دین اسلام شامل سه قسمت است: ۱. اصول اعتقادی. ۲. فروع یا برنامههای عملی. ۳. اخلاق و فضایل انسانی.
اصول اعتقادی اسلام عبارت است از توحید، نبوت و معاد که مرز میان مسلمان از غیر مسلمان است. و چون این اصول اعتقادی است «باید با بصیرت و ایمان به آنها راه یافت، و تقلید از دیگری بدون دلیل و اعتماد قطعی، صحیح نیست».
براساس مبانی مذهب شیعه دواصل دیگر، عدل و امامت نیز جزء اصول اعتقادی است که تفصیل این پنج اصل را در مقدمه ۱ این کتاب از نظر میگذرانید.
فروع دین یا برنامههای عملی نیز به چند بخش تقسیم میشود که عمدهترین آنها به قرار ذیل است:
۱. برنامههای عبادت و خودسازی مانند نماز، روزه، حج و غیره که از جمله آثار آن نزدیک ساختن خود به صفات نیکوی الهی است.
۲. برنامههای اقتصادی و داد و ستد و معاملات، برای رشد اقتصادی و عدالت اجتماعی و جلوگیری از تورم و تمرکز ثروت یا اسراف و تبذیر، مانند احکام خمس، زکوة، انفال، معاملات حرام، شرکت، اجاره، رهن، وام، بیمه و غیره.
۳. برنامههای خانواده، مانند ازدواج، تغذیه و بهداشت و طلاق، مرگ وارث و غیره.
۴. برنامههای سیاسی، و حقوقی مانند مسائل مربوط به نظامات اجتماعی، ولایت فقیه، حکومت مردم و قانون، جنگ و دفاع، قضاوت و شهادت، حدود و کیفر، قصاص وغیره.