کتاب چت‌روم اثر اندا والش نشر قطره

مفهوم نوجوان و دوران نوجوانی در جهان امروز، و به‌تبع آن، در کشور ما موضوع بکر و ناشناخته‌ای است. باوجوداین، مطالعه‌ها و پژوهش‌ها در این حوزه شتاب روزافزونی گرفته است. کشفیات جدید عصب‌شناسی، هوش مصنوعی، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی نگرش ما را به دوران نوجوانی به‌کلی تغییر داده و باعث شده است در باورهای گذشته‌مان تردید کنیم. مهم‌ترین تغییر «کش آمدن» دوران نوجوانی در تمامی کشورهای جهان است. بلوغ زودرس، و ازآن‌سو، به تأخیر افتادن سن استقلال فردی و اجتماعی، و همچنین، مشخص شدن زمان واقعی تکامل رسش مغزی افراد سبب شده است امروزه دوران نوجوانی در پانزده‌سالگی و در بازه‌ی سنی ۱۰ تا ۲۵ سال تعریف و تحدید شود. همین سبب شده است مهم‌ترین موضوعات، مسائل و بحران‌های بشری ذیل دوران نوجوانی تعریف شود و سیاست‌گذاری‌ها، مطالعه‌ها و پژوهش‌ها بر این دورانِ بسیار حیاتی متمرکز باشد. امروزه، نوجوانان هر کشور سردمدار تغییرات، اصلاحات و برنامه‌ریزی‌های کلان آن کشورند.

تئاتر نوجوان نیز، متأثر از این پیشرفت‌ها، تغییرات درخور توجهی کرده ‌است. در کشورهای توسعه‌یافته، تئاتر دانش‌آموزی به تئاتر جریان‌ساز تبدیل شده است. بحران‌های جهانی ازجمله افزایش خشونت، اضطراب و ناامیدی، اختلالات هویتی، شیوع بیماری‌های روانی و جنسی، انواع اعتیاد، حقوق زنان و اقلیت‌ها، عدالت و تبعیض، نابودی زمین دراثر افزایش گرما و کم‌آبی و... این‌ها موضوعاتی‌اند که نسل جوان تقریباً در تمامی کشورها با آن‌ها درگیر است و سیاست‌گذاران و متولیان آموزش‌وپرورش با ابزار تئاتر سعی می‌کنند رفتارها را اصلاح و فرهنگ مدنظرشان درباره‌ی این موضوعات را ترویج و تثبیت کنند.

ازاین‌رو تئاتر نوجوان به بهترین شکل و با بیشترین کیفیت در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه تولید، اجرا و عرضه می‌شود. برترین هنرمندان هر کشور خود را ملزم می‌دانند برای مخاطب نوجوان اثر تولید کنند، یا سیاست‌گذاران و متولیان امر آن‌ها را به این کار تشویق می‌کنند و از این هنرمندان حمایت همه‌جانبه می‌کنند. به‌سبب همین رویکرد، سطح دانش و سلیقه‌ی تئاتری نوجوانان، جوانان و البته والدین در این کشورها ارتقای ملموسی پیدا کرده است. نمایشنامه‌هایی که برای مخاطب جوان در این کشورها نوشته و تولید می‌شوند ازلحاظ موضوع، ساختار و کیفیت اجرا نه‌تنها هیچ کم از تئاتر بزرگسال ندارند، که بسیاری اوقات از آن‌ها بحث‌برانگیزتر و باکیفیت‌ترند.

اما در کشور ما، ایران، تئاتر نوجوان هنوز تئاتری نحیف و کم‌رمق است. در حوزه‌ی تولید نمایشنامه‌های تخصصی ویژه‌ی مخاطب نوجوان، اوضاع ما بسیار نگران‌کننده‌ است. هنرمندان زیادی در تمامی این سال‌ها سعی کرده‌اند توجه متولیان امر را به ضرورت آشنا ساختن نوجوانان با تئاتر و ادبیات نمایشی جلب کنند، اما متأسفانه، تا به امروز، متولیان امر هیچ‌گونه همراهی و مساعدتی نکرده‌اند، متولیانی همچون مرکز هنرهای نمایشی، وزارت آموزش‌وپرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شهرداری‌ها، سازمان بهزیستی و... ازسوی‌دیگر، ناشران نیز در این سال‌ها، به‌دلایل مختلف، از ورود به عرصه‌ی ادبیات نمایشی کودک و نوجوان پرهیز کرده‌اند.

نشر قطره از ابتدای ۱۴۰۴، با رویکردی متفاوت، قصد ورود به این حوزه را کرده است. ارتقای سلیقه و دانش تئاتری مخاطبان نوجوان، آشنا ساختن آن‌ها با کارکردهای مختلف تئاتر و ادبیات نمایشی در زندگی، آگاه ساختن والدین از نقش مؤثر تئاتر و ادبیات نمایشی در توانمندسازی جوانان و ایجاد حال خوب برای آن‌ها، فراهم آوردن بستری مناسب برای ارتقای سطح کیفی آثار نمایشی تولیدی ویژه‌ی مخاطب نوجوان، تغییر نگرش جامعه به مفاهیم مهم نوجوان و دوران نوجوانی و... ازجمله اهدافی است که نشر قطره، با انتشار مجموعه‌ی نقش اول؛ مجموعه‌ی ادبیات نمایشی کودک و نوجوان، قصد تحقق آن‌ها را دارد. آثار این مجموعه در فاز نخست بر پایه‌ی نیازها، دغدغه‌ها و اولویت‌های نوجوان ایران امروز تهیه و معرفی خواهد شد. هم نمایشنامه‌های ترجمه هم نمایشنامه‌های تألیفی ویژه‌ی نوجوان با این نگاه منتشر خواهد شد که صدای نوجوانان ایران امروز را به گوش آحاد جامعه برساند. در بخش نمایشنامه‌های تألیفی، نشر قطره توجه ویژه‌ای به آثار تولیدشده توسط خودِ نوجوانان خواهد داشت. امید که این اقدامات آغازی بر به رسمیت شناختن این حوزه‌ی ادبی‌هنری و جدی گرفتن و به رسمیت شناختن نوجوانان این مرزوبوم باشد.