فیدیبو نماینده قانونی موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب اخلاق روزه

کتاب اخلاق روزه

نسخه الکترونیک کتاب اخلاق روزه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب اخلاق روزه

روزه می‌گیریم، شب‌زنده‌داری می‌کنیم و شعایر دینی را بزرگ می‌داریم و سرانجام با شادمانی و خشنودی عید را با هم جشن می‌گیریم، سپس به زندگی عادی باز می‌آییم و به همین ترتیب، سالها، یکی پس از دیگری، می‌آیند و یادها و خاطرات ما بیشتر و بیشتر می‌گردد. بیمِ آن می‌رود که ماهِ رمضان به عادتِ بی‌روحی تبدیل شود که شعایرِ آن تنها عادتها و رسومی سرگرم‌کننده باشد و از همه معانی اصلی و روح حقیقیِ خود تهی گردد. با یک نگاهِ گذرا درمی‌یابیم که این مصیبت، یعنی مصیبتی که روزه و رمضان به آن مبتلا شده‌اند، مصیبتی است که بر همه عبادات و مناسک دینی سایه افکنده است. این بیماری به عبادات و مراسم دیگر هم سرایت کرده و به اماکن مقدّس، شعایرِ دینی و همه رهنمودهای آسمانی حمله‌ور شده است. در لبنان درد و اندوهْ مضاعف است؛ دردِ دین و تعالیم دینی است. این فاجعه پس از آن رخ داد که به آموزه‌های آسمانی قالبهای زمینیِ محدود و معین داده شد، همه چیز کمّی شد و برای آن اندازه‌گیری و درجه‌بندی وضع گردید. ببینید آیا کاراییِ دین و تأثیرِ تعالیمِ آن را در زندگیِ خود از دست نداده‌ایم؟ آیا نقش راهبردی آن در هدایتِ انسان به پایان نرسیده است و به پاره‌ای آیینها، یادگارها و سرگرمیها تبدیل نشده است؟

ادامه...

بخشی از کتاب اخلاق روزه

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

پیشگفتار

اخلاق روزه عنوان دیگری است از مجموعه پرتوها که برخی دیدگاه ها و تجربیات معرفتی امام موسی صدر را در پیوند با روزه منعکس می کند. تنوع مطالب این کتاب به سبب تنوع شرایط زمانی و مناسبت های تاریخی و جغرافیایی است که امام در آن و یا برای توضیح آنها سخن گفته اند. اما، در عین آن تنوع، همه بخشهای کتاب وحدت و انسجام موضوعی دارد، زیرا از منظرهای مختلف، روزه و معانی، ابعاد و تاثیرات و جلوه های آن را در طول زمان تعیین می کند.
موسسه امام موسی صدر امیدوار است که در آینده نزدیک بتواند بخشهای دیگری از منظومه فکری امام موسی صدر، را در قالب همین مجموعه منتشر سازد.

موسسه فرهنگی - تحقیقاتی امام موسی صدر

روزه تمرین جهاد

متن زیر ترجمه پیام امام موسی صدر در آستانه آغاز ماه مبارک رمضان در تاریخ ۲۱ اکتبر ۱۹۷۱ میلادی مطابقِ ۲۹ مهرِ ۱۳۵۰ هجری شمسی به نقل از روزنامه الحیاه است.

