فیدیبو نماینده قانونی نشر قطره و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب درک و آموزش ترجمه

کتاب درک و آموزش ترجمه

نسخه الکترونیک کتاب درک و آموزش ترجمه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب درک و آموزش ترجمه

کار ترجمه سابقه‌ای بسیار طولانی دارد، اما مطالعات ترجمه رشته‌ی دانشگاهی نسبتاً نوپایی است که به بررسی متن ترجمه، فرآیند ترجمه و نقش ترجمه در جوامع و در دوران‌های تاریخی مختلف می‌پردازد. این رشته با رشته‌های دیگری چون زبان‌شناسی، روان‌شناسی زبان، جامعه‌شناسی، تاریخ‌نگاری و مطالعات فرهنگی تعامل دارد. یعنی هم ابزارهایی برای تحقیق در این رشته‌ها فراهم می‌کند و هم خود از یافته‌ها و ابزارهای پژوهشی استفاده می‌کند و راه را برای تحقیقاتِ میان‌رشته‌ای هموار می‌کند.
تأسیس و گسترش مطالعات ترجمه در مقاطع مختلف دانشگاهی، انگیزه فراهم آورد برای معرفی مطالب اصلی این رشته به پژوهشگران، مترجمان، مدرسان ترجمه، ترجمه‌آموزان و همه‌ی کسانی که با جنبه‌های نظری و عملی ترجمه سر و کار دارند و به آن‌ها می‌پردازند.

ادامه...
  • ناشر نشر قطره
  • تاریخ نشر
  • زبانفارسی
  • حجم فایل 2.65 مگابایت
  • تعداد صفحات ۴۰۴ صفحه
  • شابک

معرفی رایگان کتاب درک و آموزش ترجمه

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



معرفی مجموعه

کار ترجمه سابقه ای بسیار طولانی دارد، اما مطالعات ترجمه رشته ی دانشگاهی نسبتاً نوپایی است که به بررسی متن ترجمه، فرآیند ترجمه و نقش ترجمه در جوامع و در دوران های تاریخی مختلف می پردازد. این رشته با رشته های دیگری چون زبان شناسی، روان شناسی زبان، جامعه شناسی، تاریخ نگاری و مطالعات فرهنگی تعامل دارد. یعنی هم ابزارهایی برای تحقیق در این رشته ها فراهم می کند و هم خود از یافته ها و ابزارهای پژوهشی استفاده می کند و راه را برای تحقیقاتِ میان رشته ای هموار می کند.
تاسیس و گسترش مطالعات ترجمه در مقاطع مختلف دانشگاهی، انگیزه فراهم آورد برای معرفی مطالب اصلی این رشته به پژوهشگران، مترجمان، مدرسان ترجمه، ترجمه آموزان و همه ی کسانی که با جنبه های نظری و عملی ترجمه سر و کار دارند و به آن ها می پردازند، کتاب حاضر جزئی از مجموعه ی بزرگ «آشنایی با مطالعات ترجمه» است که به کمک دست اندرکاران و علاقه مندان مطالعات ترجمه در ایران و به همت نشر قطره به این منظور تهیه شده است.

