فیدیبو نماینده قانونی نشر نویسه پارسی و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان

کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان

نسخه الکترونیک کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان

کتاب حاضر برگردان یکی از ارزشمندترین درسنامه‌هایی است که با زبانی ساده و بی تکلف خوانندگان تازه‌آشنا را با فضای تحلیل گفتمان آشنا می‌کند. نویسنده کتاب سعی برآن داشته است تمام مفاهیم و اصطلاحات رایج در این جوزه را با نمونه‌های روشن وملموس شرح دهد. هر فصل از کتاب اصول روش‌شناختی و نظری رویکردهای مختلف به تحلیل گفتمان از جمله، گفتمان و جامعه، گفتمان و کاربردشناسی، گفتمان و ژانر، گفتمان و مکالمه و.... را مورد توجه و بررسی قرار می‌دهد.

ادامه...

بخشی از کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



سپاسگزاری

از کن هایلند، ویراستار این مجموعه­،به خاطر همراهی در این پروژه و ارائه نظرات و رهنمودهای ارزشمند درباره هر فصل از این کتاب قدردانی می­کنم. علاوه براین، از جِنی لاول، برای مساعدت و پیشنهادهایش در هر مرحله از نگارش کتاب سپاسگزارم. همچنین می­خواهم از دو نفر که چیزهای زیادی در حوزه تحلیل گفتمان به من آموختند یعنی جوی فیلیپس و وینی کرامبی تشکر نمایم. آنها هر دو در آنچه من از تحلیل گفتمان آموخته­ام سهیم هستند. از آنجلا توماس، نیل اینگلد، لین گرنت، سالی هامفری و ایکوکو ناکنا برای نظرات و پیشنهادهایشان در هر بخش از کتاب تقدیر می کنم. همچنین از بسیاری از دانشجویان خوبم، بخصوص از کسانی­ که به آثارشان در این کتاب استناد شده است یعنی جیانسن لیو، جون اوهاشی، جوانا اُر، کارمل اُشانسی، آنا پرینس، کریستن ریچاردسون، نیومای استورچ، وی ونگ، شائویانگ ژنگ و لن یانگ تشکر می­کنم. افزون بر این، از ایئونجو سانگ برای مثال کره­ای فصل سوم سپاسگزارم. از جونیچی کاساجیما و کنساکو یوشیدا از دانشگاه سوفیا شهر توکیو که این کتاب را در آنجا به پایان رساندم کمال تشکر و قدردانی دارم که من را به این دانشگاه دعوت نمودند. همچنین از کیکو آداچی، کوچئول بییئی و اَن کاندوئت برای تمام یاری­ها و محبت­هایشان در زمان اقامتم در شهر توکیو قدردانی می­نمایم.