برادران مومن، بار دیگر ماه رمضان با شبهای الهام بخش، روزهای سراسر پند، فضای معطّر، و خاطرات و درسهایش، در حالی که انسان را به سوی حزم و نظم و انضباط و استواری فرا می خوانَد، به ما روی آورده است.
بار دیگر روزه می گیریم، شب زنده داری می کنیم و شعایر دینی را بزرگ می داریم و سرانجام با شادمانی و خشنودی عید را با هم جشن می گیریم، سپس به زندگی عادی باز می آییم و به همین ترتیب، سالها، یکی پس از دیگری، می آیند و یادها و خاطرات ما بیشتر و بیشتر می گردد. بیمِ آن می رود که ماهِ رمضان به عادتِ بی روحی تبدیل شود که شعایرِ آن تنها عادتها و رسومی سرگرم کننده باشد و از همه معانی اصلی و روح حقیقیِ خود تهی گردد. با یک نگاهِ گذرا درمی یابیم که این مصیبت، یعنی مصیبتی که روزه و رمضان به آن مبتلا شده اند، مصیبتی است که بر همه عبادات و مناسک دینی سایه افکنده است. این بیماری به عبادات و مراسم دیگر هم سرایت کرده و به اماکن مقدّس، شعایرِ دینی و همه رهنمودهای آسمانی حمله ور شده است. در لبنان درد و اندوهْ مضاعف است؛ دردِ دین و تعالیم دینی است. این فاجعه پس از آن رخ داد که به آموزه های آسمانی قالبهای زمینیِ محدود و معین داده شد، همه چیز کمّی شد و برای آن اندازه گیری و درجه بندی وضع گردید. ببینید آیا کاراییِ دین و تاثیرِ تعالیمِ آن را در زندگیِ خود از دست نداده ایم؟ آیا نقش راهبردی آن در هدایتِ انسان به پایان نرسیده است و به پاره ای آیینها، یادگارها و سرگرمیها تبدیل نشده است؟ شاید گمان می رود اساسا دین متعلّق به روزگاری است که مشکلات و محنتهای گوناگون سراسرِ زندگیِ انسان را فرا گرفته بود و آموزه های دینی نقش تقویت روحی و روحیه دادن و تسلی بخشیدن به چنان انسانی را داشت و امروز که بشر بر بسیاری از مشکلات چیره شده است، نقش دین و رهنمودهای آن باید کمرنگ شود.
برادرانِ مومن، پیش از آنکه این سوالات از سوی دیگران مطرح شود و ما را آشفته و پریشان سازد، لازم است خود به طرح آنها بپردازیم. البته این پرسشها و پاسخ آنها مطرح شده است، ولی ما غفلت ورزیده و تجاهل کرده ایم. از آن سخن نگفته ایم تا با واقعیت تلخ روبه رو نشویم. در نتیجه، امروز با واقعیت صریح و برهنه آنها روبه رو شده ایم.
ای دین باوران، آیا در روزه ما آثارِ روزه و در نمازمان عروج و پرواز به ملکوت آسمانها را می توان یافت؟ آیا در فطر و قربانْ جوهر و معانی این اعیاد را می بینید؟ آیا همه ما به شعایرِ دینی عمل می کنیم و از اماکن مقدّسه تاثیر می پذیریم؟ و آیا گستره معنایی را که در مسجد الاقصی و کلیسای قیامت برای امتِ ما به ودیعه نهاده شده، پیش از آنکه با اشغال این دو فضای مقدّس ضربه بخوریم و حسرت و خسارتِ آنها را بچشیم، درک کرده بودیم؟
اینها تجارب تلخ و دردناک ماست که از واقعیتِ تلخ و دردناکمان حاصل شده است. باید با نگاه واقع نگرِ فراگیر و با شهامت و تفکرْ رهنمودهای دینی را بازشناسی کنیم، باشد که بار دیگر حرکتی نو آغاز کنیم و روح حیات را در آنها بدمیم. باید با هستی و وجود خودْ دین و آموزه های ارزشمندِ آن را در جایگاهِ رفیعِ آن بنشانیم و اجازه دهیم تا ابعاد وجود ما را مشخص کند و ما را در کثرتمان وحدت بخشد و تفرقه ما را به یکپارچگی بدل نماید.
ای خداباوران، اگر ما در همه ساحتهای وجودی و ابعاد حیات خویش، در خانه و بازار، محل کار و عبادت و در همه عرصه ها اندیشه دینی و تعالیم آن را تجربه کنیم، اگر حصار زندان را ببینیم و دینمان را که در معابد زندانی شده است، آزاد کنیم و اجازه دهیم دین به همه قلمروهای زندگی ما وارد شود و بایدها و نبایدها را تحقق بخشد و تاثیر بگذارد و جهت دهد، اگر به دین فرصتِ حضور و ظهور دهیم و اگر آن را محدود و کمرنگ نگردانیم و در عزلت و انزوا زندانی نکنیم، در آن صورت آثار و برکات این ثروت عظیم را در زندگانی و در ساختن تمدن خویش خواهیم یافت.
برادران، روزه ماه رمضان و سایر عبادات و شعایرِ دین فقط فعالیتهای جسمی نیستند، بلکه همه اینها اعمالی هستند که از عقل و دل سرچشمه می گیرند و در قالب حس می ریزند و با آن همراه می شوند. از همین رو، هرگاه این اعمالْ بدون مشارکت و حضورِ دل و عقل انجام گیرد، بی روح، بی هدف، و تقلیدی می شوند: انجام می گیرند، اما تاثیری نمی بخشند.
در تجربه جدید، در این ماه مبارک و در فریضه روزه داری باید عقل و دل خویش را با بدنهایمان به کار بگیریم. بر ماست که بیندیشیم و تامّل کنیم. باید، محبت بورزیم و به فکر دیگران باشیم. باید محبت و اندیشه را در عبادت روزه خود وارد کنیم. آری، «یک ساعت تفکر از یک سال عبادت برتر است»(۱) این سخن امام صادق(ع) است. امام صادق (ع)  در جای دیگر فرمود: «آیا دین جز محبت است؟»(۲) این روزه زنده مایه نجات از آتش است و یکی از ارکان اسلام به شمار می آید. چنین روزه ای ضیافت خداوند است و گرامیداشتِ انسان. این است شان انسان و قَدْرِ او.
رمضانْ تنها با این اوصافْ رمضانی است که فضایی ایجاد می کند تا انسانی عزّتمند و سرفراز پرورش یابد که فاتح مکه باشد و پیروزِ جنگِ بدر و سازنده تاریخ. این است رمضانی که ماهِ انس است و هنگامِ احساسِ آلامِ همنوعان، موسمِ به فراموشی سپردنِ کینه ها و الفتِ جامعه، توحیدِ کلمه و نزدیکی قلبها و برانگیختن دوباره امت. روزه ماه مبارک، با این اوصاف، نخستین گام است برای پایه گذاری و ساختن تاریخ.
این رمضان تمرینِ جهاد است و آمادگی برای جنگ و آغاز بازگشت به خدا، بازگشت به سرزمینِ مقدّس خدا: قدس. این وعده حق خدا است. خدا خُلف وعده نمی کند، و اوست که می فرماید:

و لَینصُرَنَّ اللّه ُ مَن ینصُرُهُ انَّ اللّه َ لقویٌّ عزیز. الذینَ انْ مکنَّاهُم فی الارضِ اقاموا الصلاهَ و آتَوُا الزّکاهَ و اَمَروا بالمعروفِ و نَهَوا عنِ المنکرِ و لِلّهِ عاقبهُ الاُمورِ (حج: ۴۰-۴۱)
و خدا هر کس را که یاریش کند، یاری می کند و خدا توانا و پیروزمند است؛ همان کسان که اگر در زمین مکانتشان دهیم نماز می گزارند و زکات می دهند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند. و سرانجامِ همه کارها با خدا است.

شان امّت و سرنوشت او

امام موسی صدر شبهای قدر را در میان مردم و همراه با آنان احیا می نمود. متن زیر ترجمه سخنرانی ایشان در یکی از شبهای قدر است.

برادران مومن، در این ساعات پایانیِ شب، پس از اینکه از اوصاف و ویژگیهای اخلاقیِ درخشان و آموزنده امام علی(ع) بهره بردیم، دیگر چه بگویم؟ من در این ساعات، می خواهم از امام سخن بگویم، در حالی که آن حضرت در این ساعتها لحظات پایانی عمر خود را می گذراند. آیا اینکه دستی آلوده به گناه در شب نوزدهم ماه رمضان اقدام به ترور امام می کند یک امرِ تصادفی است؟ آیا اینکه دستی جنایتکار در شب نوزدهم ماه رمضان امام را ترور می کند و آن حضرت در شب بیست و یکم به ملاقات با خدای خویش می رود، و نیز بر اساس یک سنّت، شب سومِ شهادت او، در بیست و سوم واقع می شود، اتفاقی و تصادفی است؟ در روایات ما احتمالاتی وجود دارد که این سه شب لیله القدر باشد و روزهای آن روزهای قدر. آیا این هم زمانی و تقارنِ حادثه ضربت خوردن و شهادت امام علی با شبهای قدر، یک تصادف است یا علی(ع) قدر و قَدَرِ این امت است؟ آیا علی(ع) برای شبهای ظلمانیِ این امت نوری بود که سرنوشت آن را رقم می زد و دعایی بود که نیازهای او را برآورده می ساخت و عزّتی بود که ذلّتِ او را می زدود و مایه بقای این امت می شد؟
به اعتقادِ من این صحیح و حق است. میان علی و سرنوشت این امت ارتباطی وجود دارد. میان علی و شب قدر پیوندی ناگسستنی است. برادرانی که در این شب قدر دور هم جمع شده اید، قدر چیست؟ آیا همان گونه که قدَریونِ این امت می پندارند قدر عبارت از تقدیرهایی است که اجرا می شود؟ یا عمرها و روزیهایی است که معین شده و سعادت و شقاوت ما در غیابِ ما و در شبی که آن را نمی شناسیم رقم می خورَد؟ اگر چنین باشد، با آینده ای روبه رو خواهیم شد و در انتظارِ سرنوشتی هستیم که در تعیین و ترسیمِ آن هیچ دخالتی نداریم.
اگر معنای لیله القدر این باشد، میان این شب و علی(ع) هیچ رابطه ای نیست. چرا که ما خداوند را به یک حاکم زمینی تشبیه کرده ایم که قانون بودجه را در دست گرفته و روزی، عمر، خوشبختی و بدبختی را بنا به میل و هوس خود، بدون ارتباط با مردم، مقرّر می کند. اما مفهوم قدْر در معنای اسلامی و قرآنیِ آن، دست کم بر اساس تشخیص اندک این جانب، یکی از معانی سه گانه زیر است.
اول: قدْر و لیله القدر به معنای شب نزول قرآن است، به این اعتبار که در شب قدر نازل شده است.

