کتاب زندگی کوتاه شگفت انگیز اسکار وائو اثر خونو دیاس نشر خزه

کتاب پر است از پانویس‌هایی که دیاس بر رخدادها و شخصیت‌های واقعی تاریخ جمهوری دومینیکن به داستان ضمیمه کرده. او این شرح‌ها را، که جدا از داستان است و در عین حال بخش مهمی از داستان، نه با زبان خودش که نویسنده است، بلکه با زبان راوی داستانش- یونیور، که راوی کتاب پیشین او، مجموعه داستان «غرق‌شده» هم بود- بازگو می‌کند. این پانویس‌ها درواقع تبدیل می‌شوند به راهنمایی هم برای خواننده‌ی لاتین و هم برای خواننده‌‌ای که کمترین شناختی از فضای جامعه‌ی دومینیکنی ندارد. دیاس با این پانویس‌ها می‌خواهد واقعیت را از داستانش، از افسانه‌ای که تعریف می‌کند، جدا کند، ولی آیا چنین تدبیری از نویسنده‌ای زیرک مثل او جواب خواهد داد؟ قضاوتش می‌ماند با خواننده. این کتاب، علاوه بر پانویس‌هایی که نویسنده برای آن گذاشته، پر است از ارجاعات گوناگون؛ از عناصر مختلف ژانر فانتزی و علمی‌تخیلی تا اسامی و رخدادهای تاریخی و...، که حضورشان لازم به‌نظر می‌رسید. از این رو تصمیم گرفته شد در انتهای پانویس‌های نویسنده، که نسبت به پانویس‌های فراوان ترجمه تعداد اندکی است، عبارت «نویسنده» ذکر شود. علاوه بر این، در متن اصلی کتاب واژه‌ها و عباراتی از داستان به زبان اسپانیایی است. در ترجمه سعی شده دوزبانه بودن روایت حفظ شود و متن انگلیسی به فارسی ترجمه شده و متن اسپانیایی به همان شکل و ترجمه‌ی آن در پانویس آورده شده. از آنجا که واژه‌ها و عبارات اسپانیایی‌ای هم در متن بارها تکرار شده و ممکن است معنای آنها از ذهن مخاطب پاک شود، در پایان کتاب واژه‌نامه‌ی کوچکی از این واژگان تکراری آورده شده تا خواننده برای پیدا کردن معنای فارسی این واژه‌ها دچار دردسر نشود.