یادداشت مترجم

این کتاب زمانی از سوی دوست بزرگوارم جناب آقای امیر احمدی به من پیشنهاد شد که دانشجوی سال آخر مقطع کارشناسی ارشد بودم و به یُمن داشتن اساتید فرزانه، با فضای این حوزه بیشتر آشنا و به مباحث آن علاقمند شده بودم. شروع کردم به خواندن کتاب، چکیده ها و نقطه نظرهایی که درباره این کتاب ارائه شده بود. کتاب حاضر را از چند جهت در خور توجه دیدم: یکی از این جهت که پالتریج، نویسنده کتاب با نثری ساده و شفاف، معرفی جامع و قابل فهمی از تحلیل گفتمان و رویکردهای مختلف آن به دست داده است. دیگری از این جهت که نویسنده تلاش کرده است تا جهت آشنایی خوانندگان کتاب با سبک و سیاق انواع پژوهش در این حوزه، برجسته ترین آثار پژوهشگران را در این حوزه با زبانی بی تکلف شرح دهد. سوم از این جهت که باز نویسنده با طرح پرسش های پژوهشی در پایان هر فصل و طرح ایده های نو این امکان را برای مخاطبان ناآشنا یا تازه آشنا و پژوهشگران تازه کار در این حوزه فراهم آورده است تا با اعتماد به نفس به پژوهش های بدیع در این باب بپردازند. از این رو، برگردان فارسی این اثر را مناسب دانستم. بدون تردید، کتاب حاضر می تواند راهشگای ارزشمندی برای دانشجویان تازه آشنای رشته زبان شناسی جامعه شناسی، علوم سیاسی، اصحاب رسانه و نیز علاقمندان به حوزه تحلیل گفتمان باشد.
نوشته حاضر مملو است از مصاحبه ها و دیالوگ های فیلم ها و نمایش های تلویزیونی که نویسنده برای روشن تر شدن مباحث از آن ها مثال آورده است که طبیعتاً در برخی موارد با فرهنگ ما مطابقت ندارند. با این وجود، تا آن جا که میسرم بود سعی کرده ام با رعایت مسائل فرهنگی، پیام مولف را بی کم و کاست در دسترس خوانندگان فارسی زبان قرار بدهم. همچنین در برخی نمونه ها به ناچار به ترجمه تحت اللفظی روی آورده ام تا به هر چه روشن تر شدن مطالب موثر واقع شود. در برگردان معادل ها و اصطلاحات، بسیار خوش شانس بودم و از فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی و همچنین کتاب ارزشمند تحلیل گفتمان انتقادی که به دست جناب آقای دکتر آقاگل زاده به رشته تحریر درآمده است بهره مند شوم. در این جا لازم می دانم از ایشان به پاس تلاش هایشان در این حوزه صمیمانه سپاسگزاری کنم. افزون بر این دو منبع ارزشمند؛ تلاش کرده ام با مراجعه به پایان نامه ها و مقاله های مرتبط از معادل های موجود که نزد زبان شناسان در حوزه تحلیل گفتمان معمول است بهره بگیرم تا مخاطب دچار سردرگمی نشود.
در برگردان این نوشته خود را وامدار فرزانه ای می دانم که هر جا خود را ناتوان می دیدم با منتهای گشاده رویی و به کمال فضل و محبت خود راهنمایم بودند. از جان و دل از استاد فرهیخته ام سرکار خانم دکتر آزیتا افراشی سپاسگزارم و عبارتی برای سپاس از ایشان نمی یابم. جناب آقای دکتر حسین صافی، استاد گرانقدرم در حل بسیاری از مشکلات اصطلاح شناختی دستگیرم شدند و با صبوری و متانت مرا مرهون بزرگواری های خود ساختند. به حق از ایشان در مقام استاد بسیار آموختم. از دوست عزیزم، سرکار خانم دکتر راحله گندم کار به صدبار و بیش ممنون و سپاسگزارم که به واقع جسارت ترجمه این نوشته را به من دادند و در طول ترجمه بسیاری از تجربیات ایشان دستگیرم شد. همچنین از دلگرمی ها و همراهی های همسرم مهربانم قدردانی می کنم که در تمام طول ترجمه این کتاب همراهم بودند.
در پایان وظیفه خود می دانم که از دوست گرانقدر و مدیرمسئول سخت کوش و باریک بین نشر نویسه پارسی، جناب آقای امیر احمدی تشکر کنم که اسباب این ترجمه را در اختیارم گذاشتند و نیز زحمت بازخوانی این کتاب را به جان خریدند و بسیاری از لغزش هایم را گوشزد کردند. دقت نظر ایشان به دین من به ایشان افزود.