انّا انزَلناهُ فی لَیلَهِ الْقَدر (قدر: ۱)
و ما در شب قدرش نازل کردیم.

همچنین، آن گونه که قرآن می فرماید، شب قدر:

فیها یفْرَقُ کلُّ امرٍ حَکیمٍ (دخان: ۴)
در آن شب هر فرمانی برحسب حکمت صادر می شود.

هنگامی که در آیه بعد می بینیم که می فرماید:

انّا کنّا مرسلین (دخان: ۵)
ما همواره فرستنده آن بوده ایم.

یفرَقُ کل امر حکیم در مقام تشریع است و معنای آن عبارت است از اینکه قرآن کریم، و مفاهیم و احکام موجود در آن، همه چیز را معین و مقدَّر و خطوط کلیِ زندگیِ انسان را ترسیم می کند و هیچ تر و خشکی نیست، مگر اینکه در «کتاب مبین» موجود است. قرآن مصالح و منافع انسان و راه و روش زندگیِ او را مشخص می کند. بنابراین، شب قدر و شب نزولِ قرآن زمانِ تعیین و روشن کردن تقدیر و اندازه گیری همه امور و همه چیزهاست. این است معنای لیله القدر.
معنای زنده ماندن شب قدر در این امت، آن گونه که از روایات متعدد استفاده می شود، این است که امت آن را با شبهای دیگر مقایسه می کند و آن را زنده نگه می دارد. پس، از این شب بهره می گیرد، زیرا او در فضای نزول قرآن به سر می برد و خود را در مقابل آیینه ای ارزیابی می کند تا سیر و سلوک و راستی و کژی خویش را مشاهده کند.
دوم: شب قدر با مفهوم دعا مرتبط می شود. دعا نشانه ای است از نشانه های این ماه. آیه ای درباره دعا در میان آیات روزه وارد شده است. آیه اول این است:

کتِبَ عَلَیکمُ الصّیامُ کما کتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکمْ (بقره: ۱۸۳)
روزه داشتن بر شما مقرر شد، همچنان که بر کسانی که پیش از شما بوده اند مقرر شده بود.

و آیه دوم:

ایاما مَعْدوداتٍ (بقره: ۱۸۴)
روزهایی معدود.

آیه سوم:

شَهرُ رَمَضانَ الَّذی اُنزِلَ فیهِ الْقُرآنُ (بقره: ۱۸۵)
ماه رمضان، که در آن قرآن نازل شده است.

و آیه چهارم:

اذا سَاَلَک عِبادِیَ عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعوَهَ الدّاعِ اذا دَعانِ (بقره: ۱۸۶)
چون بندگان من درباره من از تو بپرسند، بگو که من نزدیکم و به ندای کسی که مرا بخواند پاسخ می دهم.

آیه پنجم درباره روزه و مسافرت است.

عَلَی الَّذینَ یطیقُونَهُ (بقره: ۱۸۴)
بر آنان که روزه برایشان مشقّت دارد.

