فیدیبو نماینده قانونی دانشگاه امام صادق (ع) و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران
راهبردها و سیاست‌ها

نسخه الکترونیک کتاب تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران

کشور ایران از جمله کشورهایی به شمار می‌رود که همواره تنوع قومی داشته و سیاست قومی متنوعی را در دوره‌های مختلف تجربه کرده است. اهمیت توجه به مسئله تنوع قومی در ایران دارای ابعاد گوناگونی است که در اینجا فقط به دو مورد آن اشاره می‌شود:
بررسی رویکردها و سخنان امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و اسناد بالادستی از جمله قانون اساسی و سیاست‌های کلان نظام، که همگی برگرفته از مبانی دینی و ملی هستند، نشان می‌دهد تنوع قومی در ایران در قالب فرصت معرفی شده است که اگر برنامه‌ریزی متناسب با شرایط عمومی و بین‌المللی کشور برای آن انجام شود،‌ می‌تواند باعث بالندگی فرهنگ کشور و توسعه همه‌جانبه گردد.
بررسی تاریخچه تنوع قومی در ایران به‌ویژه در دوره معاصر نشان می‌دهد مسئله تنوع قومی یکی از بسترهای بهره‌گیری نخبگان قومی و کشورهای معارض برای فشار به حکومت‌های ایران در دوره معاصر بوده و هست.

ادامه...
  • ناشر دانشگاه امام صادق (ع)
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 3.27 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۹۶ صفحه
  • شابک

معرفی رایگان کتاب تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



سخن ناشر

فلسفه وجودی دانشگاه امام صادق (ع) که از سوی ریاست فقید دانشگاه به کرات مورد توجه قرار گرفته، تربیت نیروی انسانی ای متعهد، باتقوا و کارآمد در عرصه عمل و نظر است تا از این طریق دانشگاه بتواند نقش اساسی خود را در سطح راهبردی به انجام رساند.
از این حیث «تربیت» را می توان مقوله ای محوری یاد نمود که وظایف و کارویژه های دانشگاه، در چارچوب آن معنا می یابد؛ زیرا که «علم» بدون «تزکیه» بیش از آنکه ابزاری در مسیر تعالی و اصلاح امور جامعه باشد، عاملی مشکل ساز خواهد بود که سازمان و هویت جامعه را متاثر و دگرگون می سازد.
از سوی دیگر «سیاست ها» تابع اصول و مبادی علمی هستند و نمی توان منکر این تجربه تاریخی شد که استواری و کارآمدی سیاست ها در گرو انجام پژوهش های علمی و بهرمندی از نتایج آنهاست. از این منظر پیشگامان عرصه علم و پژوهش، راهبران اصلی جریان های فکری و اجرایی به حساب می آیند و نمی توان آینده درخشانی را بدون توانایی های علمی ـ پژوهشی رقم زد و سخن از «مرجعیت علمی» در واقع پاسخ گویی به این نیاز بنیادین است.
دانشگاه امام صادق (ع) درواقع یک الگوی عملی برای تحقق ایده دانشگاه اسلامی در شرایط جهان معاصر است. الگویی که هم اکنون ثمرات نیکوی آن در فضای ملی و بین المللی قابل مشاهده است. طبعاً آنچه حاصل آمده محصول نیت خالصانه و جهاد علمی مستمر مجموعه بنیانگذاران و دانش آموختگان این نهاد است که امید می رود با اتکاء به تاییدات الهی و تلاش همه جانبه اساتید، دانشجویان و مدیران دانشگاه، بتواند به مرجعی تمام عیار در گستره جهانی تبدیل گردد.
معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) باتوجه به شرایط، امکانات و نیازمندی جامعه در مقطع کنونی با طرحی جامع نسبت به معرفی دستاوردهای پژوهشی دانشگاه، ارزیابی سازمانی ـ کارکردی آن ها و بالاخره تحلیل شرایط آتی اقدام نموده که نتایج این پژوهش ها درقالب کتاب، گزارش، نشریات علمی و.... تقدیم علاقه مندان می گردد. هدف از این اقدام ـ ضمن قدردانی از تلاش خالصانه تمام کسانی که با آرمان و اندیشه ای بزرگ و ادعایی اندک در این راه گام نهادند ـ درک کاستی ها و اصلاح آنها است تا از این طریق زمینه پرورش نسل جوان و علاقه مند به طی این طریق نیز فراهم گردد؛ هدفی بزرگ که در نهایت مرجعیت مکتب علمی امام صادق (ع) را در گستره بین المللی به همراه خواهد داشت (ان شاءالله).

