کتاب حرف من دوتاست! اثر جولین بارنز نشر چشمه

جولین بارنز، در کنار جی. ام. کوتسی و ایان مک‌یوون، نویسنده‌های محبوب من در ادبیات انگلیسی هستند که هنوز در قید حیات‌اند. همین علاقه موجب می‌شود پی‌گیر کتاب‌های جدیدشان باشم و هر کتاب جدیدی که از آن‌ها منتشر می‌شود وارد سیاهه‌ی ناتمام کتاب‌هایی بشود که باید بخوانم.

کتاب پیشِ رو هم طبیعتاً وارد این سیاهه شد، اما کوتاه بودن و البته جذابیت عنوان کتاب ترغیبم کرد آن را زودتر از موعد بخوانم و بعد هم چنان غرق جذابیتش شدم که ترجمه‌ی کتابی را که در دست داشتم کنار گذاشتم و این کتاب را دست گرفتم.

این کتاب در واقع متن پیاده‌شده‌ی برنامه‌ای رادیویی است که خود بارنز سال ۲۰۱۶ در شبکه‌ی بی‌بی‌سی رادیو ۳ آن را خوانده و همین امسال با ویرایش جدید منتشر کرده. البته بعید است ما فارسی‌زبان‌ها این برنامه را گوش کرده باشیم و از این‌رو این مسئله خللی در تازگی این کتاب ایجاد نکرده است (این قضیه حتی در مورد بسیاری از انگلیسی‌زبان‌ها هم صادق است).

می‌توان موضوع اصلی کتاب را هنر اندیشیدن دانست و همچنین مواجهه‌ای از نزدیک با خود و ثباتی که به خیال‌مان همیشه داشته‌ایم و داریم و این‌که آیا این ثبات به‌خودی‌خود مایه‌ی افتخار است یا نه. بارنز با همان طنز گزنده و ظرافت‌ها و بازی‌های زبانی همیشگی و تعلق‌خاطرش به جزئیات با صداقتی جسورانه و نگاهی موشکافانه به سراغ «تغییر نظر» یا «دگرگونی باورها» رفته و آن را در پنج جستار کوتاه با موضوعات «خاطرات»، «کلمات»، «سیاست»، «کتاب‌ها» و «عمر و زمان» بررسی می‌کند. بی‌آن‌که هیچ پاسخی را قطعی و مطلق بداند.

از این رهگذر، در این کتاب کم‌حجم خواننده به سفری کوتاه به درون زندگی و ذهن نویسنده دعوت می‌شود. در این پنج جستار، که هر کدام به اتاقی در موزه‌ی زندگی نویسنده می‌مانند، بارنز با در کار کردن روایت‌هایی تلخ و شیرین نگاه خود به زندگی و جهان‌بینی‌اش را شرح می‌دهد. جستارهایی که شاید کوتاه باشند، اما هر کدام مثل آینه‌ای ظریف ما را در برابر خودمان هم قرار می‌دهند، زیرا موضوعاتی که مطرح می‌شوند آن‌قدر ملموس و انسانی و عادی‌اند که حتماً هر کدام‌مان در زندگی خود ماجرایی شبیه به آن‌ها داشته‌ایم و همین موجب می‌شود فاصله‌ی متن و خواننده به حداقل برسد و در انتها کتاب را با رضایت‌خاطر ببندیم.