کتاب تئاتر و کارگردانی اثر ژان ژاک روبین نشر قطره

در آخرین سال‌های قرن نوزدهم، دو پدیده ناشی از انقلاب فناوری توجه را جلب می‌کنند از این‌رو که در تحول اجرای نمایش اهمیتی بی‌چون‌وچرا دارند و نکته‌ای را روشن می‌کنند که ظهور کارگردان نام گرفته است. این دو پدیده عبارتند از: 1- ازمیان‌رفتن مرزها و کمی پس از آن ازمیان‌رفتن فاصله‌ها. 2- کشف امکانات روشنایی برق. گروتوفسکی بی‌شک یکی از حیرت‌انگیزترین کشف‌های تئاتر در سال‌های اخیر است و اقدام او را غالباً به کار آرتو نزدیک دانسته‌اند. گروتوفسکی با گروه خود (چند تن) از تئاتر - آزمایشگاه وروتسلاف بار دیگر مسائل اجرای نمایش را حول بازیگر متمرکز می‌کند. بازیگر به شخصیت خاص خود تبدیل می‌شود و در برابر تماشاگران (اما نه به‌قصد آنها) چیزی را انجام می‌دهد که گروتوفسکی «عمل افشاسازی» می‌نامد. در چنین اوضاعی، شخصیت سنتی دلیلی برای بودن ندارد. بااین‌حال کار قالب را انجام می‌دهد و شکل‌بندی خوانایی از اقدام بازیگر را امکانپذیر می‌سازد. میبینیم همین نکته است که مسئله جایگاه و ماهیت متن را در تئاتر گروتوفسکی مطرح می‌کند.