دبیر مجموعه
فرزانه فرح زاد
استاد دانشگاه علامه طباطبائی

یادداشت مترجم

با توجه به گسترش مطالعات ترجمه و علاقه ی روزافزون دانشجویان به ادامه ی تحصیل در رشته ی مترجمی در سطوح کارشناسی ارشد بر آن شدیم تا این کتاب را ترجمه کنیم و آن را در دسترس علاقه مندان قرار دهیم. پذیرش دانشجو در رشته ی مترجمی دوره ی کارشناسی ارشد بیانگر توجه به جایگاه این رشته ی علمی و دانشگاهی است. آموزش ترجمه در چند سال گذشته رشد و توسعه داشته، ولی هنوز جایگاه حرفه ای تخصصی خود را در جامعه ی ایرانی به دست نیاورده است. برای این حرفه می بایست مجموعه ای منظم از دانسته ها، دانش و مهارت های مبتنی بر نظریه های علمی آشنا شد. این مهم قطعاً در طول چند سال تحصیل در دانشگاه تحقق می یابد.
کتاب «درک و آموزش ترجمه» ثمره ی دانسته ها و تجربه ی نویسنده در کار آموزش ترجمه است. دانیل ژیل که خود استاد دانشگاه لیون فرانسه است، آثار ارزشمندی را در زمینه ی ترجمه و تدریس پدید آورده است. او در این کتاب اصولی را که از دیدگاه نظری و روش شناختی مکمل یکدیگر است، بازگو می کند. او کوشیده است تا به یاری مفهوم ها و الگوهایی کمابیش ساده، شالوده های شیوه ی ترجمه ی حرفه ای را، گام به گام، با استفاده از روش هایی نظام مند معرفی کند. برخی از این الگوها توصیفی و برخی دیگر تحلیلی است.
گرچه این کتاب در درجه ی نخست برای دانشجویان نوشته شده بود، اما برای مترجمان حرفه ای نیز دقیقاً قابل استفاده است. به گفته ی ژیل مخاطبان این کتاب مدرسان، دانشجویان و مترجمان مسلط بر زبان هستند.
هنگام ترجمه ی این کتاب تلاش کردیم تا مناسب ترین واژگان و اصطلاحات رایج در مطالعات ترجمه را به کار بریم. افزون بر این کوشیدیم تا ضمن صیانت متن اصلی، محتوا و مفهوم عبارات و مقصود نویسنده را به خوانندگان انتقال دهیم. هرگونه نقد و اظهارنظر از سوی خوانندگان مورد امتنان مترجم قرار خواهد گرفت.

