فیدیبو نماینده قانونی گروه انتشاراتی ققنوس و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب سایه‌های صحرا
ایران باستان در جنگ

نسخه الکترونیک کتاب سایه‌های صحرا به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب سایه‌های صحرا

ایرانیان اولیه خانواده‌ای متشکل از مادها و پارس‌ها بودند . ایران یا پارس از بدو پیدایش کشوری چند زبانه ، چند قومی و دارای آیین‌های مختلفی بود . ایران امروز نه تنها زبان فارسی نو بلکه تعداد زیادی از دیگر زبان‌های ایرانی مانند کُردی ، بلوچی ، لری ، و مازندرانی را نیز در خود جای داده است . ترک زبانان آذربایجان در شمال غرب ایران و اعراب ساکن در امتداد ساحل خلیج فارس و خوزستان در جنوب غرب از اکثریت برخوردارند . اصطلاح پارس وقتی صحیح است که شامل تمام جماعات ایرانی شود ، به ویژه کردها و آذری‌ها که در واقع اخلاف مادهای باستان هستند . بنیانگذاران واقعی ایران مادها بودند و به واسطة آنها بود که شالودة امپراتوری کوروش و داریوش پی افکنده شد . ایرانیان شمالی نه تنها نقش عمده‌ای در به وجود آوردن شاهنشاهی هخامنشی داشتند بلکه حلقه‌ای حیاتی در انتقال میراث فرهنگی فلات ایران ، مدت‌ها پس از زوال هخامنشیان به دست اسکندر بودند . پارت‌ها نه تنها پارس را پس از فتوحات اسکندر احیا کردند ، بلکه زمینة به قدرت رسیدن امپراتوری ساسانی را نیز فراهم آوردند که میراث فرهنگی‌اش تا به امروز زنده مانده است . دکتر کاوه فرخ در کتاب « سایه‌های صحرا » خوانندگان را با نظرگاه ایرانی این روایت‌ها در مقابل دیدگاه یونانی و رومی آن که مدت‌های مدید بر دانش ما از جنگ‌های این دوره سایه افکنده است آشنا می‌سازد .

ادامه...

  • ناشر: گروه انتشاراتی ققنوس
  • تاریخ نشر:
  • زبان: فارسی
  • حجم فایل: 12.53 مگابایت
  • تعداد صفحات: ۵۵۲صفحه
  • شابک:

چند صفحه از کتاب سایه‌های صحرا

این کتاب ترجمه ای است از:
Shadows in the Desert
Ancient Persia at War
Dr Kaveh Farrokh
Osprey Publishing, 2007



سایه های صحرا

ایران باستان در جنگ

کاوه فرخ

 ترجمه: شهربانو صارمی





حق انتشار الکترونیک برای فیدیبو محفوظ است





چشم انداز باز قصر هخامنشیان در تخت جمشید. بنای تخت جمشید هشتاد تا صد سال قبل از آکروپولیس آتن آغاز شد.

