Loading

چند لحظه ...
کتاب شاهنامه فردوسی

کتاب شاهنامه فردوسی
نثر و واژه یاب

نسخه الکترونیک کتاب شاهنامه فردوسی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق اپلیکیشن رایگان فیدیبو در دسترس است. همین حالا دانلود کنید

با کد تخفیف hifidibo این کتاب را در اولین خریدتان با ۵۰٪ تخفیف یعنی ۲۵,۰۰۰ تومان ارزان‌تر بخرید!

نقد و بررسی کتاب شاهنامه فردوسی

در سراسر جهان همواره سخنورانی وجود داشته‌اند که کار آن‌ها  بازگو کردن داستان‌های رزمی پهلوانان و قهرمانان بوده است، گویی مردم از هر طبقه و گروهی شیفته‌ی شنیدن قصه‌های پهلوانی بوده‌اند. این شوق و علاقه‌ی مردم به این حکایت‌ها و روایت‌های رزمی باعث زنده نگاه داشتن آن‌ها در قرون مختلف شده است. شاهنامه فردوسی یکی از این آثار فاخر و زنده‌کننده‌ی غرور و افتخار جامعه‌ی ایرانی است.

خلاصه شاهنامه

داستان‌های شاهنامه، داستان‌های شجاعت، دلاوری، غرور و سربلندی ایرانیان است. این حکایت‌ها به سه دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود: دسته‌ی اسطوره‌ها که از آغاز آفرینش تا ابتدای شهریاری کیانیان است؛ در این دسته روایت آفرینش جهان و فرمانروایی اولین پادشاه ایران و نخستین انسان کیومرث و ماجراهایی چون سرگذشت پر فراز و نشیب جمشید و داستان ضحاک ماربه‌دوش شرح داده می‌شود.

دسته‌ی دوم درباره‌ی داستان‌های قهرمانی است که  شرح ماجراهای رستم و سایر پهلوانان را در دوره‌ی پادشاهی کیانیان تا یورش اسکندر مقدونی و شکست دارای سوم شامل می‌شود.

دسته‌ی سوم داستان‌های شاهنامه مربوط به وقایع تاریخی است که آغاز آن شهریاری اردشیر است و با کشته شدن یزدگرد سوم پایان می‌یابد.

از میان این سه دسته بعضی از داستان‌های آن به خصوص از دسته‌ی دوم یعنی حکایت‌های قهرمانی با نقش برجسته‌ی رستم بیشتر از سایر داستان‌ها در میان مردم شناخته شده است. داستان رستم و سهراب، سیاوش و سودابه و رستم و اسفندیار از جمله روایت‌های مشهور در بین مردم هستند.

سوگ‌نامه‌ی رستم و سهراب در کتاب شاهنامه فردوسی یکی از عالی‌ترین نمونه‌های داستان‌گویی است که بارها بعد از زمان سرودنش در قالب‌های گوناگون نمایشنامه، منظومه و یک داستان مستقل بیان شده است.

فردوسی: بزرگترین شاعر حماسی ایران

ابوالقاسم فردوسی در قرن چهارم شمسی در نزدیکی توس در خراسان به دنیا آمد. فردوسی دهقان‌زاده بود و پدرش مال و منالی داشت که به فردوسی از دوران کودکی امکان مطالعه و کسب دانش را داد. فردوسی از آغاز جوانی شعر می‌سرود و در این زمینه مهارت داشت. او که از ستم حاکم توس رنج می‌برد، ناچار راهی غزنین شد تا از او به پادشاه شکایت کند. حکایت کرده‌اند که در بدو ورود به دربار، مجلسی برگزار شده بود و شاعران نامدار در آن شرکت کرده بودند. با مشاهده‌ی فردوسی جوان و دانستن درباره‌ی وضعیت او، هر یک شروع به سرودن مصرعی کردند و مصرع چهارم را به فردوسی ارجاع دادند تا او شعر را کامل کند.

شاعر اول، عنصری گفت: «چون روی تو خورشید نباشد روشن»

فرخی گفت: «هم‌رنگ رخت گل نبود در گلشن»

عسجدی ادامه داد: «مژگانت همی گذر کند از جوشن»

فردوسی بی معطلی افزود: «مانند سنان گیو در جنگ پشن»

به این ترتیب، سه استاد سخن‌دان از توانایی و قدرت کلام شاعر جوان حیرت‌زده شدند. فردوسی خیلی زود جزو شاعران دربار «سلطان محمود» اولین پادشاه مستقل سلسله‌ی غزنویان شد.

وقتی «سلطان محمود» از تصمیم فردوسی برای جمع‌آوری داستان‌های کهن در قالب شاهنامه باخبر شد، به فردوسی اطمینان داد که پاداش رنجی که برای نگارش شاهنامه خواهد کشید را با کیسه‌های زر جبران می‌کند. اما سلطان محمود هرگز به وعده‌ی خود وفا نکرد. با این حال، فردوسی در عموم فرهنگ‌نامه‌ها و دایرﺓالمعارف‌های پرارزش جهان، با عنوان یکی از بزرگترین شاعران حماسه‌سرای جهان ستوده شده است.

 سبک و قالب اشعار شاهنامه

اگر زبان یونانی به «هومر» و اثر مشهورش «ایلیاد» می‌بالد، زبان فارسی نیز به فردوسی و حماسه‌ی ماندگارش شاهنامه فخر می‌فروشد. بیشتر داستان‌های یادگار دوران باستان ایران است. بیشتر این داستان‌ها بازمانده از دوران ساسانی به خط و زبان پهلوی نوشته شده بودند. با شروع حکومت خلفای بغدادی در ایران نه تنها این داستان‌ها از یاد رفت، بلکه دیگر کسی دانش خواندن زبان پهلوی را نداشت. حکیم ابوالقاسم فردوسی با جمع‌آوری این‌همه روایت گوناگون در شاهنامه نام خود را جاودان کرد.

شاهنامه در قالب مثنوی حماسی سروده شده است. مثنوی قالبی است که برای اشعار با ابیات زیاد و سرودن داستان‌ها مناسب است. فردوسی بیش از سی سال تلاش کرد که داستان‌های حماسی ایرانی به‌جامانده از دوران باستان ایران را که به دلیل حمله‌ی اعراب و ممنوعیت فارسی سخن گفتن رو به نابودی داشت، جمع‌آوری کند. در این راه فردوسی علاوه بر استفاده از اشعاری که پیش از او توسط برخی شاعران در این زمینه سروده شده بود، از حافظه‌ی مردم هم یاری گرفت.

فردوسی در نگارش شاهنامه سعی کرد تا زبان شعری را گسترش دهد تا شیواترین نوع شعر رزمی را به ایرانیان تقدیم کند. او توجه زیادی به استفاده از واژه‌های اصیل فارسی داشت و از تعبیرات و اصطلاحات بسیاری در شعرش سود برد. به‌طوری که شاهنامه علاوه بر گنجینه‌ای از داستان‌های کهن ایرانی به یک واژه‌نامه‌ی فارسی تبدیل شد که هم‌چنان به عنوان یک مرجع مورد استفاده‌ی فارسی‌زبانان است.

چطور شاهنامه بخوانیم؟

شاهنامه حماسه‌ای ادبی است که در ادبیات شفاهی اساطیری، آیینی و دینی، ادبیات حماسی قرن‌های قبل از زمانه‌ی فردوسی و ادبیات مکتوب پس از اسلام ریشه دارد. از این رو شامل نشانه‌ها و مفاهیم متنوعی است که لایه‌لایه از زمان‌های مختلف و فرهنگ و باورهای جورواجور در ابیات شاهنامه نفوذ کرده‌اند. برخی از این مفاهیم امروزه برای خوانندگان غریب و ناشناخته هستند. خواننده‌ای که علاقه‌مند است این نکات را بشناسد و درک بیشتری از درون‌مایه‌ی روایت‌های شاهنامه داشته باشد به مرجعی برای شرح این نکات نیاز دارد. کتاب شاهنامه فردوسی نثر و واژه یاب نوشته‌ی محبوبه غلامی کتابی برای راهنمایی خوانندگان است. این کتاب با ارائه‌ی شرح تک‌تک ابیات همراه با گزارش واژگان، توضیح عبارات و تعابیر کنایی، مجازی، استعاری و غیره و ریشه‌شناسی لغات تلاش می‌کند تا معانی عمیق ابیات را با زبانی روان در اختیار خوانندگان از سطوح مختلف قرار دهد. متنی با مجموعه‌ای از داده‌ها که شامل نام‌های پر اهمیتی که در شاهنامه آمده، تعداد دفعات تکرار آن‌ها، نمونه‌ی اولین بیتی که آن واژه در آن استفاده شده، شرح نام‌ها، مکان‌ها و واژگان با تطبیق نام‌های خاص با اوستا است. در این کتاب ارجاع به لغت‌نامه‌های گوناگونی مثل دهخدا، فرهنگ عمید و فرهنگ فارسی معین شده است.

شاهنامه‌خوانی در جامعه‌ی امروزی ایران رونق بسیاری دارد. گروه‌هایی در سنین مختلف دور هم جمع می‌شوند و از خواندن داستان‌های زیبا و حماسی آن لذت می‌برند. کتابخوانان قوچانی یکی از این گروه‌ها هستند که شاهنامه فردوسی را جذاب‌ترین کتاب خواندنی می‌دانند. شاهنامه‌خوانی در برنامه‌های رادیویی یا پادکست‌های مختلف طرفدار بسیار دارد و فایل صوتی آن برای علاقه‌مندانی که به دنبال شنیدن شاهنامه هستند، در دسترس است.

دیوان شاهنامه از پرتیراژترین کتاب‌های فارسی در ایران است که در انواع مدل‌های رحلی و نفیس با استناد به نسخه‌های مختلف شاهنامه از جمله چاپ مسكو و چاپ نیکلسون برای خرید منتشر و دانلود می‌شود. امکان دانلود کتاب شاهنامه فردوسی نثر و واژه یاب در قالب فایل pdf در فیدیبو در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

در بخشی از کتاب شاهنامه فردوسی نثر و واژه یاب می‌خوانیم:

  • «آب مهر: اشکی است که از سر عشق سرازیر می‌شود. این صفت زیبا اول بار در شاهنامه (جنگ کیخسرو با افراسیاب، بیت 2488) آمده است.

ببارید از دیدگان آب مهر    سپهبد پر از آب و خون کرد مهر

دکان: مغازه، حجره، مکان کسب و کار و تجارت و خرید و فروش.

احتمالا این واژه از دو بخش دک+ان تشکیل شده. دک=جای هموار. ان=نشانه‌کنندگی. در کل یعنی جای همواری که در آن کاری می‌کنند. [فروش=کار، شغل].

این واژه اول بار در شاهنامه (پادشاهی گشتاسپ، بخش5، بیت50] آمده است.

بدکانش بنشست گشتاسپ دیر   شد آن پیشه‌کار از نشستن سیر

  • دقیقی شاعر: ابومنصور محمد دقیقی، متولد 320 خورشیدی از خراسان (یا بلخ، یا توس، یا سمرقند، یا مرو، یا بخارا) وی پیشه‌ی شاعری داشته و پیرو مذهب زرتشت بوده و در بلخ سکونت داشته است. وی از خانواده‌ ثروت‌مندی بود. اما بنابر گفته فردوسی از آن جا که «خوی بد» داشته ثروتش را به باد داد و نهایتا در بین سال‌های 356-359 توسط بنده‌ای به قتل رسید و تنها اثر او که 1000 بیت گشتاسپ‌نامه می‌باشد از او به‌جا ماند.

از آن جا که دقیقی در روزگار سامانی و پادشاهی منصور بن نوح سامانی و پسر او نوح دوم سامانی می‌زیسته، در بین ابیاتش آن‌ها را مدح گفته.

دقیقی مدتی هم در دربار چغانیان به سر می‌برد و از این رو امیران چغانی فخرالدوله ابوالمظفر احمد بن محد، امیر ابو سعد مظفر و امیر ابو نصر را ستوده است.

از آن‌جا که دقیقی کشته شد نتوانست سرودن شاهنامه[‌اش] را به پایان برساند و این کار را فرزانه طوس فردوسی انجام داد اما چون شبی فردوسی، دقیقی را به خواب دید از او می‌خواهد تا گشتاسپ‌نامه را در شاهنامه [خود] جای دهد، فردوسی این کار را انجام داد و هم‌اکنون 1000 بیت ابتدایی پادشاهی گشتاسپ، سخن دقیقی می‌باشد.

نام دقیقی اول بار در شاهنامه (داستان دقیقی شاعر-تیتر) امده است.

آن زمانی است پس از گفتار [فردوسی] اندر فراهم آوردن کتاب، که می‌خواهد بگوید چه کسی پیش از او به سرودن شاهنامه مبادرت ورزید.»

مشخصات کتاب شاهنامه فردوسی

نظرات کاربران درباره کتاب شاهنامه فردوسی

لطفا شاهنامه اصلی رو بزارید ما دوست داریم بخونیم یا گوش کنیم اگر نظر ما مهمه شاهنامه ای که سی سال طول کشید برای نوشتنش بزارید
در ۹ ماه پیش توسط داریوش علایی شیخ رباط ( | )
ینی نباید کتاب به این مهمی در فیدیبو وجود داشته باشه. ؟
در ۶ ماه پیش توسط معصومه معینی فر ( | )
۰من‌گول خوردم . ۵۰ هزار تومن‌دادم برای کتابی که به هیچ‌دردی نمی خوره فکر کردم‌شاهنامه اصلیه بسیار عصبانی ام
در ۶ ماه پیش توسط maj...ari ( | )
شاهنامه فردوسی را می خواهم بخرم
در ۷ ماه پیش توسط naw...yad ( | )