ولله الحمد
معاونت پژوهشی دانشگاه

تقدیم به خمینی کبیر که با دم مسیحایی خود احیاگر قرن شد
و
تقدیم به پدرم که درستی و صبوری را به من آموخت.
روحشان شاد.

مقدمه

کشور ایران از پرجاذبه ترین کشورهای منطقه غرب آسیا از حیث ژئوپلیتیکی، اقلیمی، اجتماعی، فرهنگی، تمدنی و گفتمانی محسوب می شود. این موقعیت استثنایی در برخی دوره ها از سوی دولتمردان ایرانی مورد بهره برداری قرار گرفته و منجر به حرکت رو به جلوی کشور شده است اما در مقابل، عموماً کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای در راستای تامین منافع خود از این جایگاه بهره گرفته اند. اشغال ایران در دوره جنگ های جهانی اول و دوم نیز نشان دهنده اهمیت استراتژیک و ژئوپلیتیک بود. در حوزه فرهنگی نیز کشور ایران در مرکزیت تمدن و فرهنگی قرار دارد که محققین از آن به ایران فرهنگی یاد می کنند که دایره نفوذ فرهنگی ایران را فراتر از مرزهای موجود معرفی می نماید. تنوع قومی نیز بخشی از این فرهنگ را شکل می دهد که قابلیت بهره گیری در راستای ایران فرهنگی و تقویت نفوذ فرهنگی ایران را که بعد از ورود اسلام به ایران و تحقق فرهنگ اسلامی در سال های بعد، با فرهنگ اسلامی بسیار غنی تر شده است، داراست. ساختار و روند شکل گیری این تنوع در فرهنگ ایران به نحوی است که فرش دستباف ایرانی را به ذهن هر مخاطبی تداعی می کند. این بافته زیبا و رنگارنگ و البته تاریخی محصول تلاش همه اقوام، مذاهب، ادیان و خرده فرهنگ هایی است که سالیان متمادی در این بوم زیسته اند، بنابراین تنوع فرهنگی در ایران به شکلی سامان یافته است که درهم تنیدگی و امتزاج آن امکان انفکاک یک فرهنگ از فرهنگ ملی را نداده و فرهنگ ملی به عنوان محصول مشاع ایرانیان، با حذف یک فرهنگ، جامعیت و زیبایی خود را از دست خواهد داد. از سوی دیگر از منظر تاریخی تنوع فرهنگی ایرانیان با ورود مدرنیته به ایران به صورت تدریجی ساختار و شمایل گذشته خود را تغییر یافته دید. ورود فرهنگ سکولار مدرن از سوی روشنفکران غرب گرا و اجرای آمرانه آن از سوی رژیم پهلوی، شکاف سکولاریسم و دین مداری را در جامعه رقم زد و ساختار تنوع فرهنگی کشور را با شکاف های تحمیلی مواجه نمود. پدیده تنوع قومی در ایران نیز شامل این تحمیل ها شد و عملاً تنوع قومی در ایران را که یک موضوع فرهنگی بود به یک مسئله امنیتی و سیاسی تبدیل نمود. البته مسئله شدن تنوع قومی در ایران فقط به سیاست های متجددمآبانه پهلوی باز نمی گردد بلکه عواملی مانند نیروها و کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای و نخبگان قومی و غیرقومی در تبدیل شدن تنوع قومی به مسئله در ایران موثر بودند. به عبارت دیگر پدیده تنوع قومی در ایران به دلیل ساختار و ویژگی های حقیقی خود، فی نفسه مسئله نبوده و تحولات کارگزارمحور و غیرکارگزارمحور آن را به مسئله تبدیل نموده است. حال باید برای حل این مسئله طراحی نمود تا ضمن بهره گیری از این ظرفیت تاریخی و فرهنگی، زمینه و بستر به کارگیری کشورهای معارض و رقیب از این تنوع به عنوان اهرم فشار بر ضد حکومت را برطرف ساخت. اولین و ساده ترین راه حل برگرفته از تجربیات کشورهایی است که دارای تنوع قومی هستند اما باید توجه نمود ساختار و ویژگی های تنوع قومی در ایران از یکسو و مبانی معرفتی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر تفاوت جدی با مسائل قومی در کشورهای غربی دارد هر چند برخی شباهت ها در ویژگی های تنوع ممکن است قابل شناسایی باشد. بنابراین الگوهای رایج در غرب برای مدیریت تنوع قومی در ایران نمی توانند به صورت کامل مورد استفاده قرار داد. برای رسیدن به راهکار مناسب باید علاوه بر شناخت دقیق مسئله تنوع قومی در ایران، باید از درون گفتمان انقلاب اسلامی عبور نماید. توجه به گفتمان انقلاب اسلامی همان طور که در حوزه های مختلف توانسته است مسیرهای جدیدی فراروی محققان و مجریان باز نماید، در این حوزه نیز می تواند راه گشا باشد. در حالی که مشکل اصلی سیاست گذاری ها برای مدیریت تنوع قومی عدم توجه کامل و وافی به گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه تنوع قومی است. بر همین اساس است که با وجود طرح گفتمان انقلاب اسلامی از سوی امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری به عنوان یک گنج گفتمانی، هنوز تنوع قومی از دایره مسائل نظام جمهوری اسلامی ایران خارج نشده است. این اثر تلاش دارد گام کوچکی در مسیر ترویج گفتمان انقلاب اسلامی در حوزه تنوع قومی برداشته و گوشه ای از گفتمان انقلاب اسلامی را در این حوزه به نمایش بگذارد.
در پایان لازم است از راهنمایی های آقایان دکتر سیدامامی، دکتر خانی، آقای دکتر کریمی مله، دکتر درخشه، دکتر جمالزاده، دکتر مقصودی و دکتر مرشدی زاد و کمک های بی دریغ مدیر محترم موسسه مطالعات ملی جناب آقای بابایی تشکر نمایم. در ضمن بخشی از ایده های این اثر را نیز مرهون ایده های خلاقانه برادر ارجمندم آقای احمدرضا خدابخشی هستم.