پیشگفتار

جنگاوران بزرگ پارس

داستان جنگاوران پارس بیش از سه هزار سال قبل با ظهور هندوایرانی ها در آسیای مرکزی آغاز می شود. اسب خیلی پیش تر اهلی شده بود و مهاجمان هندوایرانی، مانند یونانیان عصر هومر، گردونه ران توصیف شده اند. شاید در این دوران از اسب بدون زین و لگام برای گرد آوردن گاو و گوسفند استفاده می شده است. در هر حال مناسب ترین وسیله برای نقل و انتقال نجیب زاده ها گردونه بود. ایرانیان به سوی غرب سرازیر شدند و هندی ها عازم شبه قاره هند، و هر جا که رسیدند وحشت برانگیختند. در شرق خوارزمیان، سغدی ها، باکتریایی ها، و دیگران به سرزمین هایی که قبایلی همچون دراویدی ها به طور پراکنده ساکن بودند هجوم بردند و در غرب مادها و پارس ها نواحی تحت حکومت عیلامیان، مانایی ها، و قبایل کاسپی را اشغال کردند، و زبان خود را به ساکنان این مناطق دادند. شاید بتوان این ایرانیان را شبیه ترک های بعدی فرض کرد که آذربایجان و آناتولی را به تصرف خود درآوردند.
مادها که اسب های مورد نیاز امپراتوری آشور را تامین می کردند به زودی برای به چالش طلبیدن این امپراتوری قدرت کافی یافتند. طبق گفته هرودوت، هووخشتره [کیاکسار] سربازان قبایل ماد را به صورت ارتشی با واحدهای نیزه دار و سواره نظام سازماندهی کرد، و به این ترتیب نیروی منظمی به وجود آورد، اما تا دوران کوروش کبیر ارتش ماد و پارس شکل منسجمی به خود نگرفت. تقریباً در همان زمان ارامنه از آناتولی وارد آذربایجان شدند.
گرچه کوروش کبیر با سلسله پادشاهی ماد پیوند نَسَبی داشت، داریوش بنیانگذار واقعی امپراتوری هخامنشی به شمار می رود. امپراتوری بر دولت های پیشین برتری چشمگیر داشت چرا که «قانون شاه» مافوق قوانین مذهبی پادشاهی های گوناگونی بود که این شاهنشاهی عظیم را تشکیل می داد. قانون شاه یکی از عواملی بود که چندین قرن انسجام امپراتوری را حفظ کرد. در کتیبه مقبره داریوش در نقش رستم می خوانیم:

اگر می اندیشی چند بود آن کشورهایی که داریوش شاه داشت پیکرها را بنگر که تخت را می برند. آن گاه خواهی دانست، آن گاه بر تو معلوم می شود [که] نیزه مرد پارسی چه دور رفته.

ارتش تحت فرمان هخامنشیان اولیه در گشودن سرزمین ها و سرکوب شورش ها بسیار کارآمد بود. متاسفانه با گذشت زمان ماهیت ارتش تغییر یافت. با گرفتن مالیات از ملل گوناگون سربازان لجام گسیخته شدند و در فقدان ارتش حرفه ای، شاهنشاهان هخامنشی شروع به اجیر کردن سربازان مزدور تعلیم دیده یونانی کردند. به این ترتیب، اسکندر که نابغه نظامی بود با آوردن سربازان یونانی به ایران به حکومت هخامنشیان پایان بخشید.
پس از دوران کوتاه سلطه سلوکیان در تاریخ ایران، نیروی تازه ای از آسیای مرکزی وارد ایران شد که، به دلیل نام سرسلسله، اشکانیان نامیده شدند. در ارتش تحت کنترل اشکانیان سه ویژگی جدید ظاهر شد؛ یکی «تیر پارتی» بود که سواره نظام استفاده می کرد، دوم کمان مرکب، و دست آخر نبرد رو در رو با ارتش متخاصم. این تیراندازان سواره و قهرمانانی که مظهر ارتش خود بودند، با کمان های مرکبِ قدرتمند خویش ترس در دل رومیان می کاشتند و به شخصیت های اصلی این عصر قهرمانی تبدیل شدند. در پایان دوره اشکانیان، شکل جدیدی از سواره نظام جوشن پوش، سوار بر اسب زره دار ظاهر شد، که شاید پیش درآمد شوالیه های اروپا بود. این سواران زره پوش نیزه های بلند حمل می کردند و بیش از همه ترس به دل رومیان می انداختند. شاید در همین زمان یا کمی بعدتر رکاب اختراع شد و بر انعطاف سواره نظام افزود. این دوره از تاریخ ایران مقارن با آغاز پیدایش ادیان جهانی، همچون مانویت، است که موجب رقابت مسیحیت با آیین زرتشت شد.
دوره ساسانیان دوران تثبیت قدرت مرکزی و شکل گیری واحدهای جدید ارتش بود. در این دوره نوعی سنت وجود داشت، به نحوی که هم دین و هم دولت به جای تفوق یکی بر دیگری، یکدیگر را تقویت می کرد. جنگ های مداوم در دو جبهه علیه بیزانس و در مقابله با تهاجم از سوی آسیای مرکزی نه تنها ارتش را هوشیار نگه می داشت بلکه ایران را به عرصه ثروت و تجارت تبدیل می کرد. از آغاز فرمانروایی سلسله ساسانی عیار نقره در سکه های ایرانی بالا بود و سکه های ساسانی همه جا اعتبار داشت، در حالی که سکه های دیگر مناطق چندان اعتباری نداشت. اقتصاد کشاورزی پیشاپیش از رونق کافی برخوردار بود، و بازرگانان و تجار نیز شروع به گشودن راه های جدید به سوی شرق دور و آفریقا کردند. به جای جنگ بر سر اراضی و درگیری در نبردی فراگیر، دادن باج به طرف مقابل ساده تر بود. این مورد تنها به امپراتوری هخامنشی و دوره داریوش سوم آخرین شاهنشاه هخامنشی که در شمال شرق کشته شد محدود نمی شود، یزدگرد نیز هنگام گریز از دست اعراب چنین سرنوشتی پیدا کرد.
در این کتاب، دکتر کاوه فرخ ما را با نظرگاه ایرانی این روایت، در مقابل دیدگاه یونانی و رومی آن که مدت های مدید بر دانش ما از این جنگ ها سایه افکنده است، آشنا می سازد. نگاه از منظر دیگر مطبوع است و دکتر فرخ در این تاریخ بر بسیاری از نهادهای ایرانی، مانند سواره نظام نخبه ساسانی یا «اسواران»، پرتوی از نور می افشاند.