طاهره همتی
تهران، تابستان ۱۳۹۵

فصل اول: تحلیل گفتمان چیست؟

***
مروری بر فصل:
۱ -۱ تحلیل گفتمان چیست؟
۱ -۲ دیدگاه های متفاوت تحلیل گفتمان
۱ -۳ وجوه افتراق گفتمان گفتاری و نوشتاری
۱ -۴ خلاصه
۱ -۵ سوالات فصل
۱- ۶ منابع پیشنهادی برای مطالعه ی بیشتر
***
این فصل، شرح مختصری از «تحلیل گفتمان»، به عنوان رویکردی بر تحلیل زبان به دست می­دهد. تحلیل گفتمان، الگوهای زبانی موجود در متون و نیز بافت­های اجتماعی و فرهنگی ای که متون در بستر آن ها شکل می­گیرند را مورد توجه قرار می­دهد. این فصل را با ارائه ی پیشینه(۱) اصطلاح تحلیل گفتمان آغاز می­نماییم. سپس، مباحثی را بازمی­کاویم که به­طور خاص مورد توجه و تاکید تحلیل­گران گفتمانی است؛ از جمله، ارتباط بین زبان و بافت اجتماعی، شیوه­های فرهنگ­ویژه(۲) سخن گفتن و نگارش متن و نیز روش­های سامان بخشیدن به متون در موقعیت­های خاص اجتماعی و فرهنگی. در ادامه، اصطلاح توانش ارتباطی(۳) و مفهوم آن در مباحث مربوط به گفتمان گفتاری و نوشتاری(۴) را مورد بحث قرار می­دهیم.
معرفی رویکرد­های متفاوت تحلیل گفتمان، مبحث بعدی این فصل خواهد بود. این نگرش­ها را می­توان به رویکردهایی از تحلیل گفتمان که تاکید بیشتری بر ویژگی­های زبانی متون دارند (رویکردهای متن بنیاد(۵))، تا رویکردهایی که غالباً بر بنیاد جامعه­شناختی تحلیل گفتمان تمایل دارند و کارکرد متون در موقعیت­های اجتماعی را بررسی می­نمایند (رویکردهای جامعه بنیاد)، طبقه­بندی نمود. این مبحث ما را به ساختگرایان اجتماعی(۶) گفتمان سوق می­دهد. بر اساس این دیدگاه، آن چه ما بر زبان می­رانیم و نیز شیوه­ ی بیان آن در ایجاد جهان بینی و نیز بر نگرش ما نسبت به افراد و حتی خودمان تاثیرگذار است. در ادامه، رابطه ی بین زبان و هویت را از نظر می­گذرانیم. در این مبحث از تحلیل گفتمان، روش­هایی از کارکرد زبان را بررسی می­کنیم که نه تنها از آن طریق هویت خود را ابراز می نماییم بلکه، نحوه ی برخورد دیگران با خود را نیز تعیین می کنیم و این شامل مبحثی است پیرامون روش­هایی که به سبب آن افراد از طریق کارکرد گفتمان گفتاری و نوشتاری، هویت های(۷) اجتماعی و جنسیتی(۸) مشخصی را شکل داده و آن را ایفا می کنند.
شیوه ی ارتباط متون با یکدیگر مبحث بعدی این فصل را به خود اختصاص می دهد. در این بخش، روش­هایی را بازمی­کاویم که به واسطه ی آن، می­توانیم متون را در ارتباط با متونی که قبل و نیز به دنبال آن می­آیند تولید و تفسیر کنیم. در پایان، این فصل را با مبحثی پیرامون وجوه افتراق گفتمان گفتاری و نوشتاری خاتمه می­بخشیم. در طول این فصل، ­جهت روشن­تر­ شدن مباحث از مثال­های متنوعی بهره­ می­گیریم. به ­طور­کلی، این فصل را به معرفی مفاهیمی می­پردازیم که در طول فصل­های آینده به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار می­گیرند.

۱-۱ تحلیل گفتمان چیست؟

***
تحلیل گفتمان بر دانش زبانی فراتر از واژه، بند، عبارت و جمله تاکید دارد که برای ایجاد یک ارتباط موفق ضروری می­نماید. این رویکرد، به بررسی الگوهای زبانی درون متن و نیز ارتباط میان زبان و بافت­های اجتماعی و فرهنگی که متن در بستر آن ها به­کار می­رود می­پردازد. تحلیل گفتمان به شیوه­هایی از کارکرد زبان توجه دارد که جهان­بینی و تعابیر متفاوتی را آشکار می­سازند. همچنین بررسی می­نماید که چگونه کارکرد زبان از نحوه ی ارتباط مشارکین گفتگو با یکدیگر تاثیر می­پذیرد و از سوی دیگر، بر تاثیر کارکرد زبان بر هویت­های اجتماعی و روابط نیز توجه دارد.تحلیل گفتمان بررسی می نماید که جهان­بینی و هویت­های مختلف چگونه به واسطه ی کارکرد گفتمان شکل می­گیرند.این رویکرد هم متون گفتاری و هم متون نوشتاری را مورد مطالعه قرار می دهد.
***
زلیگ هریس(۹) برای نخستین بار به سال ۱۹۵۲، اصطلاح تحلیل گفتمان را به عنوان روشی برای تحلیل گفتار و نوشتار ارتباطی مطرح نمود. وی بر دو مبحث عمده یعنی بررسی زبان در سطحی فراتر از جمله و نیز ارتباط بین رفتار زبانی(۱۰) و غیرزبانی(۱۱) تاکید داشت. هریس با بررسی دقیق این مباحث به دنبال آن بود تا روشی برای توصیف چگونگی توزیع ویژگی­های زبانی درون متن و نیز شیوه ی ترکیب این ویژگی­ها در متونی با سبک­های خاص ارائه نماید. وی در نخستین و مهم­­ترین مطالعاتش این گونه بیان می­دارد که:

گفتمان ارتباطی، درون یک موقعیت خاص- خواه حین سخنان یک فرد، خواه در حین مکالمه، خواه در موقعیتی که فردی هرازگاهی، در طول چند ماه کتابی را در قالب ادبیات و یا سبک علمی به خصوصی به رشته تحریر در می­آورد- پدید می آید (هریس، ۱۹۵۲: ۳).

لذا، در موقعیت­های خاص، شیوه­های به­خصوصی از کارکرد زبان وجود دارد. هریس بر این باور است که این گفتمان­ها نه تنها معانی بلکه ویژگی­های زبانی خاص خود را دارند. این که این معانی از چه ویژگی­های برخوردار هستند و به چه نحوی در زبان بازشناخته می شوند از موضوع­های محوری تحلیل گفتمان به شمار می­آید.

i. رابطه ی بین زبان و بافت(۱۲)

هریس با مطرح نمودن «ارتباط بین رفتار زبانی و رفتار غیرزبانی»، در واقع به دنبال یافتن پاسخی به این پرسش است که افراد چگونه به سبب موقعیتی که در آن قرار دارند سخنان یکدیگر را تعبیر می­کنند. به عنوان نمونه، چنان­چه برج مراقبت فرودگاه به خلبان بگوید که در حال حاضر باند پرواز پُر است، احتمالاً منظورش این است که در حال حاضر فرود هواپیما امکان پذیر نیست. به نظر می­رسد که معنای این پیام برای سخنگوی بومی زبان انگلیسی کاملاً واضح است اما خلبان­های غیرانگلیسی­زبان که تعدادشان در جهان بسیار زیاد است برای درک این پیام می­بایست بین آن چه گفته می­شود و منظور اصلی گوینده ارتباط برقرار نمایند. نکته­ای که هریس در این جا مطرح می­کند این است که عبارت باند فرود در حال حاضر پُر است، در یک موقعیت بخصوص (در اینجا موقعیت فرود هواپیما)، معنای خاصی را می­رساند و ممکن است در موقعیتی دیگر، معنای متفاوتی از آن برداشت شود. اگر من این عبارت را خطاب به دوستی که در فرودگاه منتظر شخص خاصی است بیان کنم، در واقع قصد دارم با بیان این عبارت علت تاخیر زمان فرود هواپیما را توضیح بدهم.
بدین ترتیب، دغدغه ی تحلیل گفتمان پاسخ به این پرسش است که «زمانی­که افراد برای انجام امور خود در جهان از دانش زبانی خود بهره­ می­گیرند دقیقاً چه اتفاقی روی می دهد» (جانستون(۱۳)، ۲۰۰۲: ۳). این مبحث را تحلیل کارکرد زبان می­نامند. تحلیل گفتمان رابطه ی میان زبان و بافت­هایی که زبان در بستر آن به کار گرفته می­شود را بررسی می کند و این تحلیل و توصیف را هم در تعامل­های گفتاری و هم در تعامل های نوشتاری مورد توجه قرار می­دهد. به زعم چیمومبو(۱۴) و رزبری (۱۹۹۸)، هدف اصلی تحلیل گفتمان آن است که درک و ارزیابی عمیقی از متون صورت پذیرد و به این پرسش پاسخ داده شود که چگونه متون برای کاربران خود معنای خاصی پیدا می­کند.

