و رهبری خانواده نیز توجه داشته باشند. در ایران نیز کسب‌وکارهای خانوادگی از سال‌های دور شکل گرفته است که برخی از آنها با هوشمندی به چندین نسل بعد نیز منتقل شده‌اند و برخی دیگر به دلیل توجه نداشتن به موضوع جانشینی رو به افول‌اند و یا از بین رفته‌اند. بنابراین با توجه به اهمیت این موضوع برای صاحبان کسب‌وکارهای خانوادگی در کشور و به پیشنهاد بنیاد توسعۀ کارآفرینی زنان و جوانان کتاب حاضر که به‌صورت کاملاً کاربردی به موضوع تداوم و جانشینی در کسب‌وکارهای خانوادگی پرداخته است.

ادامه...
  • ناشر انتشارات آریانا قلم
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 1.69 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۵۶ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



سخن ناشر
کسب و کار خانوادگی نوعی از کسب وکار است که اعضای یک خانواده و یا خویشاوندان اقدام به تشکیل آن می کنند. بر اساس آمار اعلام شده آکادمی بین المللی تحقیقات شرکت های خانوادگی IFERA حدود ۶۰ تا ۹۰ درصد شرکت های موجود در اروپا و ایالات متحده از نوع کسب وکار خانوادگی است.
این آمار نشان دهنده اهمیت بسیار زیاد شرکت ها و کسب وکار های خانوادگی در رشد و توسعه اقتصادی و همچنین اشتغال زایی است. بسیاری از کشورها به ایجاد کارآفرینی از طریق این گونه شرکت ها روی آورده اند.
یکی از مسائل مهم در این نوع کسب وکارها، بقا و رشد کسب وکار خانوادگی و نحوه انتقال آن به نسل های بعدی است. بسیاری از شرکت ها در این مسیر با چالش های زیادی روبه رو می شوند. برای اینکه کسب وکار خانوادگی تداوم داشته باشد و به درستی به نسل های بعد منتقل شود، مالکان و مدیران کسب وکار باید برنامه ریزی کاربردی و دقیقی پیاده سازی کنند و به مواردی مانند فرهنگ و رهبری خانواده نیز توجه داشته باشند.
در ایران نیز کسب وکارهای خانوادگی از سال های دور شکل گرفته است که برخی از آنها با هوشمندی به چندین نسل بعد نیز منتقل شده اند و برخی دیگر به دلیل توجه نداشتن به موضوع جانشینی رو به افول اند و یا از بین رفته اند.
بنابراین با توجه به اهمیت این موضوع برای صاحبان کسب وکارهای خانوادگی در کشور و به پیشنهاد بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان کتاب حاضر که به صورت کاملاً کاربردی به موضوع تداوم و جانشینی در کسب وکارهای خانوادگی پرداخته است با ترجمه خوب جناب آقای حسین صامعی منتشر شد.
در پایان لازم می دانم از همکاری بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان به ویژه سرکار خانم فیروزه صابر و سرکار خانم نجمه معصومی و نیز جناب آقای حسین صامعی تشکر و قدردانی کنم.

سمیه محمدی
مدیر عامل انتشارات آریانا قلم

پیش گفتار

کسب وکارهای خانوادگی نقشی مهم در اقتصاد کشورهای دنیا ایفا می کنند. شاهدی بر این گفتار، سهم فراوان کسب وکارهای خانوادگی از کل کسب وکارهای کشورها و نقش کلیدی آنها در تولید ناخالص داخلی و اشتغال است. این موضوع سبب شده است از سال ها پیش، بسیاری از اقتصادهای توسعه یافته و نیز اقتصادهای درحال توسعه درصدد ایجاد بستر مناسب برای تداوم و رشد پایدار این کسب وکارها برآیند. در کشور ما نیز آمار غیررسمی بیانگر این است که بخش مهمی از کسب وکارها به شکل خانوادگی اداره می شوند. بااین وجود، تامین نیازمندی های رشد و تداوم کسب وکارهای خانوادگی کشور آنچنان که باید در کانون توجه قرار نداشته است.