پرفسور ریچارد نلسون فرای
سپتامبر ۲۰۰۶

مقدمه

پارس یا ایران؟

پارس یا ایران؟ به یک مفهوم، از آن جا که هر دو به موجودیتی یگانه اشاره دارند صحیح است: نوعی امپراتوری واسط که میان تمدن های بزرگ چین و هند در شرق و دنیای یونانی ـ رومی غرب قرار داشت. یونانیان اولین امپراتوری ایرانی هخامنشی را با عنوان «پرسیا»(۱) شناختند، گرچه ایرانیان سرزمین خود را «ائرـ آن»(۲) یا «ایرـ آن»(۳) می نامیدند (یعنی سرزمین آریایی ها).
ایرانیان اولیه خانواده ای متشکل از مادها، پارس ها، و نژاد عمدتاً نابودشده ایرانیان شمالی (سکاها یا اسکیت ها و سرمت ها) بودند. ایران یا پارس از بدو پیدایش کشوری چندزبانه، چندقومی و کثیرآیین بود. ایران امروز نه تنها زبان فارسی نو بلکه تعداد زیادی از دیگر زبان های ایرانی مانند کردی، بلوچی، لری، و مازندرانی را نیز در خود جای داده است. ترک زبانان آذربایجان در شمال غرب ایران، و اعراب ساکن در امتداد ساحل خلیج فارس و خوزستان در جنوب غرب از اکثریت برخوردارند. ایران همچنین کشوری با آب و هوای بسیار متنوع است: این کشور را فقط صحرا در بر نگرفته. قسمت عمده ای از میراث ایران برآمده از نواحی شمال و شمال غرب آن، در همسایگی قفقاز و آناتولی است و با آسیای مرکزی، منطقه ای که پارسیان اولیه و مادها از آن جا آمدند نیز در ارتباط است. خلیج فارس تا همین امروز نشان تمام و کمال ایرانی بر خود دارد.
اصطلاح پارس وقتی صحیح است که شامل تمام جماعات ایرانی شود، به ویژه کردها و آذری ها که علی الاصول اخلاف مادهای باستان هستند. بنیانگذاران واقعی ایران مادها بودند، و به واسطه آن ها بود که شالوده امپراتوری کوروش و داریوش پی افکنده شد. ایرانیان شمالی نه تنها نقش عمده ای در به وجود آوردن شاهنشاهی هخامنشی داشتند بلکه حلقه ای حیاتی در انتقال میراث فرهنگی فلات ایران، مدت ها پس از زوال هخامنشیان به دست اسکندر بودند.
پارت ها نه تنها پارس را پس از فتوحات اسکندر احیا کردند، بلکه زمینه به قدرت رسیدن امپراتوری ساسانی را نیز فراهم آوردند که میراث فرهنگی اش تا به امروز زنده مانده است. پارتیان و ساسانیان بارها پیروزی های چشمگیر بر رومیان داشتند و ثابت کردند وارثانی شایسته برای شاهنشاهی قدرتمند هخامنشی هستند. با وجود سقوط ساسانیان به دست اعراب در قرن هفتم میلادی، میراث فرهنگی آنان بر قفقاز، اعراب، اسلام، اروپا، چین، ژاپن، هند و شرق دور تاثیر گذاشت. پارس، چه غالب و چه مغلوب، تاثیر عمیقی در تمدن دنیا داشته است، به ویژه در زمینه الهیات، فن آوری، علم و دانش، تجارت، قوانین، ارتباطات، امور نظامی، سوارکاری، هنر، معماری، و موسیقی.