دکتر فاطمه میرزا ابراهیم تهرانی
دانشگاه علامه طباطبایی

مقدمه

گفتن این که ترجمه در مدرسه ها و دانشگاه های ما حضور همه جانبه دارد توضیح واضحات است. م. پرنیه(۱) (X:۱۹۹۸) می گوید: «آموزش ترجمه به دو شیوه ی ترجمه به زبان مادری و ترجمه به زبان خارجی [...] سنتی است که در نهاد دانشگاهی فرانسه ریشه دوانده است.» هم چنین، این اصطلاح را برای نامیدن فعالیت هایی با هدف های گوناگون به کار می برند. یکی از هدف های ترجمه آموزش زبان های خارجی است. تمرین های ترجمه به زبان مادری(۲) و زبان خارجی،(۳) از دوره ی متوسطه و حتی ابتدایی، باهدف به خاطر سپردن واژه ها و ساختارها، آموختن سازوکارهای زبان های خارجی و بررسی آموخته ها به کار می رود. در مرحله ی پیشرفته ترِ ترجمه ی آموزشی، نقشی دیگر ـ یعنی انضباط فکری، ذهنی و زبانی ـ به آن افزوده می شود که، همان طور که در گذشته بر آن تاکید شده، پرورش ذهن ـ به ویژه واکاوی، دقت و کیفیت بیان ـ به خصوص در ترجمه به زبان مادری است که در همان سان «روشی است برای واکاوی اندیشه ی نگارنده، تمرین روشنی و دقت بیان، تمرین نگارش به زبان مادری، آزمون دانسته های عمومی، حتی بالا بردن وجوه زیبایی شناختی و...» (پرنیه XI : ۱۹۹۸). در کنار این دو نوع ترجمه باهدف آموزش، ترجمه ی حرفه ای باهدف انتقال پیام وجود دارد که در این جا به آن می پردازیم.
اثر پیش رو ثمره ی تجربه و آزمایشی علمی در آموزش ترجمه است که از سال ۱۹۷۹ آغاز شد؛ یعنی زمانی که من، با داشتن ده سال تجربه ی مترجمی (به صورت خودآموخته) و گذراندن دوره ی آموزش ترجمه ی شفاهی همایش در ازیت(۴) (مدرسه ی عالی مترجمان شفاهی و کتبی)، سرپرست برگزاری کلاس ترجمه ی علمی و فنی به زبان های ژاپنی ـ فرانسوی در اینالکو(۵) (موسسه ی ملی زبان ها و تمدن های شرقی) در پاریس شدم. من، به توصیه ی د. سلسکوویچ(۶) و م. لودرر،(۷) به اهمیت به کار بستن رویکرد «تفسیری»،(۸) که با روش های عملی آموزش ترجمه ی شفاهی همراه بود (نک سلسکوویچ و لودرر، ۱۹۸۹) متقاعد شده بودم. اما، در ازیت، ترجمه را بدون به کارگیری روشی خاص می آموختند. افزون بر آن، به باور من، برای پاسخ دادن به پرسش های دانشجویان و برای یاری و هدایت شان در انتخاب ها، آن دسته از اصول نظری که برای توجیه روش تفسیری پیشنهاد شده بود می بایست تکمیل می شد. بررسی کتاب های راهنما، که در آن زمان به کار می رفت، نتوانست مرا دریافتن راه حل یاری کند. به باور من، کتاب سبک شناسی تطبیقی فرانسه و انگلیسی،(۹) اثر ژ. پ وینه(۱۰) و ژ. داربلنه(۱۱) (۱۹۵۸)، که از چندین جنبه ـ به ویژه از جنبه ی طبقه بندی دستاوردهای کارِ ترجمه ـ درخور توجه است، اصول لازم را برای فهمیدن مشکلات ترجمه و گرفتن تصمیم های منطقی مطرح نکرده بود.
