فیدیبو نماینده قانونی انتشارات تیسا و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب شهر دانش‌محور

کتاب شهر دانش‌محور

نسخه الکترونیک کتاب شهر دانش‌محور به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب شهر دانش‌محور

این نوشتار با کاوش و تبیین مفاهیم، اصول و عمده‌ترین ویژگی‌های شهر دانش‌محور‌ در پی غنی‌تر کردن پیشینۀ موضوع و تعمق بیشتر در راستای اتخاذ آن در کشور به عنوان یک سیاست راهبردی برای حفظ نخبگان و استعداد‌های خلاق به‌مثابه ارزشمندترین سرمایه‌های سدۀ بیست‌و‌یکم در کشورمان است.

ادامه...

بخشی از کتاب شهر دانش‌محور

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



پیشگفتار

به گفته دکتر نیک بونتیس(۱) «در سال ۲۰۱۰ میلادی کلیه دانش های تدوین شده در جهان در هر ۱۱ ساعت دو برابر خواهد شد».
آینده بافتنی نیست، بلکه ساختنی است؛ بنابراین آینده جایی نیست که به آنجا می رویم، بلکه جایی است که آن را به وجود می آوریم. آینده همچنان در حال ساخته شدن است و هر جامعه ای با توجه به میزان دانش، خلاقیت و نوآوری و نیز ارزش ها و اهداف خود آن را می سازد. باور رایج در سده بیست ویکم این است که کلیدی ترین عامل در دهه های آینده اتکای به دانش، نیروهای فکری و فنّاوری های مبتنی بر آن در توسعه همه جانبه به ویژه توسعه علمی و فنّاوری است. به دلیل اهمیت دانش، هزاره جدید به نام عصر دانایی یا فراگیری شناسایی شده است؛ به گونه ای که امروزه بسیاری از شهرهای جهان به منظور رشد اقتصادی بر دانش تاکید کرده اند. شهر دانش محور نقش بسیار مهمی در تولید، رشد اقتصادی و توسعه دارد و این شهر یکی از موثرترین پارادایم های شهرهای پایدار آینده است. در این میان کشورهای در حال توسعه به ویژه ایران به این موضوع چندان توجه نکرده اند. این نوشتار با کاوش و تبیین مفاهیم، اصول و عمده ترین ویژگی های شهر دانش محور در پی غنی تر کردن پیشینه موضوع و تعمق بیشتر در راستای اتخاذ آن در کشور به عنوان یک سیاست راهبردی برای حفظ نخبگان و استعداد های خلاق به مثابه ارزشمندترین سرمایه های سده بیست و یکم در کشورمان است.
عمده ترین متغیرهای این نوشتار مشتمل بر تبیین سیر تطور فرم های شهری در گذر زمان هستند، ازجمله شهر پیاده رومحور، ترانزیتی، اتومبیل محور و دانش محور ؛ واژه شناسی دانش محور ی؛ مفهوم شهر دانش محور ؛ عناصر بنیادین شهر دانش محور ؛ ابزارهای شهر دانش محور از قبیل طبقه خلاق، سرمایه انسانی، فنّاوری ارتباطات و اطلاعات، زیرساخت های فرهنگی و خلاقیت و خوشه های توسعه شهری و روابط فضایی؛ اهداف، ارکان و شاخص های توسعه شهر دانش محور و درنهایت اقدامات صورت گرفته در شهر بارسلون، ملبورن و بنگلور در راستای تبدیل شدن به یک شهر دانش محور .
نتایج پژوهش بیانگر آن است که عمده ترین شالوده های شهر دانش محور مشتمل بر پایه مبتنی بر دانش، جامع نگری و عدالت اجتماعی، قابلیت دسترسی، اختلاط فرهنگی، تنوع شهری، کیفیت زندگی، تسهیلات شهری و ساختار صنعتی هستند. طبقه خلاق، سرمایه انسانی، فنّاوری و ارتباطات، زیرساخت های فرهنگی و خلاقیت به منزله عمده ترین ابزارهای شهر دانش محور به شمار می آیند. شهر دانش محور به واسطه شاخص هایی ازجمله تعدد مراکز علمی - پژوهشی و دانشگاهی، مراکز هنری - فرهنگی مختلف، فضاهای مدنی و عمومی، تنوع قومیت ها و مکان های شهری پرتراکم قابل تبیین است.