گاهشمار

۱۰۰۰۰ ق.م: پیدایش اقتصادهای کشاورزی در غرب ایران امروزی، شمال عراق، سوریه، لبنان، و فلسطین. ظهور زبان پیشاهندواروپایی در آناتولی شرقی، شمال غرب عراق، ارمنستان، عراق و کردستان.

۸۰۰۰ ق.م: پراکنده شدن کشاورزان پیشاهندواروپایی در سراسر آناتولی، اژه و داخل اروپا.

۵۰۰۰ -۴۰۰۰ ق.م: ورود مهاجران پیشاهندواروپایی به اوکراین.

۴۰۰۰ ق.م: ابداع اسب سواری در اوکراین.

۴۰۰۰ - ۳۰۰۰ ق.م: پدید آمدن جامعه جنگجوی کورگان. گسترش به شرق، و داخل اروپای قاره ای در غرب.

۳۰۰۰ ق.م: ظهور فرهنگ آندرونوو در اورالِ اوکراین شرقی، منطقه دریای سیاه ـ خزر، و بیش تر نواحی قزاقستان.

۱۶۰۰-۱۲۰۰ ق.م: ادامه مهاجرت آریاییان آندرونوو به سوی آسیای مرکزی در شرق.

۱۵۰۰ ق.م: اولین مهاجرت آریاییان از آسیای مرکزی به فلات ایران و داخل بین النهرین و سوریه. آمیزش با هوریایی ها و پدید آمدن میتانی.

۱۲۰۰-۱۰۰۰ ق.م: مهاجرت آریاییان در مقیاس بزرگ به فلات ایران و افغانستان.

۸۱۱ -۷۳۰ ق.م: هجوم آشور به ایران.

۷۲۷ ق.م: به تخت نشستن دیاکو اولین پادشاه ماد؛ تبعید به سوریه توسط سارگن دوم در سال ۷۱۵ ق.م:.

۶۷۴-۶۵۳ ق.م: سلطنت فرورتیش.

۶۵۲ - ۶۲۵ ق.م: هجوم سکاهای آن سوی دریا به ماد.

۶۲۴ - ۵۸۵ ق.م: سلطنت هووخشتره، متحد ساختن آریایی های فلات ایران؛ تشکیل سپادَه.

۶۱۲ ق.م: سقوط نینوا پایتخت آشور: اتحاد هووخشتره با بابل برای حمله به آشور. سقوط اورارتو در قفقاز به دست مادها.

۵۸۴ - ۵۴۹ ق.م: سلطنت ایشتوویگو آخرین پادشاه ماد.

حدود ۵۷۵ ق.م: به دنیا آمدن کوروش کبیر.

۵۵۹ ق.م: جلوس کوروش بر تخت پادشاهی اَنشان (غرب پارس). ادغام پادشاهی کهن عیلام (۲۷۰۰-۵۳۹ ق.م:) در پارس.

۵۵۰ ق.م: شکست ایشتوویگو در اکباتان از کوروش کبیر. اتحاد مادها و پارس ها برای تشکیل شاهنشاهی هخامنشی.

۵۴۷ ق.م: فتح لیدی به دست کوروش، شکست کرزوس در سارد پایتخت لیدی.

۵۳۹ ق.م: سقوط بابل به دست کوروش.

۵۳۰ ق.م: مرگ کوروش در آسیای مرکزی هنگام جنگ با ملکه تومیریس و ماساگت ها.

۵۳۰ - ۵۲۲ ق.م: سلطنت کمبوجیه دوم. فتح مصر در ۵۲۵ ق.م:. مرگ در پی شورش مدعیان تاج و تخت.