بنابراین، دست به کار شدم تا اصولی را که از دیدگاه نظری و روش شناختی مکمل هم باشد پیشنهاد دهم. در آغاز، این تلاش ها دربرگیرنده ی چاپ مجموعه مقالات و رساله ای درباره ی آموزش ترجمه ی مکتوب و شفاهی زوج زبانی ژاپنی ـ فرانسوی (ژیل(۱۲)، a۱۹۸۴) و سپس چند مقاله ی جدید و یک کتاب راهنما بود (ژیل، a۱۹۹۵). از هنگام ورودم به دانشگاه لیون۲(۱۳) در سال ۱۹۹۵، توانستم تا حوزه ی پژوهش و تجربه را برای دانشجویان زبان های خارجی کاربردی و زبان های آلمانی، انگلیسی، اسپانیایی و ایتالیایی و سپس برای دانشجویان دوره های بالاتر، که برای دریافت مدرک دانشگاهی ترجمه ی تخصصی در دوره ی آموزشی آزاد نام نویسی کرده بودند، گسترش دهم. در همان سان، از بیست سال پیش، این سعادت را داشتم که پیوسته به کشورهای دیگر سفر کنم و به آموزش ترجمه ی مکتوب و شفاهی، در چارچوب سمینارها و دوره های کوتاه مدت، بپردازم و به ویژه با بسیاری از همکاران مدرس ترجمه از چهارگوشه ی جهان اطلاعات و عقایدم را مبادله کنم. اثر حاضر دربردارنده ی این تجربه است.
این کتاب، در اصل، راهنمای آموزش ترجمه در محیط دانشگاهی به شمار می آید که به یاری مفهوم ها و الگوهای کمابیش ساده، اصول روش ترجمه ی حرفه ای را اندک اندک با استفاده از شیوه های نظام مند معرفی می کند. برخی از این الگوها توصیفی است؛ به این معنا که موقعیت ها یا عملیات عینی را توصیف می کند. برخی دیگر بیش تر مفهومی و باهدف کمک به درک مفهوم، بیش تر به یاری تصویرهای استعاری، است. روی هم رفته، این کتاب کتابی تحلیلی است و خواننده را برمی انگیزد تا درباره ی خود، هدف ها، انتخاب ها و قیدوبندهای ترجمه بیندیشد. این کتاب، که نخست برای دانشجویان فراهم و تنظیم شده بود، در سمینارهای آموزش آزادِ برگزارشده در کشورهای مختلف، به گونه های متفاوت به مترجمان حرفه ای عرضه شده است. من از شرکت کنندگان خواستم تا آن را ارزیابی کنند. به نظر می رسد بیش تر این متخصصان ترجمه به این مطلب اشاره کردند که الگوهای این کتاب به شیوه هایی روشن جستارهایی روشن را که آن ها خود از پیش می دانستند و به طور شهودی به کار می بستند معرفی می کند و به همین ترتیب تلاش و استدلال برای توضیح و توجیه انتخاب ها را ارائه و سازماندهی می کند. شاید بتوان این واکنش ها را تایید محتوای الگوها و هم چنین اهمیت نهفته ی آن ها برای دانشجویان ترجمه و در همان سان برای مترجمان قلمداد کرد.
شاید، چنین توضیح و استدلال روشن و روشمندی درباره ی مجموعه ی مولفه های اصلی ترجمه وجه تمایز اساسی این اثر با بسیاری از دیگر کارهای منتشرشده در حوزه ی آموزش ترجمه در فرانسه و سایر کشورها باشد. این کتاب، یک راهنمای عملی ترجمه نیست که فقط شامل چند دستور کار و تمرین باشد، زیرا مخاطبانش مدرسان، دانشجویان و مترجمان مسلط بر زبان های کاری مختلف هستند. چندین نمونه، به ویژه در زوج زبانی انگلیسی ـ فرانسه در این جا مطرح شده است، اما به تنهایی یک کلاس آموزش ترجمه به شمار نمی رود. این کتاب بیش تر مرجعی است برای کلاس هایی که در آن ها مدرسان متن های مبدا را از منابع غیرادبی معمول انتخاب می کنند.