مقدمه

در دهه های پایانی سده بیستم تحولات پرشتاب جامعه صنعتی شکل تازه ای به خود گرفت و انقلابی را در عرصه اطلاعات و ارتباطات رقم زد. این انقلاب شبکه های جهانی اطلاعات و ارتباطات را به وجود آورد و عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی زندگی را در سطح جهان متاثر ساخت. اکنون همه تغییرات سیاسی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جهان ریشه در این انقلاب علمی - تکنولوژیکی دارد. با پیدایش شبکه های نوین و جهانی اطلاعات و ارتباطات و تاثیرپذیری همه ابعاد زندگی بشر از این انقلاب تکنولوژیک، جهان وارد جامعه جدیدی شده است که می توان آن را جامعه اطلاعاتی دانست؛ بنابراین ظهور جامعه اطلاعاتی با پیدایش نوآوری های شگرف در فنّاوری های ارتباطی و اطلاعاتی روی داده است. باید خاطرنشان کرد که این جامعه صرفاً بیانگر استفاده ما از فنّاوری اطلاعاتی نیست، بلکه این مفهوم ساختار اجتماعی ویژه ای را به نمایش می گذارد که با این رویداد ارتباط تنگاتنگی دارد (Duff, 2000: 101-105).
در آغاز می توان جامعه اطلاعاتی را بر اساس نوآوری های فوق العاده فنّاورانه تعریف کرد؛ زیرا فنّاوری نوین اطلاعاتی و ارتباطی سمبل و نماد جامعه اطلاعاتی است (وبستر، 1380: 20). پیشرفت شگفت انگیز در پردازش، نگهداری و انتقال اطلاعات به کاربرد فنّاوری های اطلاعاتی در نمایش زوایای حیات اجتماعی منجر شده است. فنّاوری های جدید سبب ظهور شبکه های اطلاعاتی شده اند. این شبکه های اطلاعاتی در آینده ای نه چندان دور بر تمامی جنبه های زندگی انسان اثر می گذارند و کمتر کسی در جهان یافت خواهد شد که از آنها استفاده نکند و این فنّاوری ها در زندگی او حضور نداشته باشند (وبستر، 1380: 240). در جامعه اطلاعاتی با سرعت فراگیر رسانه ها روبه رو هستیم. با پیشرفت در فنّاوری های اطلاعاتی و ارتباطی، خدمات تلویزیونی با شبکه هایی از موسسه ها و نهادهای گسترده و ماهواره ها پیوند خورده اند؛ به طوری که به سهولت می توانند در همه جای دنیا در دسترس قرار گیرند. این انفجار بزرگ اطلاعات نشانگر آن است که جامعه امروز ما با گذشته بسیار تفاوت کرده است و در این میان، بر اثر یورش های سریع و رعدآسای نشانه ها و نمادهای جدید کاملاً تحول پذیر و غیرایستا شده است.
به سخن دیگر، طی چند دهه اخیر جهان شاهد تغییرات اقتصادی، اجتماعی، تکنیکی و محیطی عمده ای بوده که به طور عمیقی بر الگوهای شهرنشینی، فعالیت های انسانی و سبک زندگی تاثیر گذاشته اند؛ چنان که چالش های جهانی شدن، اقتصاد دانش محور ، جامعه شبکه ای، تغییرات آب وهوایی، فنّاوری های ارتباطات و اطلاعات، فنّاوری های حمل ونقل، تقسیم جهانی نیروی کار، شکاف دیجیتالی، شهرنشینی سریع و افزایش روزافزون شهرها (Yigitcanlar, 2010) به موضوع های اصلی پژوهشگران، اندیشمندان، برنامه ریزان، سیاست گذاران و مدیران تبدیل شده اند. به باور فارفاس، «ما در دوره ای از تحولات شگرف، تغییر شکل جامعه و انگاره های اقتصادی آن زندگی می کنیم؛ چنان که ماهیت تولید، تجارت، اشتغال و کار در دهه های آینده متفاوت از آن چیزی خواهد بود که هم اکنون شاهدیم» (Forfas, 1996). به گفته ریچارد فلوریدا(۲) و مارتین کنی، «سرمایه داری در حال تغییر از سیستم تولید انبوه که منبع اصلی ارزش نیروی کار به حساب می آید، به سمت عصر جدید «تولید نوآورانه» است که بر مبنای آن کلیدی ترین خصیصه تولید، بهره وری و رشد اقتصادی دانش است» (Florida & Kenney, 1991). در سال های اخیر توجه بسیار زیادی به نقش دانش در فرایند رشد اقتصادی و رقابت پذیری شده است. در همین راستا، دانشمندان تاکید قابل ملاحظه ای بر نقش انباشت ها و موسسه های پژوهشی، شرکت های فنّاوری محور، سرمایه انسانی، فنی و علمی و دانش محلی در تبیین رشد نوآورانه و موفقیت آمیز شهری و منطقه ای کرده اند. بر همین اساس پژوهش حاضر بر آن است تا با تبیین مفهوم، شاخص ها، ابزارها و شالوده های شهر دانش محور، به اهمیت نخبگان و طبقه خلاق در جامعه دانش محور سده بیست ویکم بپردازد. این پژوهش در راستای تحلیل هرچه بهتر این امر، به اقدامات شهر بارسلون، ملبورن و بنگلور در راستای دستیابی به شاخص های شهر دانش محور نیز پرداخته است و در همین راستا در پی پاسخگویی به پرسش های زیر است:

* سیر تطور الگوهای شهری در گذر تاریخ چگونه بوده است؟
* عمده ترین اهداف، ارکان و شاخص های توسعه شهر دانش محور در سده بیست ویکم چیست؟
* مهم ترین شالوده ها و ابزارهای لازم برای ایجاد شهر دانش محور چیست؟
* عمده ترین راهکارهای مطلوب برای دستیابی به شهر دانش محور چیست؟ و اینکه مهم ترین نمونه های عملیاتی شهر دانش محور در جهان کدامند؟

۱. تمدن و اقتصاد شهری در گذر زمان

الوین تافلر یکی از نخستین کسانی است که سه موج تاثیر گذار مشتمل بر انقلاب کشاورزی، صنعتی و اطلاعاتی را در تاریخ تمدن شناسایی کرد. ویژگی دوره پیش از مدرن(۳) جهت گیری مبتنی بر کشاورزی و محلی آن بوده است و اینکه قبایل شکارچی در شهر ها سکونت می گزیدند و به کشاورزی مشغول می شدند. طبقه حاکم متشکل از پادشاه، افسران نظامی،کشیشان بودند و بیشتر مردم به امر کشاورزی می پرداختند و فرهنگ آنها نیز مبتنی بر آریستوکراسی بود. مردم عادی، سواد و فرصت کافی برای مشارکت در رویدادهای فرهنگی به استثنای امور مذهبی و آداب و رسوم محلی نداشتند؛ در موج دوم و طی دوره مدرن، انقلاب صنعتی بسط یافت؛ نیروی کار به طور روزافزونی در کارخانه ها متمرکز شد و روش غالب به تولید انبوه تحت تقسیم شدید نیروی کار و جدایی گزینی صاحبان سرمایه و طبقه کارگر تبدیل شد. چارلی چاپلین در فیلم «دوران مدرن» ازخودبیگانگی کارگران کارخانه ای را به زیبایی هرچه تمام تر به تصویر کشیده است. این تفاوت ها منجر به ایجاد ایدئولوژی های لیبرالیسم و سوسیالیسم شده است (Berman،1981). آغاز عصر مدرن مربوط به سده شانزدهم است و آن بر مبنای تجارت و خرید و فروش بازاری در مقیاس بین المللی سازمان دهی شده است. فرایند مدرنیته طی سده های نوزدهم و بیستم از طریق گسترش مقیاس فعالیت های اقتصادی در سطح جهان تشدید یافت (Dikshit, 2004: 271). مدرنیسم با پروژه روشنگری یا عقلانیت روشنگری پیوند دارد. در سده هفدهم، عصر روشنگری با اصول ریاضیات نیوتنی و دو رساله درباره حکومت اثر جان لاک و سرانجام با اندیشه های فلسفی - سیاسی رنه دکارت، فرانسیس بیکن و توماس هابز آغاز می شود و در سده هجدهم با متفکران و نظریه پردازان نامور مانند مونتسکیو، روسو، دیدرو و اصحاب دایرهالمعارف، پیروزی عقل ابزاری اعلام می شود (شکویی،۱۳۸۰). در زمینه خاستگاه شناسی تاریخی پسامدرن می توان ریشه های آن را به نیچه، کی یرکگارد، هایدگر و حتی ویتگنشتاین نسبت داد. بر این اساس، پسامدرنیسم به عنوان یک اندیشه تاثیرگذار، از کوران اندیشه های متضاد و متعارض فلسفی، اجتماعی و هنری سده نوزدهم گذر کرد و در اواخر قرن بیستم به استقلال دست یافت و به صورت نظریه ای شاخص رخساره نمود (مختابادامرئی، ۱۳۸۷:۸۳). این اصطلاح برای نخستین بار به وسیله چیمن به کار گرفته شد، ولی اوج شکوفایی اندیشه پسامدرن در دهه ۱۹۸۰ بود که فیلسوفان فرانسوی پسامدرن مانند لیوتار، فوکو، دریدا و بدریار پروژه روشنگری را نقد کردند و مدرنیسم را به چالش کشیدند (نجاریان، پاک سرشت و صفایی مقدم، ۱۳۸۲: ۹۱). به گفته سنتور، دنیای مدرن با روحی سرگردان و دانشی مادی، عمرش برای همیشه به سر آمده بود و بنابراین جای خود را به جهانی سیال، بدون شکل و همواره در حال تغییر و دگرگونی داد.

نظرات کاربران درباره کتاب شهر دانش‌محور