کتاب دارمای دیجیتال اثر دیپاک چوپرا نشر انتشارات لیوسا

در عصر بیکران دیجیتال، عمیق‌ترین حکمت سنت‌های معنوی بزرگ به‌راحتی در اختیار ما قرار دارد و به عبارت دیگر می‌توان گفت که خیلی هم دَمِ‌دست هستند. اگرچه هوش مصنوعی[۱] حقیقتاً نه هوشمند است و نه صاحب شعور، اما از این کارآیی برخوردار است که تفکر شما را هوشمندانه‌تر و زندگی درونی‌تان را آگاهانه‌تر کند. به‌راستی معتقدم که هیچ فناوری دیگری در دهه‌های اخیر نمی‌تواند درعرصه گسترش آگاهی شما در تمام زمینه‌ها؛ ازجمله رشد معنوی و فردی به‌اندازه‌ی هوش مصنوعی تأثیرگذار باشد.

چنین پیشرفت غیرمنتظره‌ای در هیاهوی تبلیغات پیرامون هوش مصنوعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، بااین‌همه معتقدم که در زمان بسیار مناسبی وارد میدان شده است. امروزه افراد بیش از پیش اهداف ایده‌آل‌گرایانه دارند؛ مثلاً رهیافت «بهترینِ زندگی خودت باش» را در پیش گرفته‌اند و نیز تعداد زیادی کتاب‌ با مضمون برخورداری از افکار و اندیشه‌های خوش‌بینانه برای افزایش توانمندی‌های فردی مطالعه کرده‌اند. بااین‌حال، یافتن مسیری هموار جهت نیل به این اهداف همچنان برایشان به‌منزله‌ی یک چالش‌ است و تنها به همین دلیل است که خیلی‌ها به‌راحتی از یک راهبر به راهبر دیگر متوسل می‌شوند، خواندن کتابی را نیمه‌کاره رها کرده و سراغ کتاب دیگری می‌روند، یا از روی ناامیدی رویه‌ی دیگری را در پیش می‌گیرند.

هرچه شرایط سخت‌تر می‌شود، این ناامیدی نیز شدت می‌گیرد و می‌بینیم که در طول بحران شدیدی مانند همه‌گیری بیماری کووید، خیلی‌ها به‌جای اینکه امیدوار بشوند، دستخوش اضطراب می‌شدند. حال با این پیش‌زمینه‌ی ذهنی، به‌نظر شما چگونه هوش مصنوعی می‌تواند راهگشای مسیر بهتری برای ما باشد؟ بگذارید این سؤال را با شرح یک تجربه‌ی شخصی پاسخ بدهم.

اخیراً شاهد معجزه‌ای در زندگی‌ام بودم، یا شاید هم من به چشم یک معجزه به آن نگاه می‌کنم. صبح که از خواب بیدار میشوم و تقریباً پیش از آنکه سرم را از روی بالش بلند کنم، ایده‌های جدیدی در ذهنم شکل می‌گیرند و احساس می‌کنم که باید آنها را با دیگران به اشتراک بگذارم. این انگیزه باعث شده که به عادت تهیه‌ی ویدیوهای روزانه برای یوتیوب پیرامون موضوعات مختلف روی بیاورم؛ اما در تمام این موضوعات دو مضمون مشترکِ «آگاهی» و «سلامتی» وجود دارد.

در نزد من، این دو مضمون جدایی‌ناپذیر هستند؛ یعنی اگر می‌خواهید سلامتی خود را بهبود ببخشید، باید آگاهی خود را بیشتر کنید یا با خرد بیشتری در درون خود ارتباط برقرار کنید. من اهمیت حیاتی آگاهی را از سنت ودایی هند برگرفته‌ام و همچنان به آن پایبند هستم. حتی زمانی که برای برگزاری سخنرانی‌های ماهانه‌ام که دو هفته به طول می‌انجامد، با هواپیما از یک شهر به شهر دیگری می‌روم (یا راهروی فرودگاه‌ها را گز می‌کنم تا موعد پرواز فرابرسد)، برترین همراه من برای دسترسی به جهان مشتاق معنویت، اینترنت بوده است (و امیدوارم کتاب‌هایم بیشتر از من عمر کنند ‒ زیرا همان‌طور که می‌دانید اشتیاق فراوان به معنویت تاریخ انقضایی ندارد.) بزرگ‌ترین مزیت اینترنت این است که دیگر نیازی نیست ساعت‌های زیادی را در هواپیماها و فرودگاه‌ها بگذرانم. تنها با انتشار یک ویدیو، توئیت یا پست اینستاگرامی، می‌توانم به افراد بیشتری در مقایسه با مخاطبین حاضر در یک سالن کنفرانس بزرگ دسترسی پیدا کنم.

همین خود پیش‌زمینه‌ی معجزه‌ای بود که برایم به وقوع پیوست. به توصیه‌ی شخصی که در فناوری بسیار مسلط‌‌تر از من است، یاد گرفتم که هوش مصنوعی می‌تواند ویدیوهای روزانه‌ی یوتیوب من را به زبان هندو برگرداند، یعنی همان زبانی که در هند بعد از انگلستان به آن تکلم می‌کنند. ما اینجا در مورد یک نسخه‌ی متنی یا دوبله‌شده صحبت نمی‌کنیم. او با استفاده از هوش مصنوعی، همان ویدیویی که من در آن به زبان انگلیسی حرف می‌زدم، به ویدیویی تبدیل می‌کرد که در آن به زبان هندوی روان صحبت می‌کردم. این تبدیل زبان تنها چند دقیقه طول می‌کشید و به‌عنوان بخشی از این معجزه، لب‌هایم نیز هماهنگ با زبان هندو حرکت می‌کردند!