باید گفت که این کتاب درباره ی ترجمه ی متن های غیرادبی است ـ یعنی، متن هایی که هدف شان «اطلاع رسانی» است، برخی صاحب نظران، به ویژه ژان دولیل(۱۴) (۲۲-۲۴: ۱۹۸۰)، این گونه متن ها را «کاربردی» می نامند. بدون این که بخواهم (یا بتوانم) این دو دسته بندی را موشکافانه تعریف کنم، تفاوت آن ها را در این جا بیان می کنم: متن های ادبی دربردارنده ی عنصر زیبایی شناختی مهمی است، چه از دید قالب ـ به ویژه استعاره ها، واژگان و عبارت پردازی ـ و چه از دید شخصیت ها یا موقعیت های خلق شده و هدف شان بیش تر برانگیختن احساس خواننده است تا ایجاد واکنش های منطقی و رساندن اطلاعات. در برابر، متن هایی که هدف اطلاع رسانی دارد بر پایه ی اطلاعاتی است که پیام را منتقل می کند و عنصر زیبایی شناختی و احساس در آن ها فقط نقش دومین را داراست. در همه ی دسته بندی ها، مرزبندی های این دو گونه متن مبهم است: اگرچه جداسازی یک سند مربوط به حسابداری از یک شعر می تواند آسان باشد، دسته بندی یک رمان تاریخی یا یک متن تبلیغاتی به این سادگی نیست. باوجود این، این کتاب چنین تمایزی را ایجاد می کند : ترجمه ی متن هایی که هدف اطلاع رسانی دارد می تواند به شیوه هایی جامع واکاوی شود تا ابزارهای مفهومیِ کمابیش کارایی را به دانشجویان پیشنهاد کند تا بدین سان از انضباط ذهنی، که دستاورد تمرین های آموزشی است، بهتر بهره برند. ترجمه ی ادبی چندان به این اصول ذهنی پایبند نیست و به ذوق و معنای هنری اهمیت می دهد و آن را نمی آموزند و دلیل آن دشواری و حتی بی ثمر بودن جدایی قالب و محتوای آن با واکاوی است. بنابراین، من در این جا به بررسی متن هایی که هدف اطلاع رسانی دارند بسنده می کنم. باوجود این، امیدوارم که مترجمان ادبی نیز در این کتاب مطالبی درخور نگرش بیابند.
این کتاب ترجمه را یک رشته معرفی می کند. رشته به معنای حرفه ای و دانشگاهی مطرح است. به سبب ماهیت آموزشی و مخاطبان آن، که به ویژه دانشجویان و مدرسان ترجمه اند، تمرکز کتاب بر روش است و به جنبه های فقط حرفه ای (شرایط اجرای حرفه، ابزارها، بازار کار، کارهای تجاری) اشاره ی کوتاهی شده است تا روش کار را از روی آن ها شرح دهیم. هم چنین، برای علاقه مندان به بررسی جامع تر، منابع اطلاعاتی دیگری را نیز معرفی کرده ایم. به دلایل گفته شده، در فصل نخست، برخی نظریه ها را نیز به شرح ها و الگوهای بیان شده برای دانشجویان افزوده ایم. اما، از آن چه برای درک و شبیه سازی روش پیشنهادی مفید است فراتر نرفته ایم. به این سبب، مجموعه ی آموزشی منسجمی را پیشنهاد کرده ایم که روش ترجمه را، که جستار اصلی این کتاب است، شرح می دهد و به تصویر می کشد. ترجمه شناسی، به عنوان یک رشته ی دانشگاهی پژوهشی، موضوع فصل دیگر این کتاب و مکمل گفته های آن است. بدین سان که در یک بررسی تحلیلی کوتاه برخی کنشگرها که به نظرم مهم بود را بیان کرده و به آثار خارجی که در فرانسه کم تر شناخته شده است اولویت داده ام.
امیدوارم که دانشجویان، مدرسان و دیگر خوانندگان علاقه مند به ترجمه بتوانند، در این کتاب، نکته ها و راهنمایی های مفید و هم چنین سررشته هایی را برای پژوهش های جامع تر در نوشتارها بیایند.