ii.تحلیل گفتمان و کاربردشناسی(۱۵)

جنبه­هایی از کارکرد زبان که تحلیل­گران گفتمانی بدان توجه دارند در حوزه کاربردشناسی نیز مطرح است. کاربردشناسی با شیوه ی تعبیر زبان بر اساس دانش افراد از جهان واقعی سر و کار دارد. به عنوان مثال، عبارت باند در حال حاضر پر است، در موقعیتی خاص نه به عنوان دستورالعملی برای فرود هواپیما بلکه در قالب یک گزارش واقعی تعبیر می­گردد. در حوزه کاربردشناسی معنای تحت اللفظی کلمات مطرح نیست، بلکه هدف اصلی آن است که منظور و نیت گویندگان از آن چه بر زبان می­رانند چیست. گاهی­اوقات، کاربردشناسی با معنی شناسی مغایرت پیدا می کند. زیرا معنی شناسی با معنای تحت اللفظی کلمات سر و کار دارد. یعنی بدون توجه به نوع کاربران و یا هدف ارتباطی متن به بررسی معنای صِرف واژه­ها می­پردازد (ریچاردز و اشمیت، ۲۰۰۲). در این کتاب، دیدگاه تحلیل گفتمان بر مبنای کاربردشناسی استوار است. بدین معنا که به جای بررسی کلام سخنگویان در گفتمان گفتاری یا نوشتاری، منظور و نیت سخنگویان و شیوه­های بیان آن را موردتوجه قرار می­دهیم.

