کتاب مثنوی منثور سپهر جلد 4 اثر مهدی دادی‌زاده نشر موغام

اواخر دهه چهل گذرم به جلسه مثنوی‌خوانی عبدالله واعظ افتاد. برای اولین بار بود که با چنین جلساتی آشنا می‌شدم. بزرگان ادب و فرهنگ تبریز دور هم نشسته بودند، مثنوی را می‌خواندند و در مورد تک‌تک ابیات آن بحث می‌کردند. جمع‌بندی به عهده استاد واعظ بود. حافظه قدرتمند، صدای گیرا و نفس گرم آن مرحوم می‌توانست هر کسی را ساعت‌ها در جای خود میخکوب کند و گذشت زمان را از یادش ببرد و به‌خصوص نوجوانی مانند مرا مبهوت خود و متن پیش رویش نماید.

بعد از آن جلسه چند هفته‌ای طول کشید تا با کم کردن از هزینه‌های روزمره توانستم یک جلد مثنوی از کتابفروشی چهر تهیه کنم. اما همه تلاش من برای صرفه‌جویی بی‌نتیجه ماند، چرا که مثنوی را هر چه بیشتر می‌خواندم کمتر می‌فهمیدم. چه بسیار بودند واژه‌ها و جمله‌های دشواری که معنای آن‌ها را نمی‌دانستم و نکته‌های ادبی و عرفانی که برایم ناآشنا بودند. در روخوانی بعضی از بیت‌ها مشکل داشتم و ابیات عربی کلاً برایم نامفهوم بود.

ناچار به جست‌وجوی کتابی آسان‌خوان برای فهم ابتدایی مثنوی پرداختم. اما سال‌های سال این جست‌وجو بی‌نتیجه ماند و ورود من به فضای لطیف مثنوی با تأخیر مواجه شد. حال که نزدیک به پنجاه سال از آن تاریخ می‌گذرد، باز هم جای چنین کتابی را در میان انبوه شرح‌هایی که بر مثنوی نوشته شده است، خالی می‌یابم. به همین منظور و برای پر کردن چنین خلائی دست به کار تألیف و تدوین کتاب پیش‌رو شدم با این امید که برای علاقه‌مندان مفید واقع شود و مثنوی‌خوانان مبتدی را به کار آید.

در نگارش این اثر، دوستان بسیاری مشوقم بودند و پیشنهادهای سازنده و سودمندی دادند و کمک‌های فکری و عملی شایانی نمودند که سپاسگزارشان هستم. دوست وارسته و ارجمند جناب محمد امین سیفی‌اعلا ویرایش این اثر را به عهده گرفتند و مرا مدیون دانایی و دقت نظر خودشان قرار دادند.قدردان دوست فاضل و اهل ادب و فرهنگ، جناب غلامرضا مهدوی یوسفی هستم که با سعه صدر و حوصله تمام نوشته‌هایم را خواندند و نکته‌هایی بر آن‌ها افزودند و زوائدی از آن‌ها حذف نمودند.

همچنین باید ممنون و سپاسگزار باشم از فروغ زندگی‌ام، سرکار خانم فروغ زمان کریمی که با گشاده‌رویی تمام، غلط‌گیری نهایی را عهده‌دار شدند. ابیات را با متن اصلی مقابله نمودند و نوشته‌های مرا از نگاه ریزبین و نکته‌سنج خود گذراندند. به مقتضای شغلشان که سی سال برای جوانان و نوجوانان تدریس نموده‌اند، لغت‌های مأنوس برای مبتدیان را به‌جای لغات نامأنوس قرار دادند.

لازم به یادآوری است متن مثنوی در این کتاب مطابق با تصحیح محمدعلی موحد، آن استاد یگانه و بی‌بدیل دوران است. ایشان نشانه‌های نگارشی را در متن مثنوی به دقت اعمال نموده‌اند. همچنین در جاهایی که مولانا عنان کلام را برمی‌گرداند تا نظری به اطراف داشته باشد و دوباره به منظر قبلی بازگردد، با علامت * فاصله‌گذاری کرده‌اند که این هر دو به خوانش صحیح متن و فهم معانی آن کمک خواهد کرد. این فاصله‌گذاری در این کتاب با خط فاصله انجام شده است.

در برابر همه اساتید بزرگواری که در خدمتشان مثنوی را آموخته‌ام و از نوشته‌ها و کلامشان بهره‌مند شده‌ام، کلاه از سر برمی‌دارم، دست ادب بر سینه می‌نهم و سر تعظیم فرود می‌آورم.

تا چه قبول افتد و چه در نظر آید

مهدی دادی‌زاده