فصل اول: آموزش ترجمه

۱. مقدمه

این فصل اصول آموزش ترجمه را شرح می دهد، اصولی که زیربنای مبانی نظری و عملی گفته شده در فصل های بعدی است. این فصل، نخست، توجه خوانندگان را به بیان برخی تفاوت های بنیادین بین آن چه در این جا ترجمه ی دانشگاهی و ترجمه ی حرفه ای می نامیم و آموزش آن ها جلب می کند، سپس به واکاوی مهارت های ضروری مترجم می پردازد و پیشنهادهایی را برای برنامه ریزی آموزشی، فراخور محیط ها و موقعیت های گوناگون، برای مدرسان دوره ی آموزش مقدماتی و دوره های آموزش تکمیلی بازگو می کند. پس از بیان اهمیت بهینه سازی درس ها و استفاده از دستاوردهای نظری در آموزش عملی، در این فصل، نمونه های نظری روشمندی معرفی می شود که در دیگر فصل ها بیش تر به آن می پردازیم.

۲. ترجمه ی دانشگاهی و ترجمه ی حرفه ای

در دانشگاه های فرانسه، ترجمه را به دو شیوه ی کلی آموزش می دهند. در شیوه ی نخست، که آن را رویکرد دانشگاهی می نامیم، ترجمه به شکل سنتی ـ در چارچوب تمرین ترجمه به زبان خارجی(۱۵) و تمرین ترجمه به زبان مادری(۱۶) ـ تدریس می شود و در شیوه ی دوم، که به تربیت مترجم حرفه ای غیرادبی می انجامد، مقصود رویکرد حرفه ای است.
این دو رویکرد بر اصول و روش هایی گوناگون و حتی دوگانه استوار است. آموزش با رویکرد حرفه ای بر پایه ی درس هایی است که باهدف حرفه ای سازی دانشجویان را پس از گزینش می پذیرد، همانند درس های مدرسه ی عالی مترجمان شفاهی و نوشتاری ازیت(۱۷) در دانشگاه پاریس۳(۱۸) و دانش سرای عالی ترجمه ی نوشتاری و ترجمه ی شفاهی ایزیت(۱۹) و هم چنین برخی دوره های آموزش عالی(۲۰) ترجمه ی تخصصی، همانند دوره های دانشگاه گرونوبل۳،(۲۱) دانشگاه لیون ۲،(۲۲) دانشگاه پاریس ۷،(۲۳) و دانشگاه رن۲.(۲۴) در این مرکزها، فرض بر این است که دانشجویان از همان آغاز بر زبان های موردنظرشان تسلط کامل دارند (با این حال، این شرط همیشه عملی نمی شود؛ نک: فصل ششم). آموزش زبان در دستور کار این مرکزها نیست، هرچند که، برای بالا بردن سطح دانش زبانی، آموزش هایی در چارچوب آشنایی با زبان های تخصصی یا کلاس های نگارش تخصصی به شکل درس های مکمل عرضه می شود. اما، باید بگوییم که، در مدرسه های ترجمه، در اصل مترجمان حرفه ای کار تدریس را به عهده دارند که فقط شمار اندکی از آن ها استاد دانشگاه یا مدرس تمام وقت و دیگران مدرسان پاره وقت هستند یا در دوره های آموزش تکمیلی تدریس می کنند. نسبت مترجمان حرفه ای و مدرسان ترجمه در این نظام متغیر است.
در شیوه ی دوم آموزش، یعنی آموزش با رویکرد دانشگاهی، جستار ترجمه در رشته های زبان های خارجی کاربردی(۲۵) و غیرکاربردی تدریس می شود. پذیرش در این رشته ها بدون گزینش صورت می گیرد و فراگیری و افزایش دانش زبانی بخشی از هدف های اصلی دوره ی آموزشی است. ترجمه ی نوشتاری و گاه ترجمه ی شفاهی را(۲۶) به شکل تمرین اختیاری یا تخصصی برای آموزش زبان به کار می برند. اما، مدرسان بیش تر استادان دانشگاه و متخصص زبان و فرهنگ وابسته به آن هستند که به حرفه ی ترجمه اشتغال ندارند، هرچند که شماری از آن ها تجربه ی ترجمه با دریافت دستمزد را دارند.
هدف از برنامه ی آموزشی بارویکرد حرفه ای تربیت مترجمان کاملاً حرفه ای برای بازار کار است. در گروه های آموزشی زبان خارجی، ترجمه به زبان خارجی و ترجمه به زبان مادری چنین نقشی ندارد، حتی اگر در رشته ی زبان های خارجی کاربردی درس های ترجمه ی تخصصی ارائه شود که بیش تر بخشی از درس های سال چهارم دانشگاه است؛ فقط از دوره ی سوم (دوره ی دکتری)، برنامه های آموزشی با رویکرد کاملاً حرفه ای و نه زبان شناختی ارائه می شود و حتی برای آموزش این دروس هم بسیاری از مدرسان دانشگاهی هستند نه مترجمان حرفه ای.
افزون بر این، در این کلاس ها، ترجمه در اصل یک تمرین آموزشی به شمار می آید. کنشگران در نظام بسته ی دانشگاهی مدرسان و دانشجویان هستند. آموزش ترجمه برای دانشجویان طراحی شده و هدفش کسب مهارت های زبانی و آشنایی با روش های ترجمه است. بدین سان، ترجمه دخالتی در انتقال اطلاعات و ارتباط با جهان بیرون و هم چنین جنبه ی اقتصادی آن ندارد.
کم تر پیش می آید که ترجمه، در بیرون از محیط دانشگاه، کاربردی در کسب مهارت های زبانی یا پژوهش های زبانی داشته باشد و بیش تر برای برآورده کردن نیاز مشتری به کار می رود و مترجم تلاش می کند تا، در برابر دریافت دستمزد، محتوای متنی را که به زبانی غیر از زبان مخاطبان نوشته شده به آنان بشناساند. ترجمه ی دانشگاهی مترجم محور و ترجمه ی حرفه ای مخاطب محور است که در آن خوانندگان با مترجم در ارتباط نیستند و با او تعاملی ندارند. افزون بر این، ترجمه ی حرفه ای دارای سودهای صنعتی، اقتصادی، علمی، سیاسی و... است و بنابراین یکی از پایه های اقتصادی ـ اجتماعی زندگی به شمار می آید؛ درحالی که ترجمه ی دانشگاهی محدود به محیطی است که ترجمه را در آن آموزش می دهند. دوره های کارآموزی ای که برخی از دانشجویان می گذرانند آن ها را با واقعیت های بیرون از دانشگاه، که نهادی بسته است، آشنا می کند؛ اگرچه دوره هایی را که الیزابت لوو(۲۷) (a۱۹۹۸) در دانشگاه استاندال(۲۸) در گرونوبل برگزار کرده سوای این گفته است.
تفاوت های بین آموزش دانشگاهی ترجمه و آموزش ترجمه با رویکرد حرفه ای قابل توجه است. بدون کوچک شمردن مدرسان ترجمه در دانشگاه ها یا تایید این که آن ها ترجمه های خوبی را عرضه نمی کنند، می توان برخی از هدف های این آموزش دانشگاهی را برجسته کرد (نک: لوو ۱۹۸۵، ۱۹۹۳).