این کتاب با هدف تامین یکی از نیازمندی های کلیدی خانواده های دارای کسب وکار، یعنی دسترسی به دانش و تجربه های موفق جهانی در ارتباط با نحوه مدیریت کسب وکارهای خانوادگی، به ویژه جانشینی در این کسب وکارها تهیه شده است. نویسندگان این کتاب، از مشاوران ارشد گروه مشاوران کسب وکار خانوادگی هستند که یکی از معتبرترین نهادهای مشاوره ای در حوزه کسب وکارهای خانوادگی دنیا به شمار می رود. آنها به اتکای سال ها تجربه در مشاوره به کسب وکارهای خانوادگی، کتابی را به رشته تحریر درآورده اند که جزء معدود کتاب های جامع در حوزه تداوم کسب وکارهای خانوادگی است.
در این کتاب، موضوع های مختلف پیش روی کسب وکارهای خانوادگی برای جانشینی موفق و تضمین تداوم کسب وکار بررسی شده است: چشم انداز پیش روی کسب وکار چیست؟ مهم ترین ارزش های خانواده چیست و چگونه می توان آنها را به نسل های بعدی منتقل کرد؟ چه کسانی باید مالکان بعدی کسب وکار باشند؟ با افزایش تعداد سهام داران، تصمیم گیری در کسب وکار چگونه باید انجام شود؟ رهبران آینده کسب وکار را چگونه باید انتخاب کرد؟ برای پرورش جانشینان موفق، چه اقدام هایی باید انجام دهیم؟ نقش سازوکارهای حاکمیتی کسب وکار و خانواده در تداوم کسب وکار چیست؟ و فرهنگ سازمانی پشتیبان تداوم چگونه فرهنگی است و چطور باید آن را ایجاد کنیم؟ نویسندگان کتاب با ذکر مثال ها و تجربه های عملی متعدد، آموزه های کلیدی لازم برای طراحی و جاری سازی برنامه تداوم کسب وکار خانوادگی را تشریح کرده اند. ازاین رو، این کتاب می تواند راهنمایی کاربردی برای مدیران و مالکان کسب وکارهای خانوادگی باشد؛ مدیران و مالکانی که به دنبال استمرار و رشد پایدار کسب وکار خود هستند.
امید است ترجمه این کتاب، به ترویج دانش مدیریت کسب وکارهای خانوادگی و به دنبال آن ارتقای اثرگذاری این کسب وکارها در توسعه کشور کمک کند. در خاتمه از بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان به خاطر حمایت از ترجمه و انتشار این کتاب تشکر می کنم. همچنین از خانواده عزیزم که در همه مراحل ترجمه این کتاب، با محبت و بردباری، همراه و همدل بودند؛ سپاسگزارم. از همه مخاطبان گرامی کتاب نیز خواهشمندم دیدگاه های خود درباره این کتاب و دیگر موضوع های مرتبط را از طریق نشانی fbcontinuity@gmail.com با ما در میان بگذارند. و سپاس و ستایش تنها شایسته پروردگار جهانیان است.

حسین صامعی

فصل اول: فرصت ها و چالش های تداوم

کسب وکارهای خانوادگی اغلب عملکرد بهتری نسبت به کسب وکارهای غیرخانوادگی دارند. این موضوع دلایل مختلفی دارد. یکی از عوامل مهم موفقیت خانواده های دارای کسب وکار، تمرکز آنها بر تداوم هم زمان کسب وکار و خانواده است. دیرپایی، معمولاً نخستین موضوعی است که ذهن خانواده های دارای کسب وکار را به خود مشغول می کند و آنها برخلاف دیگر رقبایشان در کسب وکارهای غیرخانوادگی، به دوام بلند مدت و حضور مستمر خانواده در کسب وکار می اندیشند. این طرز فکر نه تنها بر آینده نگری این کسب وکارها دلالت دارد، بلکه نشان دهنده پشتیبانی سهام داران عضو خانواده از یکدیگر و نیز توانایی آنها در هدایت چالش های پیش رو در همکاری با اعضای خانواده است.
اگر خواننده این کتاب هستید، احتمالاً در جایگاه عضو خانواده یا غیرعضو خانواده، با کسب وکاری خانوادگی در ارتباط هستید و ممکن است با پیچیدگی فزاینده ای که به تبع رشد خانواده در نسل های مختلف پدید می آید، روبه رو شده باشید. به نظر می رسد در همه تصمیم ها باید به خانواده توجه جدی داشت، از ارزیابی عملکرد کاری اعضای خانواده گرفته تا تصمیم گیری درباره امکان مشارکت همسران در کسب وکار یا انتخاب اعضایی از خانواده برای عضویت در هیئت مدیره شرکت.
