کتاب تحلیل سیاست خارجی ایران اثر حشمت‌الله فلاحت پیشه نشر انتشارات قانون‌یار

این اثر به بررسی زمینه های سیاسی و اقتصادی روابط با ترکیه و عراق می پردازد ومسائل سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران را از منظر روابط خارجی بازبینی می کند.

سیاست در مفهوم خاص، تدابیری است که حکومت ها در اداره ی امور کشور و تعیین شکل و محتوای فعالیت خود اتخاذ می کنند و این تدابیر در دو مجرای داخلی و خارجی معمول می گردد.الف- مجرای داخلی: حکومت ها با اتخاذ تدابیر سنجیده و متناسب با شرایط مادی و معنوی مشخص، امور کشور را اداره می کنند تا اعضاء جامعه به وظایف اجتماعی (به مفهوم عام) خود عمل نمایند.ب- مجرای خارجی: مربوط است به مناسبات حکومت ها با دولت های دیگر که آن را روابط بین المللی گویند و مبتنی بر قوانین بین المللی است.

معمولاً امور سیاسی متناسب با اوضاع و احوال فرهنگی، اقتصادی و عقیدتی مشترک مردم کشور جریان می یابد. اصطلاح سیاست در امور و پدیده های سیاسی نظیر: نهادهای سیاسی، سازمان های سیاسی، جریان های سیاسی، عقاید سیاسی، مقررات، رسوم و تشریفات سیاسی و روابط سیاسی مصطلح است و علاوه بر آن در سایر امور به معنی «مشی» کاربرد دارد مثل: سیاست اقتصادی، سیاست فرهنگی، سیاست کشاورزی، سیاست مالی، سیاست برنامه ریزی، سیاست اجتماعی، و اقتصاد سیاسی و ...در روابط بین الملل، ارتباطات یکی از شرایط لازم برای همکاری است. گفته می شود ارتباطات بین المللی به مذاکرات، همکاری و در نهایت به همگرایی بین المللی می انجامد.

از آنجا که همگرایی مرحله نهایی فرآیند همکاری است، فرآیند ارتباطی باید ذاتاً متضمن رابطه متقابل یا بازخوران بین واحدهای تشکیل دهنده یک نظام بین المللی باشد.فهم منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با مسئله ی عراق و ترکیه در گروی شناخت سیاست خارجی می باشد. روابط عراق با ترکیه هیچ گاه اطمینان بخش نبوده است این روابط پیوسته متأثر از دو مسئله ی عمده است نخست مسئله ی کنترل ترکیه بر آب دجله که می کوشد با بستن سدهایی بر روی آن به حداکثر ممکن از آب دجله بهره گیرد.

اقدامی که بر زندگی و کشاورزی عراق اثر ویران کننده ای خواهد داشت. دوم مسئله ی ادعای کم سر و صدای ترکیه در زمینه ی مالکیت بر مناطق نفتی شمال عراق است.

گذشته از این موارد، عراق و ترکیه با گرایش های متفاوت در دنیای چند قطبی الگوی بهم ریخته هرگز نمی توانستند روابط اطمینان بخشی را با یکدیگر داشته باشند. گرایش ترکیه به غرب و عضویت در ناتو شرایطی به وجود آورد که ترکیه را وا می داشت تا به خواست هم پیمانان خود هم ملاحظات منطقه ای را زیر پا نهاده و حتی راه درآمد مهمی چون حق ترانزیت نفت صادراتی عراق از طریق لوله نفتی ماورای ترکیه و نفت وارداتی از عراق را نادیده بگیرد و در طول جنگ عراق بر علیه ایران، لوله نفتی ماورای ترکیه را در پاسخی مثبت به غرب قطع کند.