الف) در آموزش دانشگاهی ترجمه، بر درستی زبانی متن تولید شده به دست دانشجو و سازگاری های زبانی بین متن های مبدا و مقصد تاکید شده، نه بر اطلاعات متن یا هدف متن مقصد، بدان گونه که آموزش ترجمه با رویکرد حرفه ای به آن می پردازد.
ب) در آموزش دانشگاهی ترجمه، توجه مدرسان ـ و البته دانشجویان ـ بر بخش های تشکیل دهنده ی زبان متمرکز است، یعنی بر واژه، عبارت و جمله و نه بر همه ی متن، آن گونه که در حوزه ی ترجمه ی حرفه ای(۲۹) شاهد آن هستیم.
ج) ترجمه ی دانشگاهی سنتی بیش تر محصول مدار است تا فرآیندمدار. به همین سبب، به جای این که مدرسان بر فرآیند ترجمه که به تولید متن می انجامد تمرکز داشته باشند، به متن های تولیدشده ی دانشجویان توجه دارند و قوت ها و ضعف های آن ها را ارزیابی می کنند. دیر زمانی است که آموزش ترجمه ی حرفه ای این مسیر را طی کرده است و هم چنان در بسیاری از دوره های آموزشی کاربرد چشم گیری دارد، اما آموزش فرآیندمدار از سال های آغازین دهه ی نود اهمیت رو به رشدی یافته است (نک: فصل هفتم).
د) برخی از دانشگاهیان متخصص در حوزه ی ترجمه، به ویژه در گروه های آموزشی زبان، به جای تاکید بر دانش تخصصی و شناخت موضوع متن های در دست ترجمه، بیش تر بر شناخت زبان ها و گاه بر شناخت اصطلاحات آن ها تاکید دارند. در گروه های زبان های خارجی کاربردی، موضوع های گوناگون و زبان های تخصصی نیز تدریس می شود. در دوره های آموزشی با رویکرد حرفه ای به مهارت روش شناختی و تخصصی مترجم توجه ویژه می شود.
ه) با توجه به مورد قبل، در ترجمه ی دانشگاهی،(۳۰) با اکتفا به منبع های واژه شناسی و بیش تر فرهنگ های دوزبانه به گردآوری اطلاعات چندان اهمیت نمی دهند، درحالی که مدرسان ترجمه ی حرفه ای به این جنبه بیش تر توجه دارند (نک: فصل های چهارم و پنجم).

مدرسان ترجمه ی حرفه ای، با تکیه بر این تفاوت های بنیادین، می گویند که دوره ی آموزشی دانشگاهی سنتی با نیازهای مترجم حرفه ای آینده همخوانی ندارد (برای نمونه، نک: لاروز،(۳۱) ۱۹۸۹:۱۵۲) و گاهی با لحنی تند می گویند: «ترجمه ی حرفه ای هیچ ارتباطی به ترجمه به زبان خارجی و ترجمه به زبان مادری ندارد» (گوادک(۳۲) ۲: ۲۰۰۲). این دیدگاه در کارفرمایان مترجمان حرفه ای و بنابر تحقیقی که به تازگی انجام شده (بودراجی،(۳۳) ۲۰۰۴) در خود مترجمان نیز به چشم می خورد. این تفاوت ها سبب پدید آمدن دشواری هایی می شود؛ یعنی مدرسان دانش آموخته ی نظام دانشگاهی سنتی خود را در برابر همان برنامه ی آموزشی می بینند که مترجمان در دوره ی تربیت مترجم(۳۴) باید دنبال کنند و دانشجویان نیز بین روش های تدریس و روش های ارزیابی مختلف سرگردان می شوند.
بیرون از فرانسه، روش های متناقضی وجود دارد. وضعیت برخی کشورها همانند وضعیت فرانسه است. در برخی دیگر، مدرسان ترجمه ی دانشگاهی سنتی، که کمابیش پرشمار هستند، علاقه ی خود را به ترجمه ی حرفه ای با بررسی مسائل ترجمه شناسی ابراز می کنند. باید به این نکته اشاره کرد که پژوهش فعالیتی دانشگاهی است که مدرسان را به دل مشغولی حرفه ای ها نزدیک تر می کند. در این مورد، مدرسان بیش تر روش های برگرفته از دوره های آموزشی حرفه ای را به کار می بندند و سرانجام در برخی کشورها ـ مانند آلمان، اتریش، دانمارک، اسپانیا و فنلاند ـ گروه های آموزشی ترجمه ی نوشتاری(۳۵) و شفاهی و حتی دانشکده های ترجمه ی نوشتاری و شفاهی وجود دارد که هدف های ترجمه ی حرفه ای را دنبال می کند و گروه های مختلف زبانی را به وجود آورده اند (آلمانی، انگلیسی، اسپانیایی، فرانسه و غیره) که ساختارشان برعکس ساختار رشته ی زبان های خارجی کاربردی و رشته ی زبان ها و فرهنگ های اروپایی(۳۶) است (برای نمونه، نک: هریس،(۳۷) ۱۹۹۷؛ کامیناد و پیم،(۳۸) ۱۹۹۵).
ما در این جا ارزش های آموزش دانشگاهی ترجمه را رد نمی کنیم. بسیاری از دانش آموختگان رشته ی زبان های معاصر، که دوره ی آموزش ترجمه با رویکرد حرفه ای را نگذرانده اند، توانسته اند تا با ارج نهادن به آموخته های زبانی و با کسب مهارتی که کم داشته اند، به مرور زمان، در ترجمه جایی برای خود باز کنند.
با این حال، هر مدرس دوره ی ترجمه ی حرفه ای که پذیرای دانشجویانی است که فقط با ترجمه ی دانشگاهی سنتی آشنا هستند به سرعت درمی یابد که باید برای این گونه دانشجویان، کاری کند که، پیش از آموختن عادت های تازه، عادت های گذشته ی خود را کنار بگذارند. مدرسان مترجم، برای کنار گذاشتن عادت هایی که در کلاس های زبان فراگرفته شده، از «فراموش کردن آموخته ها» سخن می گویند، زیرا دانشجویان تازه وارد «به سبب آموختن واژگان و معادل ها، انعطاف ناپذیر شده اند» (لوو، b۱۹۹۸:۸۱؛ هم چنین، نک: آمور،(۳۹) ۲۰۰۹:۷۹). آیا نمی توان از این فراموشی آموخته ها پرهیز کرد؟ آیا امکان ندارد که در آموزش دانشگاهی از زمانی زودتر، برای نمونه از سال دوم دانشگاه دروس، ترجمه ی حرفه ای را در برنامه بگنجانیم، بدون این که به هدف های این نوع آموزش ـ یعنی بالا بردن سطح زبان ـ خدشه وارد شود؟ شاید برهان های آمده در این فصل و به ویژه در فصل های بعدی، توضیحات قانع کننده ای را در این زمینه به همراه داشته باشد.

نظرات کاربران درباره کتاب درک و آموزش ترجمه