۵۲۱ - ۴۸۶ ق.م: سلطنت داریوش بزرگ. رسیدن امپراتوری به حداکثر وسعت در زمان داریوش.

۵۲۰ - ۵۱۳ ق.م: فتح بخش هایی از شمال هند (سند و پنجاب) به دست داریوش.

۵۱۹ ق.م: غلبه داریوش بر سکاهای آسیای مرکزی.

۵۱۲ ق.م: شکست عملیات نظامی داریوش در برابر سکاهای آن سوی دریا.

۴۹۹ - ۴۹۴ ق.م: شورش یونیایی در مخالفت با امپراتوری. تثبیت مجدد قدرت به سال۴۹۴ ق.م: به دست داریوش.

۴۹۰ ق.م: شکست داریوش و هخامنشیان در جنگ ماراتون.

۴۸۶ - ۴۶۵ ق.م: سلطنت خشایارشا.

۴۸۴ ق.م: سرکوب شورش مصر و بابل.

۴۸۰ ق.م: حمله خشایارشا به یونان با ارتش عظیم چندملیتی. پیروزی پرهزینه در ترموپیل، غارت و به آتش کشیدنِ آتن. شکست نیروی دریایی او در سالامیس.

۴۶۴ - ۴۲۵ ق.م: سلطنت اردشیر اول. شکست شورش مصر در سال ۴۵۹.

۴۴۸ - ۴۴۷ ق.م: معاهده صلح کالیاس بین اردشیر اول و اتحادیه دلوسی.

۴۳۱ - ۴۰۴ ق.م: جنگ پلوپونزی.

۴۰۴ - ۳۵۹ ق.م: سلطنت اردشیر دوم. شکست شورشیان هوادار برادرش در سال۴۰۱ در کوناکسا.

۴۰۰ - ۳۸۷ ق.م: جنگ با اسپارت.

۳۸۲ - ۳۳۶ ق.م: سلطنت فیلیپ دوم مقدونی.

۳۷۳ ق.م: جدایی مصر از امپراتوری.

۳۶۸ - ۳۶۷ ق.م: شورش ساتراپ ها.

۳۵۹ - ۳۳۸ ق.م: سلطنت اردشیر سوم. فتح مجدد مصر در سال۳۴۲ ق.م:، و سرکوب تمام شورش ها.

۳۳۶ - ۳۳۰ ق.م: سلطنت داریوش سوم، آخرین پادشاه هخامنشی.

۳۳۴ - ۳۳۰ ق.م: فتح شاهنشاهی هخامنشی به دست اسکندر کبیر.

۳۲۲ - ۳۰۱ ق.م: جنگ های دیادوخوی. تصرف بین النهرین، ماد، فلات ایران، شرق و شمال شرق ایران، افغانستان امروزی، بخش هایی از آناتولی شرقی، سوریه، و آسیای مرکزی به دست سلوکوس نیکاتور (حدود ۳۱۲ ـ ۲۸۱).

۳۰۰ - ۲۰۰ ق.م: ورود طوایف کوچ نشین پرنی اتحادیه داهه از آسیای مرکزی به پارت در شمال شرق ایران.

۲۶۱ - ۲۴۶ ق.م: سلطنت آنتیوخوس دوم تئوس. جدایی پادشاهی یونانیِ بلخ.

۲۴۷ - ۲۴۵ ق.م: شورش آندراگوراس ساتراپ سلوکی پارت علیه سلوکیان.

۲۴۱ ق.م: تصرف پارت توسط اشک و برکناری آندراگوراس.

۲۰۹ - ۲۰۶ ق.م: حمله آنتیوخوس سوم به پارت (حدود ۲۲۳ـ ۱۸۷)، به رسمیت شناختن سلوکیان توسط قوای اشک دوم.

۱۹۱ ق.م: شکست آنتیوخوس سوم در جنگ ترموپیل یونان.

۱۸۹ ق.م: شکست آنتیوخوس سوم در جنگ ماگنسیای آناتولی.

۱۷۱ - ۱۳۸ ق.م: سلطنت مهرداد اول. تصرف سلوکیه و اسارت شاه دمتریوس دوم (حدود ۱۴۶ – ۱۴۱).