تاثیر پویایی خانواده بر تصمیم های کسب وکار عمدتاً در دوره انتقال نسل ها مشهودتر است. در این دوره، فرصت های بسیاری برای خانواده های دارای کسب وکار پدیدار می شود. این خانواده ها مسائل زیادی درباره چشم انداز مشترک آینده شان می آموزند؛ ارتباطات عموماً افزایش می یابد؛ اعضای خانواده این فرصت را پیدا می کنند که ادراک خود را از آنچه به آنها به ارث خواهد رسید، یعنی آینده کسب وکار و خانواده، با یکدیگر به اشتراک بگذارند و خانواده به انسجام منحصربه فردی دست می یابد.
از سوی دیگر، چالش های بسیاری نیز در ارتباط با تداوم مالکیت و برنامه ریزی کسب وکار، به وجود می آید. مسائل مهمی مطرح می شود که می تواند باعث استحکام خانواده و کسب وکار شود یا برعکس موجب از هم پاشیدن آنها شود. مثلاً اینکه چه کسی کدام نقش رهبری را بر عهده بگیرد، یا چه کسی مالک کسب وکار باشد یا هر فردی در برابر چه کسی پاسخگو خواهد بود؟
مارک و اندی خیمنز(۱)، کارخانه مبلمان سازی خیمنز، را تاسیس کردند. آنها در این کسب وکار مانند همه کسب وکارهای نوپا با چالش های زیادی همچون توسعه پایگاه مشتریان، ایجاد ظرفیت تولید و جذب سرمایه لازم مواجه بودند. با وجود موانع بسیار، موضوعی که به آنها کمک کرد، سادگی توافق های مالی شان بود. سهم دو برادر در این کسب وکار مساوی بود. علاوه بر این، هر یک از آنها به دیگری اجازه می داد، در حوزه تخصصی خود آزادانه تصمیم گیری کند؛ مارک در تولید و اندی در فروش. به همین دلیل آنها به ندرت با یکدیگر ناسازگاری داشتند. هنگامی که اختلاف نظری پیش می آمد، با تکیه بر احترام و اعتمادی که طی سال ها با هم بزرگ شدن شکل گرفته بود، مسائل را حل وفصل می کردند.
اما متاسفانه این توافق در گذر زمان دوام نیاورد. با رشد کسب وکار، دو پسر مارک در نقش فروشنده به شرکت ملحق شدند و از سه فرزند اندی، تنها دختر او به شرکت پیوست. هنگام بازنشستگی، مارک و اندی تصمیم گرفتند سهام کسب وکار را به روشی ساده میان فرزندان خود تقسیم کنند. مارک می خواست ۱۰ درصد از سهام خود را نگه دارد و به هر یک از پسرانش، که وارد کسب وکار شده بودند، ۲۰ درصد سهام را واگذار کند و چون فرزند دیگری نداشت، تصمیم گیری در این خصوص آسان بود. هدف او نگه داشتن بخشی از سهام نزد خود به منظور مشارکت در تصمیم گیری ها و هم زمان مجال دادن به نسل آینده برای ورود به کسب وکار بود. اندی نیز ۱۰ درصد سهام را برای خود نگه داشت و از ۴۰ درصد باقی مانده، ۲۰ درصد را به دختر خود که در کسب وکار شاغل بود و ۱۰ درصد به هر یک از دو پسر خود، که در جای دیگری کار می کردند، اختصاص داد.
هدف دو برادر در همه این تصمیم ها، رعایت مساوات در مالکیت برای کسانی که در کسب وکار شاغل بودند و نیز ایجاد امکان کنترل تصمیم گیری ها بود. درعین حال فرزندان خارج از کسب وکار هم از منافع آن بهره مند می شدند.
در زمان نسل سوم، همه چیز پیچیده تر شد. تعدادی از فرزندان نسل سومی وارد کسب وکار شدند، درحالی که مالکیت حداقلی داشتند. تعداد کمی از همسران هم درصدد ورود به کسب وکار برآمدند که بعضی از آنها شایستگی لازم را داشتند و برخی هم تجربه کافی نداشتند. برخی اعضای خانواده هم در خارج از کسب وکار خانوادگی، فعالیت های ارزشمندی را با مدیریت و رهبری خود راه اندازی کرده بودند. با بزرگ تر شدن خانواده، کسب وکار باید عواید مالی کافی را برای همه کسانی که در کارخانه سهیم بودند تامین می کرد، حتی سهام دارانی که در کسب وکار شاغل نبودند.