iii.ساختار گفتمانی متون

همچنین تحلیل گران در حوزه ی تحلیل گفتمان به این مهم می­پردازند که افراد چگونه در حین مکالمه و یا نگارش متن، سخنان و جملات آغازین و نیز سخنان بعدی اشان را با چه ترتیبی کنار یکدیگر می چینند. در این خصوص، تفاوت های مشهودی در فرهنگ­ها و زبان­های مختلف مشاهده می گردد. به عنوان مثال، معمولاً در ایمیلی که از سوی کارکنان اداری دانشگاهی در کشور ژاپن دریافت می­کنم، بعد از عبارت دکتر پالتریج عزیز، گفته ای در خصوص آب و هوا ذکر می­گردد، عبارت­هایی نظیر سلام مرا از یک روز گرم و سوزان در شهر توکیو پذیرا باشید، یا سلام! امروز در توکیو روز زیبایی است. البته من نیز ممکن است در ایمیل­هایی که برای همکاران ژاپنی خود می­فرستم از این عبارت­ها بهره بگیرم. با این تفاوت که در زبان انگلیسی برخلاف زبان ژاپنی، این شیوه ی مکالمه مرسوم و الزامی نیست. لذا، ما در موقعیت­های مشخص گفتاری و نوشتاری و نیز در زبان­ها و فرهنگ­های مختلف، عبارت های خاصی را برمی­گزینیم و گفته خود را به شیوه های خاصی سامان می­بخشیم.
میچل(۱۶) (۱۹۵۷)، از جمله نخستین پژوهشگرانی است که ساختار گفتمانی(۱۷) متون را مورد توجه قرار داده است. وی در مطالعات خود به تحلیل شیوه­هایی می­پردازد که از آن طریق افراد در تعامل­های مربوط به خرید و فروش کالا، گفته­های خود را به ترتیب خاصی بیان می کنند. وی با بررسی ساختار کلی این نوع متون، مفهوم مراحل(۱۸) را وارد حوزه ی تحلیل گفتمان می نماید. منظور از این مفهوم، گام­هایی(۱۹) است که کاربران زبان در حین مکالمه پشت سر می­گذارند. میچل به جای پرداختن به شیوه­های کارکرد زبان در هر مرحله از متن، بیشتر به بررسی شیوه­هایی علاقمند است که از آن طریق تعامل­ها در سطح کلی متن شکل گرفته و به ترتیب خاصی بیان می شوند. وی بررسی می نماید که زبان چگونه به عنوان آن چه وی آن را کنش اجرایی(۲۰) می نامد مورد استفاده قرار می­گیرد و این­که معنای زبانی در بافت موقعیتی که در بستر آن به کار می رود و نیز بافت کلی متن به چه نحوی نهفته است.
لذا، اگر من در خیابانی در شهر شانگهای(۲۱)، نزدیک یک فروشگاه در حال قدم زدن باشم و شخصی به من بگوید سلام آقا، دی وی دی(۲۲)؟، از موقعیتی که در آن هستم استنباط خواهم کرد که آن شخص می­خواهد به من لوح های دی وی دی فیلم (به احتمال زیاد نسخه کپی آن) را بفروشد. حال، اگر به داخل یک فروشگاه بروم و شخصی از من سوال کند که به نظر من بالاترین قیمت برای خرید یک پیراهن چند است، با توجه به تجربه­ای که از این گونه تعامل­ها دارم، درمی­یابم که قیمتی که به من پیشنهاد شده است در واقع نقطه ی شروعی برای انجام یک معادله ی خرید و فروش است و من می­توانم پیراهن موردنظر را به نصف قیمت اصلی آن خریداری کنم. من با تکیه بر تجربه خود می­دانم که این نوع تعامل­ها چگونه آغاز می­شوند، معمولاً در آن از چه زبان و لحنی استفاده می­شود و نهایتاً به چه نحوی پایان می­پذیرد. همچنین شروع به بررسی و یادگیری دیگر ویژگی­های این نوع تعامل­ها نموده­ام. به عنوان مثال، دریافته ام ­که فروشنده ی دوره گرد زمانی به من نزدیک شده و از عبارت سلام آقا، دی وی دی؟، استفاده می نماید که بین دو مغازه ایستاده­ام. این گفتگو هرگز زمانی که من در داخل مغازه و در موقعیتی که در حال تعامل با فروشنده ی مغازه هستم روی نمی دهد.
پژوهشگران دیگر نیز به روشی تا حدودی متفاوت از میچل و طرفداران سبک وی به بررسی الگوهای متناوب در تعامل­های گفتاری می­پردازند. از جمله، پژوهشگرانی که در حوزه­ای با عنوان تحیل مکالمه­(۲۳) فعالیت دارند به دنبال یافتن پاسخ به این گونه پرسش ها هستند که افراد به چه نحوی مکالمه­ای را آغاز می­نمایند و متعاقباً، چگونه آن را پایان می­بخشند و این که آن ها در حین مکالمه به چه طریقی نوبت گیری را رعایت می کنند و یا سخنانشان با یکدیگر همپوشی(۲۴) پیدا می­کند. آن ها همچنین مکالمه­های خودمانی و محاوره، مشاوره­های بین پزشک و بیمار، مصاحبه­های روان­پزشکی و انواع تعامل­ها در فضاهای حقوقی را مورد توجه قرار می­دهند. پژوهشگران در این حوزه ی بخصوص به دنبال تحلیل­های بسیار دقیق و جامعی از تعامل­های گفتاری هستند و به مباحثی از جمله همپوشی، مکث و بالا رفتن صدا در حین مکالمه علاقمند هستند. آن ها بررسی می نمایند که این مباحث چگونه روابط میان سخنگویان و آن چه آن ها در خلال گفتگو از طریق زبان بیان می کنند و یا انجام می­دهند را آشکار می­سازد. به عنوان مثال، افراد چگونه در خلال صحبت­های شخص مقابل، شروع به سخن گفتن می­کنند و این که نیت و مقصود آن ها از این عمل چیست. افزون بر این، همپوشی چگونه در حین مکالمه در موقعیت­های گفتاری مختلف به صورت­های متفاوتی تحقق می­یابد و این که گویندگان در آن موقعیت خاص، چگونه به مفهوم آن پی می­برند. به عنوان مثال، در یک مکالمه ی عادی، همپوشی، تلاشی است که یکی از طرفین گفتگو برای در اختیار گرفتن رشته ی سخن اعمال می­نماید. حال، چنان چه طرف مقابل تمایل به ادامه ی سخن گفتن داشته باشد، احتمالاً، با صدای بلندتر و بدون مکث به سخنان خود ادامه می­دهد تا بدین ترتیب، دیگر مشارک گفتگو نتواند سخنان وی را قطع نماید. با این وجود، در موقعیتی متفاوت، همپوشی و تداخل در کلام، ممکن است در قالب یک رفتار تعاملی مشارکتی روی ­دهد. مثلاً زمانی­ که یکی از مشارکین گفتگو در حین گفته­های طرف دیگر درباره سخنان وی اظهارنظر می­کند و به نوعی همان سخنان را منعکس می­سازد. در برخی زبان­ها مانند زبان ایتالیائی بر خلاف زبان انگلیسی، سخنگویان در تعامل­های گفتاری نسبت به همپوشی و تداخل در کلام صبورانه­تر برخورد می­کنند.