۱۲۹ ق.م: شکست آنتیوخوس هفتم (حدود ۱۳۸- ۱۲۹) در اکباتان از فرهاد دوم (حدود ۱۳۸ - ۱۲۷) در جنگ اکباتان.

۱۲۳ - ۸۸ ق.م: سلطنت مهرداد دوم.

سده نخست پیش از میلاد تا اوایل سده سوم میلادی: ظهور کوشانیان. شکوفایی هنر بوداییِ هندوایرانی ـ یونانی، و ترویج آیین بودا.

دهه ۱۲۰ ق.م: بنای تیسفون.

۱۰۰ ق.م: ـ ۱۰۰ م ورود سکاها از آسیای مرکزی. استقرار در جنوب شرق و شمال شرق ایران.

۵۳ ق.م: نابودی ارتش مارکوس لیکینیوس کراسوس به دست پارتیان تحت فرماندهی سورن در کرهه.

۵۱ – ۳۹ ق.م: آغاز جنگ های پاکر با رومیان. پیوستن کوینتوس آتیوس لابیئنوس در سال ۴۰/۳۹. مرگ لابیئنوس و پاکر تا سال ۲۶.

۳۶ ق.م: حمله ناموفق مارکوس آنتونیوس به پارت و شکست در ماد آتروپاتن.

۲۰ ق.م: مذاکره فرهاد چهارم (حدود۳۸–۲ ق.م:) با آوگوستوس.

۶۳ م: توافق بلاش و نرون بر سر ارمنستان.

۷۵ م: حمله آلان ها به شمال غرب ایران.

۱۱۵ م: حمله ویرانگر ترایانوس امپراتور روم به قلمرو اشکانیان.

۱۱۷ م: پیشنهاد مذاکره امپراتور هادریانوس به اشکانیان.

۱۶۲ م: حمله بلاش چهارم (حدود ۱۴۷-۱۹۱) به ارمنستان و بین النهرین. ضد حمله موفقیت آمیز لوکیوس وروس و تصرف تیسفون در سال ۱۶۴.

۱۹۸ م: برانگیخته شدن سپتیمیوس سوروس برای حمله متقابل بر اثر اعمال ضد رومی بلاش پنجم (حدود۱۹۱ - ۲۰۸). تسخیر تیسفون برای بار سوم به دست رومیان.

۲۱۷ م: توقف حمله رومیان به قلمرو اشکانی در جنگ بی نتیجه نصیبین.

۲۲۴ م: اتحاد اردشیر (حدود ۲۲۴ - ۲۴۱) شاه محلی پارس با مادها و کردها برای سرنگونی پارتیان در هرمزدگان.

۲۳۳ م: تلاش امپراتور آلکساندر سوروس برای نابودی امپراتوری جدید ساسانی و شکست سخت از اردشیر در تیسفون.

۲۴۱ - ۲۷۲ م: سلطنت شاپور اول. شکست گوردیانوس سوم در مسیکه در سال ۲۴۴.

حدود ۲۵۶ م: شکست فیلیپ عرب از شاپور اول در باربالیسوس.

حدود ۲۶۰ م: شکست والریانوس از شاپور اول در کرهه و ادسا. اسارت والریانوس و هفتاد هزار نفر از سپاه او. تصرف سوریه و کاپادوکیه به دست شاپور اول.

۲۶۰ - ۲۶۱ م: عقب راندن ساسانیان درون مرزهای خود توسط اودناتوس پادشاه پالمیرا. حمله ناموفق به تیسفون و سپس عقب نشینی به سوریه.

۲۹۶ م: شکست نرسه (حدود ۲۹۳ – ۳۰۱) از گالریوس در ارمنستان.

دهه ۳۳۷ - ۳۵۰ م: حمله شاپور دوم (حدود ۳۰۹ - ۳۷۹) به نصیبین پس از شکست حمله اعراب در دهه۳۲۰، او مجبور شد برای مقابله با خیون ها در سال ۳۵۷ به آسیای مرکزی برود. شاپور در سال ۳۵۰ به نصیبین بازگشت و در سال ۳۵۹ آمِد (دیاربکر) را تصرف کرد.