مارک و اندی از اینکه کسب وکار ساده تولید مبلمان آنها این قدر پیچیده شده بود متحیّر بودند. با کنار رفتن نسل دوم مالکان کسب وکار، اعضای خانواده درباره اینکه چه کسی شایستگی رسیدن به مقام رهبری را دارد، دچار اختلاف شدند. برخی از اعضای خانواده، علاقه چندانی به مشارکت در کسب وکار از خود نشان نمی دادند، بااین وجود، خواهان توزیع متناسب سود سالانه بودند. درنهایت مواجهه با این موقعیت، که از نظر آنها حل نشدنی بود، باعث شد تا خانواده خیمنز کسب وکار خود را به یکی از رقبا بفروشد.
با اینکه برادران خیمنز در ایجاد کسب وکار موفق عمل کرده بودند، اما از مسئله ای حیاتی غافل مانده بودند: برنامه ریزی و تحلیل دقیق برای تداوم کسب وکار در نسل های آینده. همین موضوع سبب شده بود هیچ گاه درباره انتظارهای ضمنی از کار صحبت نکنند، موضوع هایی مانند چگونگی حفظ خانواده در کسب وکار؛ چگونگی ایجاد توازن بین منافع خانواده و کسب وکار و چگونگی مدیریت کسب وکار. اگر مارک و اندی زمان مناسبی را به گفتگو پیرامون این موضوع ها با نسل های دوم و سوم اختصاص داده بودند و این دو نسل، درک می کردند که چگونه باید انتظارها را برآورده کنند، می توانستند در انتقال رهبری و مالکیت به نسل های بعدی موفق عمل کنند.
عوامل متعددی می تواند باعث شکست کسب وکارهای خانوادگی شود. اما صرف نظر از علت ها، داستان برادران خیمنز اهمیت بالای برنامه ریزی برای تداوم کسب وکار خانوادگی را نشان می دهد. حتی موفق ترین کسب وکارهای خانوادگی هم درنتیجه نداشتن برنامه دقیق برای تداوم، نمی توانند زیربنای مستحکمی را برای انتقال اثربخش رهبری و مالکیت به نسل های بعدی ایجاد کنند.
شاید بهتر باشد قبل از بیان آنچه در این کتاب ارائه خواهد شد، نگاهی دقیق تر به برخی از اصطلاح ها بیندازیم. برنامه ریزی جانشینی(۲) اصطلاحی است که اغلب به منظور توصیف استراتژی ها و فرآیندهای لازم برای انتقال رهبری و مالکیت از نسلی به نسل دیگر به کار می رود. اما از نظر ما مفهوم تداوم(۳) برای توصیف این فرآیند مناسب تر است. جانشینی بر یک رویداد دلالت می کند؛ چیزی که آغاز و پایانی مشخص دارد. اما تداوم، فرآیندی مستمر را نشان می دهد.
دلیل اهمیت این تمایز، این است که برنامه ریزی جانشینی در حقیقت فرآیندی مادام العمر است؛ فرآیندی که شایسته توجه مداوم ذی نفعان متعدد کسب وکار است و خانواده باید دائماً آن را رصد کند. ازاین رو باید به درستی پذیرفت که این فرآیند در اصل هرگز تمام نمی شود. همان طور که بیان خواهد شد، تضمین تداوم، مستلزم تفکر و برنامه ریزی دقیق، گفتگوهای بسیار، مشارکت اعضای خانواده و مدیران غیرعضو خانواده و نیز مشارکت اعضای هیئت مدیره و تمرکز مداوم بر خواسته های خانواده برای آینده کسب وکار و اعضای خانواده است.
بنابراین، برنامه ریزی تداوم به طرز فکر، بخشی از فرهنگ خانواده و کسب وکار و تلاشی مداوم و بی پایان تبدیل می شود. کانون تمرکز، تنها انتقال کسب وکار از نسلی به نسل دیگر نیست، بلکه ایجاد مقصد و منطقی روشن بر پایه ماموریت، ارزش ها و اهداف خانواده برای تداوم کسب وکار است.
برنامه ریزی تداوم نیاز به اقدام پیش دستانه(۴) دارد. هنگامی که یک پسر یا دختر به نقش رهبری سازمان می رسد، احتمالاً فرزندانی دارد که آنها هم به نوبه خود به فکر آینده شان هستند. برای تحقق پیشرفت روان و نظام مند کسب وکار خانوادگی باید توجه دائمی به برنامه ریزی تداوم، داشته باشیم.