iv.شیوه­های فرهنگی سخن­ گفتن و نوشتن

یکی از راه­های موثر برای بررسی شیوه­های کارکرد زبان توسط گروه­های فرهنگی خاص، از طریق مفهوم قوم­نگاری ارتباطی(۲۵) صورت می پذیرد (هایمز(۲۶)، ۱۹۶۴). هایمز مطالعات خود را در این زمینه در واکنش به بی­توجهی تحلیل­گران آن زمان به گفتار در تحلیل­های زبانی و توصیف­های قوم­نگاری فرهنگ­ها آغاز می نماید. مطالعات وی همچنین پاسخی است به رویکرهایی از زبان که در تحلیل­های خود بافت­های اجتماعی و فرهنگی که زبان در آن به کار می­ رود را کمتر مورد توجه قرار می دادند. وی به ­خصوص به جنبه­هایی از رویدادهای گفتاری(۲۷) مانند این که چه کسی با چه کسی، درباره چه موضوعی، به چه منظور و نیتی، کجا و چه زمانی سخن می­گوید و همچنین به بررسی چگونگی تاثیر این جنبه­ها بر نحوه ی سخن گفتن و انجام کارها در موقعیت­های فرهنگی خاص علاقه مند بود.
به طور مثال، در فرهنگ­های مختلف شیوه­های فرهنگی به خصوصی برای خرید و فروش کالا وجود دارد. نحوه ی تهیه ی ناهار از یک رستوران بیرون بر(۲۸) در یک کشور انگلیسی­زبان مثلاً با کشوری مانند ژاپن متفاوت است. در این گونه تعامل­ها، در یک کشور انگلیسی زبان استفاده از الفاظی نظیر خواهش­می­کنم و متشکرم، از سوی خریدار بسیار مرسوم­تر از کشور ژاپن است. ممکن است نحوه ی خرید کالا از یک سوپرمارکت در یک کشور انگلیسی­زبان و کشور ژاپن شبیه یکدیگر باشد. با این وجود، در کشور ژاپن معمولاً متصدی صندوق بیشتر از خریدار صحبت می­کند و حتی ممکن است خریدار در این موقعیت هیچ سخنی بر زبان نراند. ولی این بدان معنا نیست که خریدار فرد بی­ادبی است. بلکه این امر صرفاً حاکی از آن است که شیوه­های کارکرد زبان در فرهنگ­های گوناگون متفاوت است. ممکن است در موقعیت­های مورد بحث توالی رویدادها در هر دو فرهنگ یکسان باشد، اما در این دو فرهنگ، روش­های کارکرد زبان در این رویدادها و دیگر رفتارهای غیرزبانی کاملاً متفاوت می­نماید.

برای مادرم،
که به هر گیسوی سپیدش، کهکشان ها کهکشان مدیونم

نظرات کاربران درباره کتاب درآمدی بر تحلیل گفتمان

قیمت کتاب منصفانه نیست.
در 11 ماه پیش توسط بهمن
با سلام، با توجه به محتوای کتاب و نویسنده آن بهتر است این کتاب علاوه بر دسته بندی های فعلی حتما در دسته بندی #زبانشناسی قرار گیرد. با سپاس
در 2 سال پیش توسط ا ا
چرا ارزشمندترین کتب حوزه های اندیشه را باید گمنام ترین مترجمین ما ترجمه کنند؟
در 2 سال پیش توسط امین آشنا