۳۶۳ م: حمله بزرگ امپراتور یولیانوس به قلمرو ساسانی، پیروزی در مرنگه، او روز ۲۶ ژوئن در حمله سواره نظام کشته شد.

۴۲۱ م: پیروزی بهرام پنجم (حدود ۴۲۰ ـ ۴۳۸) بر هپتالیان آسیای مرکزی در مرو.

۴۳۸ - ۴۵۷ م: سلطنت یزدگرد دوم.

۴۴۹ م: صدور فرمان یزدگرد مبنی بر الزام ارامنه به رویگردانی از مسیحیت، سرکوب شورش گسترده حاصل از این فرمان توسط ساسانیان در میادین آوارایر ارمنستان به تاریخ دوم ژوئن ۴۵۱. مقاومت ده ها سال ادامه یافت.

۴۸۴ م: شکست و مرگ پیروز اول (حدود ۴۵۹ - ۴۸۴) به دست هپتالیان. الزام امپراتوری به پرداخت خراج سالانه به هپتالی ها. ظهور جنبش «سوسیالیستی» مزدک. موافقت شاه بلاش (حدود ۴۸۴ - ۴۸۸) با حق ارامنه برای به جا آوردن تکالیف مذهبی مسیحیت.

۴۸۸ - ۴۹۶ م: اولین دوره پادشاهی قباد اول؛ پیروزی بر خزرهایی که از قفقاز حمله کرده بودند.

۴۹۸ - ۵۳۱ م: دومین دوره پادشاهی قباد اول. سرکوب مزدکیان.

۵۰۲ - ۵۰۴ م: اولین جنگ قباد با بیزانس.

۵۲۷ - ۵۳۱ م: جنگ دوم قباد با بیزانس.

۵۳۱ - ۵۷۹ م: سلطنت خسرو اول. اتحاد با ترک ها و شکست هپتالی ها. جنگ بی وقفه با بیزانس.

۵۸۸ م: حمله ترک ها و هپتالی ها از آسیای مرکزی به امپراتوری ساسانی. سرکوب ترک ها و هپتالی ها توسط بهرام چوبین، نابود کردن قوای خاقان های ترک شرقی و غربی در آسیای مرکزی.

۵۹۰ م: افتادن قدرت به دست بهرام چوبین و راندن هرمز چهارم (حدود ۵۷۹ - ۵۹۰) از قدرت.

۵۹۱ م: به سلطنت رسیدن دوباره خسرو دوم (حدود ۵۹۱ ـ ۶۲۸) پسر هرمز به کمک ماوریکوس امپراتور روم.

۶۰۲ م: قتل امپراتور ماوریکوس. هجوم تمام و کمال خسرو به بیزانس.

۶۰۲ - ۶۲۱ م: فتح بین النهرین، سوریه، یهودیه، لبنان، مصر، و آناتولی و محاصره قسطنطنیه.

۶۱۹ م: حمله ترک ها و هپتالی ها از آسیای مرکزی به امپراتوری ساسانی. شکست ترک ها و هپتالی ها در آسیای مرکزی از قوای سمبات باگراتونی.

۶۲۲ - ۶۲۸ م: بازپس گیری اراضی از دست رفته به دست امپراتور هراکلیوس. قتل خسرو دوم در تیسفون و درخواست صلح از سوی امپراتوری ساسانی.

۶۳۷-۶۵۱ م: پیروزی اعراب بر ارتش ساسانی در قادسیه(۶۳۷)، و تصرف تیسفون. مقاومت نومیدانه یزدگرد سوم (حدود ۶۳۲ ـ ۶۵۱) آخرین پادشاه ساسانی در جلولا و نهاوند که با شکست قطعی همراه بود. سقوط شاهنشاهی ساسانی.

۶۵۱ - ۸۳۸ م: شورش دیلمیان در شمال ایران. آغاز جنبش مقاومت به رهبری بابک خرمدین در آذربایجان که سه دهه ادامه یافت (۸۱۶ ـ ۸۳۷).



نظرات کاربران
درباره کتاب سایه‌های صحرا

در کنار این کتاب، "اسواران ساسانی" که کتاب دیگری از دکتر کاوه فرخ هست هم پیشنهاد میشه برای علاقه مندان
در 9 ماه پیش توسط