همان طور که به تفصیل در کتاب توضیح داده خواهد شد، توجه به تداوم باید در همه اعمال و تصمیم ها نفوذ کند. برای مثال، هنگام استخدام مدیری جدید، باید توجه داشت که این فرد در برنامه تداوم کسب وکار، چگونه ایفای نقش خواهد کرد. رهبران فعال کسب وکار تصمیم های کلیدی همچون استخدام های جدید، متنوع سازی کسب وکار و توسعه جغرافیایی را در پس زمینه تداوم کسب وکار اتخاذ می کنند. آنها از خود می پرسند آیا اقدام های استراتژیک شرکت با پشتیبانی زیرساخت ها، به گونه ای هست که شرکت را در نسل بعدی به مقصد رهنمون سازد یا خیر. به طور مشابه، تصمیم های مالکان نیز تحت الشعاع هدف اصلی آنان، یعنی تداوم قرار می گیرد. تصمیم هایی مانند انتظارشان درباره نقدشوندگی دارایی ها و قواعد و فرآیندهای انتقال سهام به نسل های بعدی.
خانواده میدلتون کسب وکار عظیمی در تولید پوشاک بچه گانه دارد. آنها کارخانه‎ هایی در ایالات متحده، مکزیک و چین داشته و برنامه ‍ ای برای ورود به هندوستان دارند. پیتر میدلتون، مدیرعامل شرکت که از نسل سوم خانواده است، با دو خواهر و برادر و چهار پسر عموی خود کار می کند. علاوه بر این، ۳۲ عضو خانواده نیز سهام دار شرکت هستند، اما در کسب وکار خانوادگی شاغل نیستند. خانواده میدلتون در زمان رهبری نسل دوم تصمیم گرفت شورای خانواده و هیئت مدیره حرفه ای را تشکیل دهد. هدف، تضمین حل وفصل پیش دستانه «مسائل» خانواده و کسب وکار، پیش از تبدیل شدن آنها به «مشکل» بود. برگزاری جلسه های مستمر خانوادگی و نیز جلسه با مشاوران (شامل برنامه ریزان انتقال اموال(۵)، مشاوران مدیریت ثروت و مشاوران کسب وکار خانوادگی) باعث شد اعضای خانواده احساس کنند در برهه تغییرهای رهبری و مالکیتی شرکت، در تصمیم گیری ها مشارکت داده شده و در جریان امور قرار می گیرند، درنتیجه احساس راحتی می کردند. آنها مهارت های فردی خود را توسعه می دادند و باور آنها این بود که اعتماد و احترام در گذر زمان و در سایه سخت کوشی در حیطه کاری خود و تعهد به برنامه تداوم به وجود می آید.
اگرچه مثال خانواده خیمنز از چالش های پیش رو در دست یابی به تداوم حکایت دارد، تلاش های خانواده میدلتون در برنامه ریزی تداوم، نشان می دهد که خانواده ها می توانند در این راه موفق عمل کنند. البته ممکن است شما هم با افزایش پیچیدگی ها درنتیجه رشد خانواده مواجه شده باشید. هرچه تعداد اعضای خانواده، چه درون و چه بیرون کسب وکار، بیشتر باشد برنامه ریزی جانشینی پیچیده تر خواهد بود.
فرآیند تکامل کسب وکار نیز باعث پیچیدگی تداوم می شود. نسل اول مالکان به سختی کار می کند و اگرچه ممکن است شروع به ثروت اندوزی کند، معمولاً درآمد خود را مجدداً در کسب وکار سرمایه گذاری می کند. نسل دوم بر پایه ثروت انباشته شده به رشد بیشتر و گاهی تصاعدی کسب وکار مبادرت می ورزد. اما نقطه اوج با آمدن نسل سوم اتفاق می افتد. این نسل معمولاً از عواید مالی ای بهره مند می شود که در دسترس دو نسل قبلی نبوده است. عوایدی که موجب می شود این نسل به فرصت های تحصیلی مناسب و احتمالاً انتخاب های شغلی به غیراز کسب وکار خانوادگی نیز دسترسی داشته باشد.
