کتاب آسیب‌شناسی بهنجار بودن اثر اریک فروم نشر مروارید

در آغاز سال ۱۹۵۰، اریک فروم به‌طور فزاینده‌ای به این پرسش پرداخت که آیا انسان در جامعۀ صنعتی آن زمان سلامت جسمانی دارد؟ به‌علاوه، او دعوت‌هایی متفاوت را برای ارائه و سخنرانی دربارۀ این موضوع پذیرفت. به‌ویژه رویکرد روان‌شناسی اجتماعی جدید او، توسعۀ مستمر روش روانکاوی را به سمت نقد گستردۀ آسیب‌شناسی فرد بهنجار و درآمیخته با اجتماع ممکن ساخت. همچنین او قادر به ارائۀ تحلیلی ریشه‌ای از تلاش‌های پرشور گسترده‌ای بود که در باب رفتار در جامعه غالب است و درضمن تصویری از بهنجار بودن را نشان می‌دهند. در حال حاضر و به‌تازگی فروم به شیوۀ بسیار سودمندی به این پرسش پاسخ داده است که چه چیزی واقعاً برای سلامت روان مفید است و چه چیزی فرد را بیمار می‌سازد.

بنابراین آرمان‌ فروم این است که تلاشی پرشور را برای تعین رفتار در ارتباط با ضرورت‌های اقتصادی ـ اجتماعی پیش رو نهد، به‌گونه‌ای خاص که بتوان ویژگی‌های مشترک جامعه را به‌مثابه پیامد فرایند انطباق با شرایط اجتماعی ـ اقتصادیِ معین فهمید. این روش او را به سوی کشف شخصیت اجتماعی اقتدارجو در سال ۱۹۳۰، و شخصیت بازاری در پایان سال۱۹۴۰ و شخصیت اجتماعی مرده‌باره در آغاز سال ۱۹۶۰ هدایت کرد.

فروم با تجزیه و تحلیل روش‌های جاری تولید و تلاش‌های روانی برای انطباق با آن و در نظر گرفتن تلاش‌های انسان برای کنار آمدن با تقاضای اقتصاد جاری، نشان می‌دهد که نگرش‌های روانی و جدوجهدها ـ ویژگی‌های شخصیت اجتماعی ـ او را وا می‌دارد که خود را از حیث روانی بیمار سازد. آنچه برای عملکرد نظام اقتصادی امروز سودمند است، به‌روشنی برای حفظ سلامت روان انسان مضر به‌حساب می‌آید. آنچه کسی می‌تواند به‌واسطۀ آن در چنین جامعه‌ای کامیاب شود و خویشتن را بروز دهد، در بررسی دقیق‌تر، خلاف سلامت روانی او سوق یافته است. بنابراین امر بهنجار باید پذیرای این اتهام باشد که مبیّن رشدی آسیب‌شناسانه است.

فروم آسیب‌شناسی بهنجار بودن را با شناسایی آثار آسیب‌شناسانۀ اقتصاد بازار بر افراد بررسی می‌کند. اصلی‌ترین مشکل بهنجاری، در‌واقع افزایش ناتوانی در ابراز وجود است. فروم اصطلاح بالینی بیگانگی را توسعه می‌دهد و ظاهر و باطن آن را به‌صورت همه‌جانبه بررسی می‌کند. مهم‌ترین مفهوم از انسان و سلامت روان به دانسته‌های جدید مربوط می‌شود؛ این مفاهیم جدید منجر به فراخوان برنامه‌ای برای علم انسان‌گرایانه می‌شود. به‌نظر می‌رسد که بخش‌های مختلف این کتاب به صورت مطالب متفاوت نوشته شده باشند.