کتاب داستان های نامورنامۀ باستان شاهنامه فردوسی جلد 25 اثر محمد دبیر سیاقی نشر قطره

شرح پادشاهی خسروپرویز با آشوبی که در طیسفون رخ داد آغاز می‌شود که زندانیان شورش کردند و خود را از بند رها ساختند، و از جمله آنان گستهم و بَندوی بودند، و به‌بارگاه هرمزد حمله بردند و او را کور کردند به‌دنبال این حوادث گستهم فرستاده‌ای تیزتاز با دو اسب نزد خسرو فرستاد تا او را از حوادث پایتخت آگاه سازد. خسرو از شنیدن آن خبر دلتنگ شد و گفت هرچند پدر من دست به‌خونریزی زد و قصد جان من کرد و بدان سبب از پایتخت بیرون آمدم، اما به‌هر حال بنده او هستم و آنچه بگوید به‌گوش جان باید بشنوم. پس بیدرنگ عازم طیسفون شد زیرا بیم آن داشت که بهرام چوبینه پیش از وی به‌آنجا رسد و تصرف نماید. چون به‌پایتخت نزدیک شد و مردم شهر خبر آمدنِ او را شنیدند، به‌استقبال شتافتند و شهر آرامشی یافت. او را به‌دربار بردند و تاج و تختی را که از شاهانِ بسیار به یادگار مانده بود به‌او سپردند. خسرو نزد پدر رفت با آه و افسوس بسیار. اینجا حکیم فردوسی در مقام شکایت از آسمان که یکی را تاج بر سر می‌نهد و دیگری را در دریا طعمه ماهیان می‌سازد، یکی را بی‌خورد و خوراک و خانه و کاشانه می‌دارد و دیگری را در ناز و نعمت و شیر و شهد با پوشش دیبا و خز در حالیکه سرانجام هر دو گروه خفتن در دل خاک است، سخنانی دارد و می‌فرماید اگر مرد خردمند مرد زاده نمی‌شد و فراز و نشیبی نیز در زندگی نداشت و اگر اصولاً به‌جهان نمی‌آمد بس بهتر بود، خواه کهتری باشد یا مهتری، حال باید در کار نظمِ سرگذشت خسرو رنج برد و به‌خوانندگان آگاهی تازه داد.