عواطف و احساسات هم بخش دیگر این ماجرا است. نه تنها ممکن است برخی از اعضای نسل سوم به دنبال حرفه های دیگری بروند، بلکه ممکن است حتی آن هایی که دوست دارند وارد کسب وکار خانوادگی شوند با شنیدن گلایه های اعضای قدیمی درباره کسب وکار و چالش های خانوادگی، دلسرد شوند.
موضوع بعدی، گستره وسیع تری از اعضای خانواده است که وارد کسب وکار می شوند. در این نسل، عموماً خویشاوندان سببی نقش برجسته ای را در کسب وکار ایفا می کنند. این خویشاوندان برخلاف افرادی که با هم در یک خانواده بزرگ شده اند، در خانواده های مختلفی رشد کرده اند که این امر باعث می شود نگرشی متفاوت نسبت به کسب وکار داشته باشند. گاهی ترکیب این نگرش های متفاوت اثری زیبا خلق می کند، اما گاهی هم عکس آن روی می دهد.
کسب وکار نیز به نوبه خود در پیچیده تر شدن اوضاع، ایفای نقش می کند. معمولاً با گذر زمان، کسب وکار بزرگ تر شده و مدیریت آن چالشی تر می شود. درنتیجه روش های غیررسمی مدیریت باید با ساختارها و فرآیندهای پیشرفته تر جایگزین شود؛ رهبران ارشد باید به سطوح بالاتری از مهارت و تجربه دست یابند؛ همچنین رهبران باید تفویض اختیار کنند، حتی گاهی به کسانی که جزء گروه مالکان نیستند. برنامه ریزی تداوم باید هم نیازهای کسب و کار و هم نیازهای خانواده را در نظر بگیرد.
عوامل مذکور، نشان دهنده اهمیت برنامه ریزی جامع است. تداوم در تاروپود کسب وکار و خانواده تنیده شده است. تداوم، رابطه ای تنگاتنگ با مسائل مالکیت و رهبری و نیز ساختارهای حاکمیتی خانواده و کسب وکار دارد. مسائلی که پشتیبان تصمیم گیری صحیح هستند.
ما در جایگاه مشاوران باسابقه گروه مشاوران کسب وکار خانوادگی(۶)، با خانواده های دارای کسب وکاری مواجه شده ایم که درگیر چالش های ناشی از برنامه ریزی اثربخش تداوم بوده اند. یکی از مشاهده های جالبی که از تجربه های ما به دست آمده این است که بسیاری از شرکت های خانوادگی تداوم را امری بدیهی می دانند. آنها این گونه می پندارند که همه اعضای خانواده در پی استمرار کسب وکار تا نسل های بعدی هستند.
بااین وجود، ما بر این باوریم که تداوم را نمی توان امری بدیهی در نظر گرفت. دستیابی به تداوم مستلزم آن است که همه مالکان، متحد با یکدیگر و فعالانه درصدد دستیابی به این هدف باشند. به همین منظور هنگامی که با مشتریان خود صحبت می کنیم اولین سوالی که از آنها می پرسیم این است که آیا خواهان تداوم کسب وکار تا نسل بعدی خود هستند یا خیر؟
در ابتدا آنها با تعجب به ما می نگرند. اما هنگامی که از منظر وسیع تری به موضوع نگاه کرده و مسئله بالا را به درستی درک می کنند، با پیچیدگی های تداوم بیشتر آشنا می شوند. شاید برخی از اعضای خانواده اصلاً اهمیتی برای کسب وکار قائل نباشند. ممکن است کسانی هم باشند که مسیر شغلی کاملاً متفاوتی را در پیش گرفته اند. همچنین ممکن است آن دسته از اعضای خانواده که به فعالیت در کسب وکار علاقه مند هستند، دیدگاه های متفاوتی نسبت به جهت گیری های آتی شرکت داشته باشند.
