کتاب عشق شگفت‌انگیز اثر کارل‌یوهان والگرن نشر چشمه

کتاب عشق شگفت‌انگیز نوشته‌ی کارل‌یوهان والگرن، رمانی تاریخی، گوتیک و خیال‌پردازانه درباره‌ی مردی طردشده است که توانایی خواندن ذهن دیگران را دارد و زندگی‌اش را وقف یافتن عشق دوران کودکی خود می‌کند. این رمان که نخستین‌بار در سال ۲۰۰۲ منتشر شد و جایزه‌ی ادبی آگوست را برای نویسنده‌اش به همراه آورد، در فضایی تاریک و افسانه‌وار، مفهوم‌هایی مانند عشق، نفرت، تفاوت، قدرت و کرامت انسانی را بررسی می‌کند. عباس‌علی عزتی این اثر را به فارسی ترجمه کرده و نشر چشمه آن را در ۳۵۳ صفحه منتشر کرده است.

خلاصه کتاب عشق شگفت‌انگیز اثر کارل‌یوهان والگرن

داستان در شبی طوفانی در سال ۱۸۱۳ آغاز می‌شود. در روسپی‌خانه‌ای در کونیگسبرگ، دو نوزاد تقریباً هم‌زمان به دنیا می‌آیند: هنریته فوگل و هرکول بارفوس. هرکول قامتی کوتاه دارد، ناشنواست و نمی‌تواند سخن بگوید؛ به همین دلیل از نخستین لحظه‌های زندگی با ترس و طرد دیگران روبه‌رو می‌شود.

بااین‌حال، هرکول توانایی خواندن افکار و خاطرات دیگران را دارد. این قدرت راه ارتباط او با جهان است، اما هم‌زمان ترس‌ها، دروغ‌ها و خشونت پنهان آدم‌ها را برایش آشکار می‌کند.

هرکول و هنریته در کنار هم بزرگ می‌شوند و میانشان عشقی عمیق شکل می‌گیرد. پس از جدایی ناگهانی آن‌ها، هرکول برای یافتن هنریته سفری طولانی را در اروپا آغاز می‌کند. او در این مسیر از صومعه‌ها، تیمارستان‌ها، نمایش‌های عجایب و محافل اشرافی می‌گذرد و بارها با طرد، سوءاستفاده و تعصب روبه‌رو می‌شود. عشق به هنریته نیروی اصلی حرکت هرکول است، اما به‌تدریج با خشم و میل به انتقام درمی‌آمیزد. «عشق شگفت‌انگیز» در دل روایتی تاریخی و فراطبیعی می‌پرسد هیولای واقعی کیست: انسانی که متفاوت متولد شده یا جامعه‌ای که تفاوت را با تحقیر و خشونت پاسخ می‌دهد؟

معرفی نویسنده‌ی کتاب عشق شگفت‌انگیز

کارل‌یوهان والگرن نویسنده و موسیقی‌دان سوئدی است که در آثارش معمولاً واقعیت تاریخی را با خیال، طنز سیاه و عناصر گوتیک ترکیب می‌کند. شخصیت‌های نامتعارف، موقعیت‌های اغراق‌شده و جهان‌هایی که میان امر واقعی و افسانه‌ای قرار دارند، از ویژگی‌های داستان‌های او هستند. بااین‌حال، خیال‌پردازی در نوشته‌های والگرن صرفاً برای ایجاد شگفتی به کار نمی‌رود و اغلب راهی برای پرداختن به خشونت اجتماعی، تنهایی و میل انسان به پذیرفته‌شدن است.

عشق شگفت‌انگیز شناخته‌شده‌ترین رمان او در سطح بین‌المللی است. عنوان اصلی سوئدی اثر بر «تاریخ یک عشق شگفت‌انگیز» تأکید دارد، درحالی‌که ترجمه‌ی انگلیسی آن با عنوانی بلند، رنج‌های هولناک هیولای ذهن‌خوان، عشق شگفت‌انگیز و نفرت سهمگین او را برجسته می‌کند. این دو عنوان در کنار یکدیگر، دو سوی اصلی رمان را نشان می‌دهند: عشقی پایدار و جهانی سرشار از خشونت و قضاوت.

والگرن برای این رمان جایزه‌ی آگوست، یکی از مهم‌ترین جوایز ادبی سوئد، را دریافت کرد. موفقیت کتاب سبب شد اثر به زبان‌های مختلف ترجمه شود. توانایی نویسنده در پیوندزدن پژوهش تاریخی با ماجرایی خیال‌انگیز باعث شده است که رمان هم ویژگی‌های یک داستان عاشقانه را داشته باشد و هم به سیاق رمان‌های پیکارسک، قهرمانش را از موقعیتی به موقعیت دیگر ببرد.

چرا باید کتاب عشق شگفت‌انگیز را بخوانیم؟

مهم‌ترین ویژگی کتاب، شخصیت اصلی نامتعارف آن است. هرکول نمی‌تواند صدای جهان بیرون را بشنود یا با زبان معمول سخن بگوید، اما پنهان‌ترین افکار دیگران را می‌خواند. این تضاد موقعیت روایی ویژه‌ای می‌سازد: مردی که ظاهراً از ارتباط محروم است، بیش از همه از واقعیت درونی انسان‌ها خبر دارد. والگرن از این توانایی برای آشکارکردن فاصله‌ی میان ظاهر محترمانه‌ی افراد و خواسته‌ها یا ترس‌های پنهانشان استفاده می‌کند.

ترکیب ژانرها نیز به اثر هویتی متفاوت داده است. کتاب هم یک داستان عاشقانه است، هم سفری ماجراجویانه در اروپای قرن نوزدهم و هم روایتی گوتیک درباره‌ی تیمارستان‌ها، نمایش‌های عجایب و نهادهای سرکوبگر. جزئیات تاریخی در کنار اتفاق‌های فراطبیعی قرار می‌گیرند و جهانی می‌سازند که گاهی به افسانه، گاهی به کابوس و گاهی به طنزی تلخ شباهت دارد.

رمان برداشت‌های معمول از زیبایی و زشتی را نیز به چالش می‌کشد. کسانی که هرکول را هیولا می‌نامند، خود قادر به اعمال خشونتی بسیار هولناک‌ترند؛ در مقابل، شخصیتی که از سوی جامعه فاقد ارزش تلقی می‌شود، توان تجربه‌ی عشقی عمیق و پایدار را دارد. البته فضای داستان در بخش‌هایی خشن، تیره و آزاردهنده است و با یک عاشقانه‌ی آرام یا احساساتی روبه‌رو نیستیم.

کتاب عشق شگفت‌انگیز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی، ادبیات گوتیک، رئالیسم جادویی و داستان‌های فانتزی بزرگسال مناسب است. خوانندگانی که روایت‌های طولانی و پرماجرا، قهرمانان طردشده و فضاهای تاریک اروپای قرن نوزدهم را دوست دارند، احتمالاً با جهان رمان ارتباط برقرار می‌کنند.

علاقه‌مندان به داستان‌هایی درباره‌ی عشق نامتعارف، تفاوت‌های جسمانی، تعصب اجتماعی و مرز میان عدالت و انتقام نیز از مخاطبان اثرند. به دلیل وجود صحنه‌ها و مضمون‌های خشن، محیط‌های سرکوبگر و توصیف رنج شخصیت‌ها، عشق شگفت‌انگیز برای خوانندگان بزرگسال مناسب‌تر است.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب عشق شگفت‌انگیز

فرانکشتاین — مری شلی — ماه‌آوا

سیرک شبانه — ارین مورگنشترن — نشر ایران‌بان

گوژپشت نتردام — ویکتور هوگو — آوانامه