کتاب هیروشیما - ناگاساکی اثر فوکویاما تاکوما نشر انتشارات کتاب کوله‌پشتی

کتابی که می‌خوانید گزیده‌ای از یادداشت‌های بازماندگان حملات هسته‌ای آمریکا به هیروشیما و ناگاساکی است. بعد از عنوان هر یادداشت، تاریخ نگارش آن و زیر عنوان، نام نویسنده، همچنین سن نویسنده هنگام نگارش یادداشت و محل زندگی او نوشته شده‌ است. برخی از نویسندگان یادداشت‌ها پیش از چاپ این کتاب در ژاپن، دار فانی را وداع گفتند و تاریخ درگذشتشان نیز زیر عنوان یادداشت درج شده است.

بیشتر یادداشت‌ها به توصیف لحظۀ انفجار هسته‌ای و صحنه‌های دلخراش پس از آن می‌پردازند. نویسنده‌های یادداشت‌ها همچنین از خویشان و دوستانی که از دست داده‌اند و آن‌هایی که با رنج و سختی فراوان دوباره یافته‌اند، می‌گویند. به همین دلیل، برخی صحنه‌ها و جزئیاتی مانند اجساد شناور در رود، تراموای سوخته، توصیف سوختگی‌ها، تاریکی غیرعادی آسمان و... در بیشتر یادداشت‌ها تکرار می‌شوند و هریک از شاهدان آن صحنه‌ها را از زاویۀ دید خود توصیف می‌کنند.

بااین‌حال، دوسه مورد از یادداشت‌ها تفاوت بارزی با دیگر یادداشت‌ها دارند. «چند خط کلام رک‌وپوست‌کنده» (این فصل و فصل «نقاشی‌های قربانیان بمباران هسته‌ای هیروشیما از دلخراش‌ترین صحنه‌ای که پس از سی سال در خاطرشان مانده است» در کتاب اصلی نبود و آن‌ها برگرفته از سایت بانک اطلاعاتی قربانیان حملات هسته‌ای ژاپن هستند و من به سایر روایت‌ها اضافه کرده‌ام) در مجموعه‌یادداشت‌های ناگاساکی، برای توصیف آن روز تلخ و لحظۀ انفجار به پاراگرافی کوتاه بسنده می‌کند و بیشتر به سیاست روز ژاپن و معضل سلاح‌های هسته‌ای و رابطۀ ژاپن با این موضوع می‌پردازد. خانم تانیگوچی مییو، که هنگام حملۀ هسته‌ای پرستار صلیب‌سرخ بوده است نیز، بیشتر یادداشت خود را به «بیمارستان دریاپیما» و منظومۀ بازگرداندن سربازان ژاپنی از جبهه‌های دوردست به خانه اختصاص داده که بسیار تکان‌دهنده است. نویسندۀ «دستور تیراندازی به بمب‌افکن انولا گِی صادر نشد» نیز هنگام بمباران هسته‌ای هیروشیما در شهر کوره حضور داشته است و از این جهت، شاهد صحنه‌های دلخراش هیروشیما پس از انفجار هسته‌ای نبوده است، اما جزئیات جالب و قابل‌تأملی دربارۀ عبور بمب‌افکن آمریکایی از دیوار پدافند هوایی ژاپنی‌ها می‌نویسد.

ازآنجایی‌که خوانندگان ما با نام‌های ژاپنی آشنا نیستند، علاوه‌بر تلفظ صحیح هر نام، مرد یا زن بودن نویسندۀ یادداشت را نیز در پاورقی ذکر کرده‌ایم تا خواننده سردرگم نشود.

بخش نخست این کتاب به یادداشت‌های هیروشیما و بخش دوم آن به یادداشت‌های ناگاساکی مربوط است. هر بخش با معرفی بمبی (هسته‌ای) که آن شهر را ویران کرد و همچنین نقشه‌ای از شهر، که محل حضور نویسندۀ هر یادداشت در لحظۀ انفجار هسته‌ای و فاصلۀ او با نقطۀ صفر انفجار را نشان می‌دهد، آغاز می‌شود.