حمید هوشنگی
تابستان ۱۳۹۶

بخش اول: کلیات و چارچوب های تحقیق

فصل اول: کلیات

تنوع قومی یکی از اجزای ناهمگونی و تنوع جمعیتی در کشورها است. اگر قوم را با ممیزه های فرهنگی نظیر آداب و رسوم، زبان و مذهب، پیشینه تاریخی و مهم تر از همه هویت قومی تعریف و شناسایی کنیم، مقوله تنوع قومی ناظر بر وجود اقوام متعدد با شناسه های مختلف، پیشینه های متفاوت تاریخی و هویت های چندگانه قومی در درون یک کشور است. امروزه بیشتر کشورهای جهان از لحاظ ترکیب گروه های زبانی، مذهبی و قومی در وضعیت ناهمگن و متنوعی بسر می برند و تنها در ۱۴ کشور جهان اقلیت قابل توجهی وجود ندارد و در این میان فقط ۴ درصد جمعیت جهان در کشورهایی زندگی می کنند که تنها دارای یک گروه قومی هستند (Brown,۱۹۹۳: ۴۳). از سوی دیگر دلایل متعددی برای ظهور تنوع قومی در یک کشور وجود دارد. گاهی تنوع و تعدد گروه های قومی نتیجه مهاجرت تدریجی، کلی یا جزئی جمعیت به مکانی جدید است. در برخی از کشورها تنوع قومی نتیجه غلبه و فتوحات نظامی بوده و افرادی از قوم غالب در سرزمین قوم مغلوب به صورت دائمی ساکن شده اند. گاهی هم در نتیجه تغییر قلمروهای سیاسی، گروه های قومی به طور اجتناب ناپذیری در درون یک واحد سیاسی جای می گیرند، یا برخی کشورها به دلیل قرار گرفتن در مرزهای دو حوزه فرهنگی از تنوع قومی بیشتری برخوردارند و گاهی نیز ترکیبی از این فرآیندها در پیدایش گروه های قومی یک جامعه دخیل هستند (کریمی، ۱۳۸۷: ۵).
عدم تجانس حاصل از تنوع قومی در کشورها، سوالات اساسی را درباره نحوه پاسخگویی به مسائل ناشی از این تنوع و سیاست گذاری قومی مناسب مطرح ساخته است. وجود تنوع قومی در قلمرو یک حکومت در مقاطع مختلف تاریخی از جانب حکومت ها به مثابه مولفه های تهدیدزا یا فرصت آفرین نگریسته شده و بر پایه این نگرش، سیاست هایی برای مدیریت راهبردی تنوع قومی در راستای منافع حکومت ها پی گرفته شده است. در هر یک از این الگوها از یک سو اهداف و رویکردهای نظام سیاسی و از سوی دیگر مدل تنوع قومی موجود در جامعه نقش اساسی را ایفا می نمایند و منجر به شکل گیری سیاست قومی مشخص و مختص به آن نظام سیاسی می گردد. بنابراین می توان گفت هم هدف گذاری نظام سیاسی برای حل مسائل تنوع قومی و نوع نگاه و رویکرد آن به این مسئله (تصویری که از تنوع قومی نزد سیاست گذاران شکل گرفته است) تاثیر بسیار زیادی بر سیاست گذاری تنوع قومی دارد و هم مختصات و ویژگی های تنوع قومی آن کشور.
کشور ایران نیز از جمله کشورهایی به شمار می رود که همواره تنوع قومی داشته و سیاست قومی متنوعی را در دوره های مختلف تجربه کرده است. اهمیت توجه به مسئله تنوع قومی در ایران دارای ابعاد گوناگونی است که در اینجا فقط به دو مورد آن اشاره می شود:
  • بررسی رویکردها و سخنان امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و اسناد بالادستی از جمله قانون اساسی و سیاست های کلان نظام، که همگی برگرفته از مبانی دینی و ملی هستند، نشان می دهد تنوع قومی در ایران در قالب فرصت معرفی شده است که اگر برنامه ریزی متناسب با شرایط عمومی و بین المللی کشور برای آن انجام شود، می تواند باعث بالندگی فرهنگ کشور و توسعه همه جانبه گردد.
  • بررسی تاریخچه تنوع قومی در ایران به ویژه در دوره معاصر نشان می دهد مسئله تنوع قومی یکی از بسترهای بهره گیری نخبگان قومی و کشورهای معارض برای فشار به حکومت های ایران در دوره معاصر بوده و هست. هر چند بروز بحران های قومی در ایران متاثر از عوامل دیگری مانند سیاست های دولت ها به ویژه روند مدرن سازی دوره پهلوی، توسعه نامتوازن و نابرابری های منطقه ای و بالتبع احساس محرومیت و تبعیض در گروه های قومی است، اما در سال های اخیر تمرکز کشورهای معارض بر مباحث قومی ایران در قالب حمایت از عناصر و گروه های ناسیونالیست قومی (مانند گروه های پان ترکیستی، خلق عربی و گروه های مسلح کردی)، راه اندازی شبکه های ماهواره ای و اینترنتی با هدف تاثیرگذاری بر اقوام ایرانی و طرح مباحث حقوق بشری در حوزه اقوام نشان از اهمیت این موضوع برای آنان برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران دارد. به عبارت دیگر، علل و عوامل بروز بحران های قومی در چند سطح قابل تحلیل است. اول سطح فرو ملی (نخبگان و تنوع قومی)، دوم سطح ملی (سیاست های دولتی)، سوم سطح فراملی (قدرت های خارجی و نهادهای بین المللی) و سطح دیگری که می تواند در سه سطح قبلی بروز یابد و آن مقوله جهانی سازی و مدرنیته است. بنابراین تدوین سیاست قومی متناسب، به روز و کارآمد، علاوه بر فراهم ساختن امکان بهره گیری از فرصت تنوع اقوام برای توسعه همه جانبه کشور، هرگونه آسیب و تهدید ناشی از برنامه ها، سیاست ها و عملکرد دولت، نخبگان و دولت های خارجی برای وحدت و همبستگی ملی را به حداقل خواهد رساند.
بر این اساس، اولاً سیاست گذاری تنوع قومی امری ضروری است و ثانیاً در فرآیند سیاست گذاری نمی توان از الگویی کاملاً منطبق بر الگوهای رایج سیاست قومی در کشورهای دیگر استفاده نمود بلکه لازم است با بهره گیری از تجربیات سازنده و مثبت سایر کشورها و جوامع مشابه (بدون تقلید و اقتباس سطحی و با عنایت به تفاوت های مبادی معرفتی نظام جمهوری اسلامی ایران با سایر نظام های سیاسی) از یکسو و شناخت واقعیات فرهنگی و اجتماعی، پیشینه تاریخی ایران و تنوع قومی از سوی دیگر، سیاستی متناسب با اقتضائات فرهنگی، تاریخی، سیاسی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران را طراحی نمود. بنابراین در مجموع این کتاب تلاش کرده است با بهره گیری از مدل سیاست گذاری عمومی، مسئله تنوع قومی در نظام جمهوری اسلامی ایران را بررسی نماید و سیاست های متناسب را پیشنهاد دهد تا در نهایت از فرصت ها به طور حداکثری بهره برداری شده و زمینه ها و بسترهای بروز بحران ها و منازعات قوم پایه به حداقل رسیده و هویت و همبستگی ملی تقویت گردد.