اگر گروه مالکان، علاقه مند به تداوم کسب وکار هستند، ناگزیرند چشم اندازی مشترک از آینده سازمان ترسیم کنند. آیا مالکان، آینده کسب وکار را این گونه می بینند که تا حد ممکن اعضای خانواده در آن مشغول به فعالیت باشند؟ آیا به دنبال توسعه جغرافیایی کسب وکار هستند یا می خواهند در موقعیت فعلی خود باقی بمانند؟ تا چه حد حاضرند برای رشد کسب وکار خطر کنند؟ چگونه می توانند از پاسخگو بودن مدیریت در آینده اطمینان بیابند؟
باوجوداینکه ممکن است صدها انتخاب و تصمیم در این مسیر وجود داشته باشد، در این کتاب شش موضوع اصلی پیش رو مطرح می شود. مسائلی که در کنار هم، توصیه هایی کاربردی درباره چگونگی مدیریت اثربخش برنامه ریزی تداوم ارائه می کنند. این موضوع ها به ترتیب عبارت اند از:
  • چشم انداز: می خواهید کسب وکارتان در آینده به چه شکلی باشد؟ چه نقشی را برای خانواده متصور هستید؟ ارزش ها و اصول راهنمای خانواده و کسب وکار چیست؟
  • مالکیت: چه کسی امکان مالکیت کسب وکار را دارد؟ اثربخش ترین روش انتقال مالکیت چیست؟ چگونه می توان اطمینان یافت که مالکان آینده، آماده پذیرش این مسئولیت بزرگ هستند؟
  • رهبری: ویژگی های لازم برای رهبری کسب وکار در آینده چیست؟ با تکامل کسب وکار این ویژگی ها چه تغییری خواهند کرد؟ آیا نظام ها و فرایندهایی وجود دارند که آمادگی نسل آینده برای رهبری کسب وکار را تضمین کنند؟
  • حاکمیت کسب وکار: ساختارها و فرآیندهای نظارتی برای تضمین موفقیت کسب وکار چیست؟ مالکان و افراد دیگر برای ایجاد هیئت مدیره ای کارآمد چگونه با یکدیگر همکاری می کنند؟
  • حاکمیت خانواده: فرآیندها و ساختارهای لازم برای تصمیم گیری اثربخش خانواده چیست؟ چه موضوع هایی در حیطه تصمیم گیری خانواده قرار می گیرد و چه کسانی اجازه مشارکت در تصمیم گیری ها را خواهند داشت؟
  • فرهنگ تداوم: فرهنگ چه نقشی در کمک به تضمین تداوم ایفا می کند؟
در پایان کتاب، همه موضوع های بالا را به یکدیگر پیوند داده و برخی ابزارها و فرایندهای مدیریت برنامه ریزی تداوم را ارائه خواهیم کرد.
یکی از دغدغه های روشن بسیاری از مالکان کسب وکار، تخصیص زمان و انرژی کافی برای پرداختن به جانشینی و تداوم است. اما با توجه به موضوع های متعدد دیگری که تمرکز مالکان و افراد دیگر را به خود معطوف می کند، چگونه می توان زمان لازم برای توجه کافی به موضوع جانشین پروری را تامین کرد؟
در بخش های مختلف این کتاب، استراتژی های مرتبط با این موضوع را ارائه خواهیم کرد. هر مالک کسب وکاری، فارغ از نسلی که به آن تعلق دارد، می داند که چگونه به تنهایی به اوج برسد، اما این امر به برنامه ریزی برای تداوم کمکی نمی کند. ارتباط مالکان با دیگران برای جلب کمک، پشتیبانی و دریافت ورودی از آنان، اهمیت زیادی دارد. فرآیند برنامه ریزی اثربخش، نیازمند مشارکت قوی مدیریت، هیئت مدیره فعال، کمک مشاوران معتمد و حمایت خانواده است تا همه نسل ها بتوانند به راحتی و با اطمینان خاطر در تصمیم گیری ها با یکدیگر همکاری کنند.
از سوی دیگر، به دلایل متعدد، اعضای خارج از خانواده نیز باید در فرآیند برنامه ریزی مشارکت کنند. کارکنانی که عضو خانواده نیستند، به طور مستقیم از تصمیم های مرتبط با جانشین پروری تاثیر می پذیرند. همچنین، مشارکت رهبران ارشد در این فرآیند، وفاداری آنان را تقویت می کند و به آنها اطمینان می دهد که کسب وکار، موفقیت خود را در آینده نیز تداوم خواهد بخشید.
علاوه بر مدیران، مشاوران خانواده نیز می توانند دیدگاه های متفاوتی را نسبت به فرآیند برنامه ریزی تداوم مطرح کرده و به تعمیق این فرآیند کمک کنند. زیرا آنها به خانواده یا کسب وکار تعلق ندارند و می توانند مسائل و چالش های مهم را از منظری دیگر تحلیل کنند. همچنین آنان می توانند مشاهده ها و بازخوردها را بی پرده ارائه دهند؛ مسائلی که ممکن است اعضای خانواده از بیان آن واهمه داشته باشند.
برنامه ریزی تداوم فراتر از این سوال است که درنهایت چه کسی رهبری کسب وکار را بر عهده می گیرد. موفقیت در تداوم، مستلزم این است که گروه های مختلف اقدام های گوناگونی را انجام دهند و افراد تغییر را بپذیرند. برای مثال ممکن است بنیان گذار کسب وکار، استراتژیک را طراحی کند که فقط برای نسل اول مناسب است. ممکن است اعضای نسل های دوم و سوم نتوانند (یا نخواهند) همان رویکرد را برای کسب وکاری اتخاذ کنند که تا آن زمان شاید سه برابر شده باشد. اغلب اعضای نسل های بعدی معتقدند مدیریت کسب وکار با روش های پدر و مادرشان امکان پذیر نیست. استفاده از همان روش ها برای آنان پر واهمه و بسیار پیچیده است.
شکست در طراحی و اجرای برنامه جامع تداوم، پیچیدگی و اضطراب زیادی برای رهبران و مالکان نسل بعدی ایجاد می کند. در برابر، برنامه تداومی که با دقت و مشارکت مناسب اعضا تنظیم شده باشد، باعث ارتقای تعهد و اطمینان در نسل بعدی می شود و آنان را به قابلیت های لازم برای راهبری موفق کسب وکار در آینده مجهز می کند. همان طور که در بخش های بعد بیان خواهد شد، موفق ترین خانواده ها، آن هایی هستند که فرهنگ تداوم را در خود تسری داده اند؛ فرهنگی متمرکز بر انجام اقدام های لازم برای ماندگار کردن میراث کسب وکار خانوادگی.
مالکان کسب وکار معتقدند نگرانی از آینده کسب وکار، خواب را از چشمان آنها ربوده است. آنها به خوبی درک می کنند که یکی از مسئولیت های اصلی شان حفاظت از ثروت خانواده و تضمین انتقال کسب وکاری سالم به نسل های بعدی است.
برنامه ریزی تداوم می تواند این نگرانی ها را کاهش دهد. این برنامه به تضمین موفقیت مستمر کسب وکار خانوادگی کمک می کند. همچنین برنامه ریزی تداوم به کسانی که مسئول تداوم موفقیت آتی کسب وکار در چارچوب ارزش ها و چشم انداز هستند، یاری می رساند. به علاوه این برنامه برای کسانی که روی برنامه ریزی جانشینی کار می کنند نیز بسیار راهگشا است. اجرای سیاست ها، رویه ها و استراتژی های تنظیم شده در برنامه تداوم، خواب راحتی را برای مالکان کسب وکار به ارمغان می آورد.
برنامه ریزی تداوم، فرآیندی است که بینش بسیار مناسبی برای خانواده ایجاد می کند و فرصت ارزشمندی را در اختیار آنان قرار می دهد تا برای آینده برنامه ریزی کنند. البته این برنامه ریزی باعث می‎ شود افراد تصمیم هایی سخت و دشوار بگیرند. البته این تصمیم های دشوار می تواند فوایدی غیرمنتظره برای آنان داشته باشد: خانواده ای منسجم تر، کسب وکاری قوی تر و درنهایت ایجاد فرهنگ اعتماد و اتحاد. این کتاب می تواند راهنمایی ارزشمند و مفید در مسیر فرآیند جانشینی و برنامه ریزی تداوم باشد.
خلاصه
  • برنامه ریزی تداوم و اجرای آن باید پیش دستانه انجام شود.
  • برنامه ریزی تداوم می تواند اطمینان بیشتری نسبت به ثبات بلندمدت کسب وکار در اعضای نسل ارشد خانواده ایجاد کند.
  • برنامه ریزی اثربخش تداوم می تواند فرهنگ مشارکت اعضای خانواده در کسب وکار را ارتقا دهد. زیرا بسیاری از اعضا در این فرآیند درگیر خواهند شد.
  • فرآیند برنامه ریزی تداوم به افزایش مهارت های فردی اعضا کمک می کند.
  • اعضای غیرخانواده، چشم اندازهای ارزشمند و متفاوتی را در فرآیند برنامه ریزی تداوم ارائه می دهند.
  • برنامه ریزی تداوم فرآیندی مستمر است که به سلامت خانواده و کسب وکار کمک می کند.

نظرات کاربران درباره کتاب تداوم کسب‌ و کار خانوادگی