کتاب حقوق فرهنگی در ایران و اسناد بین الملل اثر منصوره فصیح رامندی نشر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

حقوق فرهنگی مسئله‌ای است که از دیرباز در زمره حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بشری قرار گرفته است. این حقوق به‌عنوان نسل یا طیف دوم حقوق بشر در مقابل نسل یا طیف اول(حقوق مدنی و سیاسی) توصیف می‌شود. علت این دسته‌بندی را می‌توان در خاستگاه تاریخی این دو جست‎وجو نمود؛ چراکه حقوق نسل دوم درواقع حقوقی است که از رشد آرمان‌های سوسیالیستی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ در مقابل حقوق مدنی و سیاسی، برخاسته از آرمان‌های لیبرالی، سرچشمه گرفته است. این تفکیک عاملی برای تقابل ذاتی این دو طیف حقوق شده و به این اندیشه دامن زده است که حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دسته‌ای متمایز و جدا از حقوق بشر هستند. علی‌رغم توجه ارکان سازمان ملل به ارزش یکسان این حقوق و تصویب هم‌زمان هر دو میثاق حقوق بشری و ذکر یکسان بودن درجه اهمیت این دو دسته از حقوق در میثاق، تفکیک، تهیه و تدوین سریع‌تر میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی ادعای برتری این حقوق را نزد برخی پژوهشگران یا عمل‌گرایان تقویت نموده است. به همین دلیل علی‌رغم آنکه در محدوده سازمان ملل همواره بر «تفکیک‌ناپذیری وابستگی متقابل» حق‌های بشری تأکید می‌شود و این مسئله موردتوافق جهانی است(۱)، در عمل حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد غفلت واقع شده است. بازتاب این مسئله در حقوق ملی کشورها به شکل جدی‌تر مشاهده می‌شود؛ چراکه در اکثر کشورها حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در عرصه گفتمان حقوق بشری رایج، اغلب غائب است.