بر همین اساس پژوهش حاضر اهداف زیر را دنبال می نماید:
* ارائه تصویری مناسب از مسئله تنوع قومی در ایران به عنوان گام اساسی و مهم سیاست گذاری مسئله تنوع قومی.
* آسیب شناسی سیاست گذاری تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران و توجه به آسیب ها در سیاست گذاری جدید.
* تدوین چارچوبی برای سیاست گذاری علمی ناظر به واقعیت سیاست جمهوری اسلامی ایران در حوزه تنوع قومی. طراحی الگو هدف این پژوهش محسوب نمی گردد زیرا طراحی الگوی مدیریت تنوعات به ویژه تنوع قومی و مذهبی الزامات مختص خود دارد که نیازمند انجام پژوهشی مجزاست.
پیرو اهداف پژوهش؛ سوالات اصلی و فرعی عبارتند از:
* سوال اصلی
اصول، مولفه ها و بایسته های سیاست گذاری عادلانه در جمهوری اسلامی ایران برای مدیریت تنوع قومی چیست؟
* سوالات فرعی
الف) سیاست های کلان و اهداف جمهوری اسلامی ایران در حوزه تنوع قومی چیست؟
ب) عدالت در سیاست گذاری تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی دارد؟
ج) چه سیاست هایی را برای مدیریت تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران می توان پیشنهاد نمود؟
د) الزامات و ملاحظات تحقق و اجرای سیاست های جمهوری اسلامی ایران در حوزه تنوع قومی چیست؟
روش تحقیق در این کتاب ترکیبی از روش های اسنادی، بررسی منابع و پژوهش های موجود، تشکیل پنل نخبگانی، مصاحبه با نخبگان و استفاده از تجربیات نویسنده خواهد بود. با بررسی پژوهش های انجام شده (داده های ثانویه) در این حوزه به صورت کتابخانه ای از یکسو و بررسی اسناد بالادستی از سوی دیگر، مقدمات برگزاری پنل و مصاحبه با نخبگان فراهم شده است. در مصاحبه ساختمند نمونه گیری رسمی انجام می شود و بر اساس قانون احتمالات، نوع خاصی از نمونه معرف انتخاب می گردد. با توجه به اینکه مصاحبه با نخبگان عمدتاً از جنس مصاحبه کیفی است انتخاب نمونه معرف بر اساس مدل احتمالات تحقیق را به هدف خود نزدیک نخواهد کرد، بنابراین افرادی با مشخصات جمعیت شناختی خاص انتخاب گردید. در واقع نمونه گیری از نوع تئوریک است و افرادی برای مصاحبه به صورت هدفمند و غیر احتمالی در نظر گرفته شده اند (سیدامامی، ۱۳۸۶: ۳۰۰-۲۹۹). افراد مطلع و نخبه حوزه مباحث قومی و هویتی در حوزه نظری و عملی باشند. بنابراین در این تحقیق از نخبگان حکومتی که در سال های اخیر در سطح منطقه ای یا ملی در حوزه قومی مسئولیت اجرایی یا سیاست گذاری داشته اند، نخبگان قومی و محققان حوزه قومی به عنوان مصاحبه شونده استفاده شده است. در ضمن باید توجه داشت در این روش نمونه گیری مصاحبه تا جایی و با تعداد افرادی ادامه می یابد که ادامه مصاحبه سود نظری بیشتری نداشته باشد (سیدامامی، ۱۳۸۶: ۳۰۰). بر این اساس نمونه معرف تحقیق به شرح ذیل می باشد:



جدول شماره (۱): جامعه آماری تحقیق

در اینجا لازم است اشاره مختصری به روش مصاحبه شود. مصاحبه یکی از صورت های بررسی اجتماعی است شامل مبادله شفاهی یا گفتگویی در جهت هدفی معین بین یک بررسی کننده با یک یا چند نفر به منظور کسب اطلاعات یا آگاهی هایی چند در زمینه امور، رفتار، عقاید و یا باورهایی که پاسخگوی هدف معینی است و مدیر تحقیق با توجه به فرضیه های پژوهشی خود تعیین کرده است (بیرو، ۱۳۷۰: ۱۹۲). بنابراین مصاحبه یکی از فنون مهم تحقیق در جامعه شناسی تجربی محسوب می گردد (آبرکرامبی، ۱۳۶۷: ۲۰۱).
برای تفکیک انواع مصاحبه ها، گاه بر میزان ساختمند بودن آن ها تکیه می شود و بر آن مبنا، ۳ دسته مصاحبه از یکدیگر تفکیک می شوند:
الف) ساختمند یا استاندارد
ب) نیمه ساختمند یا نیمه استاندارد
ج) غیرساختمند یا غیراستاندارد یا باز.
به طور کلی هر چه تعداد مصاحبه شوندگان بیشتر باشد، ضرورت ساختمند بودن مصاحبه افزایش می یابد زیرا مقایسه داده ها با تعداد زیاد در یک مصاحبه غیرساختمند امکان پذیر نیست. البته رویکردهای نظری یا معرفت شناختی نیز نوع مصاحبه را تعیین می کنند. به طور مثال در تحقیق های کیفی نمی توان نتایج مطلوبی از طریق روش ساختمند به دست آورد.
مصاحبه نیمه ساختمند بر پایه تعدادی پرسش از قبل تعیین شده یا دست کم موضوعاتی که مصاحبه کننده باید درباره آن ها بپرسد، انجام می شود. البته دست مصاحبه کننده برای فراتر رفتن از سوالات و موضوعات باز است. مصاحبه غیرساختمند بر پایه پرسش های از پیش طراحی شده، صورت نمی گیرد. کاربران این روش معتقدند باید کار خود را با این مفروض شروع کنند که از پیش نمی دانند پرسش های لازم برای ورود به دنیای مفهومی پاسخگویان چیست (سیدامامی، ۱۳۸۶: ۲۹۰-۲۸۸).
در این تحقیق از روش مصاحبه نیمه ساختمند استفاده می شود. البته با توجه به آثار مثبت مصاحبه گروهی مانند کم هزینه و سرشار بودن از اطلاعات، تشویق شرکت کنندگان به پاسخ گویی، کمک یاد آوری رویدادها، کمک برای دست یابی به پاسخی ورای پاسخ یک مصاحبه شونده تنها (فلیک، ۱۳۸۷: ۲۱۳) برخی از مصاحبه ها به صورت گروهی از میان نخبگان حوزه اقوام برگزار شده است. لازم به ذکر است که منظور از پنل نخبگانی در این تحقیق روش دلفی نیست بلکه یک مصاحبه گروهی برای هم افزایی در مسیر مصاحبه است.
آنچه در روش مصاحبه کیفی اهمیت دارد، تحلیل داده هاست. نویسنده در تحلیل داده ها به دنبال شباهت ها یا تفاوت های موجود در داده ها می گردد و می کوشد الگوهایی را استخراج نماید. جستجو برای یافتن این الگوها به طور نظام مند صورت می گیرد. طبقه بندی الگوهای به دست آمده نیز در جای خود مهم است (سیدامامی، ۱۳۸۶: ۳۰۸). این تحقیق به جستجوی مضامین مشترک میان داده های مصاحبه ها خواهد پرداخت.

نظرات کاربران درباره کتاب تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران