Loading

چند لحظه ...
کتاب عام و خاص در اخلاق

کتاب عام و خاص در اخلاق

نسخه الکترونیک کتاب عام و خاص در اخلاق به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق اپلیکیشن رایگان فیدیبو در دسترس است. همین حالا دانلود کنید

با کد تخفیف hifidibo این کتاب را در اولین خریدتان با ۵۰٪ تخفیف یعنی ۲,۴۰۰ تومان ارزان‌تر بخرید!

نقد و بررسی کتاب عام و خاص در اخلاق

کتاب «عام و خاص در اخلاق» یکی از آثار نویسنده و پژوهشگر سرشناس ایرانی، «سروش دباغ»، است. هدف این کتاب این است که پیشینه‌ی بحث درباره‌ی خاص‌گرایی و عام‌گرایی را در سنت اخلاق تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. کتاب عام و خاص در اخلاق در سال 88 در انتشارات هرمس منتشر شده است.

درباره کتاب عام و خاص در اخلاق

کتاب از دو فصل عمده تشکیل شده است. فصل اول آرا و نظرات خاص‌گرایان را درباره‌ی نحوه‌ی رفتار، دلایل اخلاقی در سیاق‌های مختلف و میزان الگوپذیر بودن آن‌ها را بررسی می‌کند. برای فهم بهتر نظرات خاص‌گرایان در این مورد، نویسنده ابتدا اقسام پنج‌گانه‌ی خاص‌گرایی را از یکدیگر تفکیک کرده است. این تفکیک با توجه به ادبیات مربوط به هر قسم انجام شده است.

در ادامه، بحث روی خاص‌گرایی معرفت‌شناختی و خاص‌گرایی وجود شناختی متمرکز شده و دلایل خاص‌گرایان در دفاع از مدعیات‌شان به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است. سپس، چهار استدلال در نقد مواضع خاص‌گرایان آمده است.

در فصل دوم، راس به عنوان نمونه و مصداقی از موضع عام‌گرایانه‌ی معتدل، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. برای تبیین مدعیات وجودشناختی و معرفت‌شناختی دستگاه اخلاقی راس، از تفکیک میان جرم و وزن در فیزیک نیوتونی و روش تحلیلی بُرداری استفاده شده است. در ادامه‌ی این فصل، پس از نشان دادن مشکل وجودشناختی‌ای که دستگاه اخلاقی راس با آن مواجه است، کوشش شده تا با وام گرفتن آموزه‌های ویتگنشتاین، این مشکل برطرف شود. از طرفی، مطالب این فصل نشان می‌دهد که خاص‌گرایی اخلاقی هم با همین مشکل مواجه است.

در این کتاب از اصطلاحات و عبارت‌هایی استفاده شده که برای عموم مخاطبان فارسی‌زبان ناآشنا و غریب هستند. به همین دلیل نویسنده برای آسان‌تر کردن فهم مطالب، سعی کرده از عبارت‌هایی معادل که تا حد امکان به مفاهیم اصلی نزدیک هستند، استفاده کند. ضمن این که مفاهیم کلیدی با ذکر مثال و نمونه در پاورقی هم توضیح داده شده‌اند.

مروری بر فصل‌های کتاب عام و خاص در اخلاق

فصل اول: الگوپذیری رفتار دلایل اخلاقی

تا چه میزان رفتار دلایل اخلاقی در سیاق‌های مختلف الگوپذیر است؟

موضع خاص‌گرایان

بسط خاص‌گرایی معرفت‌شناختی

ارزیابی خاص‌گرایی معرفت‌شناختی

خاص‌گرایی وجودشناختی

ارزیابی خاص‌گرایی وجودشناختی

آنچه بر جای می‌ماند: دیدگاه عام‌گرایانه‌ی معتدل

فصل دوم: «اخلاق وظایف در نظر اول»، نمونه‌ای از عامل‌گراییِ اخلاقیِ معتدل

بسط مشکل ترکیب در اخلاق راس

یک تمثیل علمی: تفکیک میان جرم و وزن

بسط تمثیل یادشده: تحلیل بُرداری

راه حل ویتگنشتاینی برای حل مشکل ترکیب

بهبود بخشیدن به مفهوم وظیفه در نظر اول

دنسی و چشم‌گرداندن در سیاق‌های مختلف

درباره سروش دباغ

سروش دباغ، فرزند عبدالکریم سروش، در سال 1353 در تهران به دنیا آمده و یکی از پژوهشگران مطرح ایرانی در حوزه‌ی دین، فلسفه و ادبیات است. او پس از گذراندن دوره‌ی دکتری در دانشگاه علوم پزشکی تهران، در سال 81 برای تحصیل در مقطع دکترا در رشته فلسفه تحلیلی در دانشگاه وارویک، به انگلستان رفت.

دباغ در حال حاضر در دانشگاه تورنتو به عنوان پژوهشگر در حال فعالیت است و مدیریت موسسه‌ی معرفت و پژوهش در تهران و بنیاد فرهنگی سهروردی در تورنتوی کانادا را هم بر عهده دارد. سروش دباغ کتاب‌های زیادی منتشر کرده که بیشتر آن‌ها در زمینه‌ی فلسفه‌ی تحلیلی ویتگنشتاین، فلسفه‌ی اخلاق با گرایش تحلیلی، ادبیات فارسی با محوریت سهراب سپهری و نواندیشی دینی هستند.

در بخشی از کتاب عام و خاص در اخلاق می‌خوانیم

یکی از مسائلی که فیلسوف در حوزه‌ی استدلال‌ورزیِ اخلاقی با آن دست و پنجه نرم می‌کند این است که آیا دلیل اخلاقی برای انجام یا ترک فعلی، در همه‌ی سیاق‌ها، به یک نحو رفتار می‌کند؟ تا چه حد این رفتار از نظم و نسقی مشخص تبعیت می‌کند و الگوپذیر است؟ درباره‌ی میزان تعمیم‌پذیری رفتار دلیل‌آفرینِ یک خصوصیت اخلاقی مربوط در سیاق‌های مختلف چه می‌توان گفت؟ خصوصیت اخلاقیِ مربوط نظیر «آسیب رساندن به دیگران» را در نظر آوریم. شهودهای متعارف اخلاقی اکثر انسان‌ها فتوا می‌دهد که این خصوصیت علی‌الااصول، خصوصیتی بدساز است. بدین معنا که حضور آن در یک سیاق اخلاقی منجر به سر برآوردن وصف بدی و اتصاف «آسیب رساندن به دیگران» به این وصف می‌شود. این امر شهودی وقتی در قالب یک الگوی زبانی صورت‌بندی شود. بدین شکل درخواهد آمد: «اگر فعلی متضمن آسیب رساندن به دیگران باشد، از نظر اخلاقی بد است». در این الگوی زبانی، «آسیب رساندن به دیگران» متّصف به وصف بدی شده است. وقتی که رابطه میان خصوصیت غیراخلاقی‌ای نظیر «آسیب رساندن به دیگران» و خصوصیت اخلاقی‌ای نظیر «بد بودن» در قالب یک الگوی زبانی صورت‌بندی می‌شود، مدلول منطقیِ آن این است که هميشه میان این دو خصوصیت چنین رابطه‌ای برقرار است. الگوپذیری و در قالب الگو درآمدن متضمن عام بودن است. در واقع، مسئله‌ی اصلی درباره‌ی عام بودن و خاص بودن درحوزه‌ی استدلال‌ورزی اخلاقی، معطوف به وجود یا عدم وجود الگوهای زبانی‌ای است که اجازه می‌دهد واژگان اخلاقی در قالب گزاره‌هایی عام صورت‌بندی شوند و در سیاقهای مختلف به کار بسته شوند. عام‌گرایی در وادی اخلاق قائل به وجود چنین الگوهای زبانی‌ای است. در مقابل، خاص‌گرایی قاثل به وجود چنین الگوهایی نیست. می‌توان چنین پنداشت که مسئله‌ی اصلی در ارزیابی مدعیات و ادلّه‌ی خاص‌گرایان و عام‌گرایان عبارت است از وجود یا عدم وجود الگوهای زبانی‌ای که رفتار دلیل‌آفرینِ یک خصوصیت اخلاقی مربوط در سیاقهای مختلف با آن تنظیم می‌شود. قائلین به وجود چنین الگوهایی، چگونگی رفتار دلایل اخلاقی را با تمسک جستن به این الگوها توضیح می‌دهند. در واقع، مسئله معطوف به نحوه‌ی مشارکت یک خصوصیت اخلاقی مربوط در ارزیابی اخلاقی سیاقهای مختلف است. به عنوان مثال، آیا خصوصیت غیراخلاقی‌ای نظیر«وفای به عهد» همیشه به نحو یکسان در سیاقهای مختلف اخلاقی رفتار می‌کند یا نه؟ آیا هميشه به عنوان خصوصیتی خوب‌ساز عمل می‌نماید؟ یا در برخی از سیاق‌ها به عنوان خصوصیتی بدساز نیز عمل می‌نماید؟

می‌توان موضع عام‌گرایان را با وام گرفتن مفهوم ترتُّب بدین طریق صورت‌بندی کرد. قائلین به ایده‌ی ترتب در وادی اخلاق چنین می‌گویند: اگر دو موقعیت اخلاقی، از حیث خصوصیت‌های غیراخلاقی‌ای نظیر وفای به عهد، آسیب نرساندن به دیگران، حق‌شناسی و... مشابه باشند، خصوصیات اخلاقی آن‌ها یکسان خواهد بود. سیاق اخلاقی را در نظر بگیرید که در آن دو خصوصت وفاداری و آسیب نرساندن به دیگران با یکدیگر ترکیب شده‌اند. فرض کنید شرایط به نحوی در این سیاق پیش رود که کنشگر اخلاقی، برای رسیدن به داوری اخلاقی موجه، وفاداری را نقض کند و نهایتا این خصوصیت غیراخلاقی متّصف به وصف بدی شود.

مشخصات کتاب عام و خاص در اخلاق

  • ناشر هرمس
  • تاریخ نشر ۱۳۸۸/۱۰/۱۵
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 1.15 مگابایت
  • تعداد صفحات ۱۷۱ صفحه
  • شابک

نظرات کاربران درباره کتاب عام و خاص در اخلاق