کتاب شعور قلم اثر رشید کاکاوند نشر گروه انتشاراتی ققنوس

خواجه ابوالفضل محمدبن حسین بیهقی در سال ۳۸۵ هجری قمری در ده حارث‌آباد بیهق (سبزوار قدیم) به دنیا آمد. پدرش از خواجگان به شمار می‌آمد و با بزرگان عصر نشست و برخاست داشت. ابوالفضل در سال‌های نخست در قصبه بیهق و سپس در شهر نیشابور به تحصیل علم پرداخت. در حدود سال ۴۱۲ هجری قمری از نیشابور به غزنین رفت و با سمت دبیری وارد دیوان رسالت سلطان محمود غزنوی شد.

ابوالفضل بیهقی با شایستگی، استعداد و عشقی که به نویسندگی داشت خیلی زود به دستیاری خواجه بونصر مشکان انتخاب شد که صاحب دیوان رسالت محمود غزنوی بود. نوزده سال مورد عنایت بونصر مشکان بود و آداب نویسندگی را کاملا نزد او آموخت و به سبب گرمی و نزدیکی که با بونصر داشت در جریان نهفته‌ترین اسرار دستگاه غزنویان قرار گرفت که در نوشتن تاریخ، بسیار به کارش آمد.

در مدت شاگردی و دبیری، به سبب آن که خطی خوش داشت نامه‌های بونصر را پاکنویس می‌کرد. آن چنان در دیوان رسالت، صداقت و امانتداری و لیاقت نشان داد که «خزانه حجّت»؛ یعنی محل نگهداری اسناد مهم به او سپرده شد.

بعد از محمود، بیهقی در حکومت کوتاه‌مدتِ امیرمحمد، پسر کوچک‌تر محمود، دبیر دیوان رسالت بود و بعد از اوج گرفتن مسعود و به حکومت رسیدنش، لحظه به لحظه شاهد فراز و نشیب زندگی و حکومت او بود و در کتاب خود، گویی روزشماری از زندگیِ مسعود غزنوی به دست داده است.