و دیگر احکام روزه.
آیا اینکه خداوند آیه دعا را در بین آیات روزه ذکر کرده است، امری تصادفی است و در اینجا هیچ رابطه ای وجود ندارد؟ خیر، چنین نیست. تقدم و تاخّر و عطف و فصل قرآن دارای مفهوم و هدف است. پس روزه با دعا مرتبط است و دعا در این ماه یکی از ارکان مهم به شمار می رود. با دعای صحیح، نه تصنّعی، انسان می تواند سعادت یا شقاوت خود را بنا کند.
سوم معنای تربیتی ـ عملیِ شب قدر است. شب قدر با روزه ارتباط دارد و روزه، همان گونه که می دانیم، یعنی تزکیه و تربیت. روزه خروج از زندگی روزمره است؛ لحظه ای اندیشیدن و تامّل کردنِ خارج از عادات روزمرّه انسان. انسان برای یک لحظه، یک ساعت، یا ماهی از ماهها، با پروردگارِ خود پیوند ویژه ای می خورَد. انسان پیوند خود را با زندگیِ معمولی و روزمره قطع می کند، سپس در جهتِ تنظیمِ این روابط و غلبه بر این وابستگیها و این احساس که آزاد است، تلاش می کند. او شخصیت خود را کامل می کند. خود را از نو می سازد و نفْسِ خویش را تزکیه می کند.

قَدْ افلَحَ مَنْ زَکاها و قد خابَ مَنْ دَسّاها (شمس: ۹ و ۱۰)
هرکه در پاکی آن کوشید رستگار شد و هرکه در پلیدی اش فرو پوشید نومید گردید.

پس تزکیه راه سعادت انسان است. ما در این ماه و با روزه ای که در این ماه می گیریم، می توانیم بر سرنوشت خویش مسلط شویم، به طوری که می توانیم از هواها، ستمگریها، ضعفها و نیازها و از انحراف در زندگیِ روزمره و عادّیِ خویش آزاد گردیم، و از آزادگانی شویم که بر آینده خود مسلط اند و سرنوشت خویش را رقم می زنند. بر این اساس، حضرت علی(ع) قدْر و قدَرِ (شان و سرنوشتِ) این امت است. و علّتِ آن به وضوح در داستانِ غم انگیزِ این شب روشن می گردد. در این شب از ماه رمضان، امیرالمومنین، پسرعموی پیامبر اکرم، در محرابِ عبادت، هنگام سجده و نماز، به شهادت می رسد. این، حقیقتی است که میان علی(ع) و شب قدر پیوند می زند و به ما می آموزد که در این شبِ مبارک و پاک می توان از علی(ع) بهره ای گرفت، و امیدی هرچند اندک در دلِ ما ایجاد می شود که می توانیم بر اسرائیل بشوریم و بر آن پیروز شویم. اما باید دیدگاه ما، و سخن و اندیشه ما در این شامگاه، آغاز یک حرکت باشد. مثَلِ معروفی است که می گوید: «پیمودن هزار کیلومتر با گام نخست آغاز می شود.» ما گام نخست را در این شب برمی داریم و از نتایج آن هم ناامید نیستیم. زیرا ایمان داریم که خداوند از ما کریم تر است. پس اگر برای او گام برداریم، او این حرکتِ ما را ده چندان خواهد کرد.

مَن جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ عَشْرُ امْثالِها (انعام: ۱۶۰)
هرکس کار نیکی انجام دهد ده برابر به او پاداش دهند.

و

و لَینصُرَنَّ اللّه ُ مَن ینصُرُهُ انَّ اللّه َ لَقَویٌّ عَزیزٌ. الَّذینَ انْ مَکنّاهُمْ فِی الارْضِ اقامُوا الصَّلاهَ و آتَوُا الزَّکاهَ و اَمَروا بِالمَعْروفِ و نَهَوْا عَنِ الْمُنکرِ و لِلّهِ عاقِبَهُ الاُمورِ (حج: ۴۰ و ۴۱)
و خداوند هرکس را که یاری اش کند یاری می کند و خدا توانا و پیروز است. همان کسان که اگر در زمین مکانتشان دهیم نماز می گزارند و زکات می دهند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند. و سرانجامِ همه کارها با خداست.

و السلام علیکم و رحمه اللّه و برکاته.

نظرات کاربران درباره کتاب اخلاق روزه