فیدیبو نماینده قانونی انتشارات سبزان و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل

کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل
یادگیری شیوه‌های زندگی شهروندی در چارچوب ارزش‌های مردم‌سالار

نسخه الکترونیک کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۴,۲۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل

بی‌تردید زندگی سیاسی و اجتماعی امروز در سراسر کشورهای دنیا با توجه به پیچیدگی ارتباطات و تنش‌های به‌وجود آمده مستلزم یادگیری قواعد آن است. بدون قواعد و بدون یادگیری قواعد زندگی اجتماعی و سیاسی، نظم شهروندی و شهری به هم می‌خورد. احترام شهروندان به یکدیگر، احترام به حق و حقوق همدیگر، روش‌های دمکراتیک برقراری ارتباط، آداب صحبت کردن، تساهل و تسامح نسبت به عقاید همدیگر، اقامه مدرک و دلیل پیش از صحبت کردن، خود را به جای دیگری گذاشتن، عدم تحمیل عقاید، احترام به برابری و فرصت‌های برابر در چارچوب ارزش‌های حاکم بر جامعه و کثرت‌گرایی اصول ارزشمندی هستند که در جوامع شهری امروزی بیش از پیش به آنها نیاز است. اصولی که باید از نهاد «خانواده» به‌مثابه نخستین و مهم‌ترین مدرسه واقعی آغاز شود، در مدرسه فراگرفته شود و در زندگی سیاسی و اجتماعی بایستی به‌کار گرفته شود. هدف نویسندگان مجموعه حاضر بررسی شیوه‌های تدریس و چالش‌هایی که این شیوه‌ها برای ارزش‌های لیبرالی و دمکراتیک و نیز کثرت‌گرایی بوجود می‌آورد می‌باشد. نویسندگان به دنبال این هستند که به چه شیوه‌هایی شهروندی در مدارس تدریس گردد تا دانش‌آموزان به شهروندانی فعال، توانا و تأثیرگذار در جامعه تبدیل گشته و فرهنگ سیاسی ملازم با زیستن در جوامع دمکراتیک به‌وجود آید.

ادامه...

بخشی از کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



پیش گفتار

فلسفه سیاسی که اکنون بیش از هر زمان دیگری در دانشگاه ها رونق یافته است، باید بیش از پیش به تبیین و نقد ایده هایی بپردازد که در ورای سیاست های اثرگذار بر زندگی توده مردم قرار دارد. کتاب حاضر حاصل نشست گروهی تخصصی در زمینه آموزش شهروندی است که جان آنت و اندرو لاکیِر در چارچوب کنفرانسی در حاشیه مراسم پنجاهمین سالگرد تاسیس انجمن مطالعات سیاسی سازماندهی کردند که در سال ۲۰۰۰ در مدرسه اقتصاد لندن و در کالج برک بک(۱) برگزار شد. این نشست را می توان اقدامی مناسب و رویدادی منحصربه فرد دانست. در گذشته، بسیاری از متفکران سیاسی بر این باور بوده اند که باید اصول و مبانی فلسفه سیاسی – توجهی که به حاکمیت مشروع، آزادی، عدالت، و برابری انسان ها معطوف می دارد – از همان آغاز آموزش در آن نقش داشته باشند، و این که روش های آموزشی نیز می توانند تاثیری ژرف بر نظام سیاسی داشته باشند. لکن در زمان حاضر، فلاسفه سیاسی کمتر به امر آموزش پرداخته اند و معلمین و کارشناسان آموزشی نیز ارتباط خود با سنت تفکر سیاسی را حفظ نکرده اند (البته نمی توان گفت که فعالان حوزه آموزشی تنها گروهی هستند که این ارتباط را حفظ نکرده اند). در انگلستان نیز معلمان معتقد نیستند که شاگردان خود را باید برای حیات سیاسی مهیا سازند.
جان آنت و اندرو لاکیِر در مراسم پنجاهمین سالگرد تاسیس انجمن مطالعات سیاسی، زمان را برای ایجاد دوباره این ارتباط مناسب دیدند. این فرصت را گزارشی فراهم آورد که به دعوت دیوید بلانکت، با ریاست این جانب، تحت عنوان آموزش تدریس شهروندی و دموکراسی در مدارس تهیه شده بود. اغلب مقالاتی که در این رویداد نسبتاً برجسته ارائه گردید در این مجلد چاپ شده است و سایر مقالات با این موضوع یا از افراد دیگری پذیرفته شده است و یا طبق سفارش مولفان تهیه شده است. شاید در این مقالات از «گزارش کریک» سخن بسیار به میان آمده باشد، لیکن آن چه مسلم است این که این اشارات عاری از انتقاد نبوده است چرا که کتاب حاضر مدافع [گزارش کریک] نیست بلکه نقد و تحلیلی است منطقی.
در این کتاب به محدودیت های جمهوری خواهی مدنی (یا وظایف شهروندی پویا) پرداخته شده است. به رغم همه این ها، در مقام مقایسه، زیستن در آرامش در سایه قوانین یک دولت لیبرال، مسئله کم اهمیتی نیست. با این حال، در گزارش [کریک]، فرضیات لیبرال نیز به چشم می خورد که به نظر می رسد ضدیت با نژادپرستی و حمایت از برابری جنسی را کم اهمیت جلوه می دهد. شاید اهداف ضمنی این گزارش در نتیجه حمایت از روش تدریس ضمنی از حمله غیرمستقیم و حساب شده – حمله ای که نه شجاعانه و جوانمردانه، که غافلگیرانه است – پنهان مانده باشد. اگر چنین باشد باید با آن مخالفت کرد. به هر حال، در هیچ یک از این مقالات به کم رنگ بودن مباحثات این گزارش در مورد «آموزش دموکراسی» در مقایسه با «آموزش شهروندی» اشاره نشده است. من عامدانه از به چالش کشیدن این مبحث خودداری کرده ام. دغدغه های من در رابطه با ابهامات بدیع در مفهوم «دموکراسی» - که مدت ها پیش در کتاب خود با عنوان در دفاع از سیاست و اخیراً در «کتابچه ای مختصر» به نام دموکراسی، به عنوان نقدی بر پوپولیسم، به آن پرداخته ام – به اندازه نگرانی های سایرین در مورد ابهامات «شهروندی» جدی است.
اگر چه همه ما در این مجموعه همکار بوده ایم، من و جان آنت ناچار بوده ایم به دلایل خوب و بد متعددی، ابهامات همخوانی و زحمت ویرایش را به اندرو لاکیِر واگذار کنیم که بدون زحمات و تلاش وی، این کتاب هرگز به زیور طبع آراسته نمی شد. بجا است که صمیمانه و عمیقاً از زحمات ایشان قدردانی نماییم.

برنارد کریک

مقدمه مترجم

کتاب حاضر در خصوص «آموزش شهروندی دمکراتیک» است. مبنای آن گزارشی است که در سال ۱۹۹۸ از سوی گروه مشاور به ریاست برنارد کریک با موضوع «آموزش شهروندی و دمکراسی در مدارس» منتشر شده و به عنوان مبنایی برای تدریس در مدارس انگلستان و کشورهای تابعه آن به کار رفت.
بی تردید زندگی سیاسی و اجتماعی امروز در سراسر کشورهای دنیا با توجه به پیچیدگی ارتباطات و تنش های به وجود آمده مستلزم یادگیری قواعد آن است. بدون قواعد و بدون یادگیری قواعد زندگی اجتماعی و سیاسی، نظم شهروندی و شهری به هم می خورد. احترام شهروندان به یکدیگر، احترام به حق و حقوق همدیگر، روش های دمکراتیک برقراری ارتباط، آداب صحبت کردن، تساهل و تسامح نسبت به عقاید همدیگر، اقامه مدرک و دلیل پیش از صحبت کردن، خود را به جای دیگری گذاشتن، عدم تحمیل عقاید، احترام به برابری و فرصت های برابر در چارچوب ارزش های حاکم بر جامعه و کثرت گرایی اصول ارزشمندی هستند که در جوامع شهری امروزی بیش از پیش به آنها نیاز است. اصولی که باید از نهاد «خانواده» به مثابه نخستین و مهم ترین مدرسه واقعی آغاز شود، در مدرسه فراگرفته شود و در زندگی سیاسی و اجتماعی بایستی به کار گرفته شود. چگونگی در دستور قرار دادن این اصول، و به کارگیری آنها و شیوه های تدریس از دغدغه های روشنفکران، دانشگاهیان و سیاستمداران در جوامع دمکراتیک است. این که چگونه میراث دمکراتیک پاس داشته شود و یا ایرادهای آن برطرف شود.
هدف نویسندگان مجموعه حاضر بررسی شیوه های تدریس و چالش هایی که این شیوه ها برای ارزش های لیبرالی و دمکراتیک و نیز کثرت گرایی بوجود می آورد می باشد. نویسندگان به دنبال این هستند که به چه شیوه هایی شهروندی در مدارس تدریس گردد تا دانش آموزان به شهروندانی فعال، توانا و تاثیرگذار در جامعه تبدیل گشته و فرهنگ سیاسی ملازم با زیستن در جوامع دمکراتیک به وجود آید.
شهروندی فعال و دمکراتیک نیازمند قاعده مندسازی است. آموزش دمکراتیک همانطوریکه جان دیویی گفته است پیش نیاز اساسی یک جامعه دمکراتیک حقیقی می باشد. ارسطو می گوید: شهروند باید متناسب با شکل حکومتی که زیر لوای آن زندگی می کند ساخته شود. به این خاطر که هر حکومتی دارای ویژگی خاصی است که از ابتدا آن را شکل داده است و در پی حفظ آن است. دولت ها به شهروندان نیاز دارند، و شهروندان خلق می شوند و نه متولد وآموزش ابزار اصلی این خلق است. براین اساس هدف از تدریس شهروندی در مدارس خلق شهروندان مطابق با ارزش های بنیادین جوامع است. نویسندگان این مجموعه علیرغم این که در لزوم تدریس اجباری شهروندی اتفاق نظر دارند، ولی در شیوه های آن و چالش های آن اتفاق نظر نداشته و به طور انتقادی به بحث پرداخته اند.
در انجام این ترجمه از زحمات آقای دکتر مرتضی بحرانی، که پیشنهاد ترجمه را به اینجانب دادند تشکر می نمایم. ازهمکاری های علمی و نقد مباحث توسط مهندس علیرضا آذرپور و آقای علوی پور مدیر گروه ترجمه پژوهشکده مطالعات اجتماعی و فرهنگی صمیمانه سپاسگزارم. از زحمات خانم هاجر سعید که زحمت ویراستاری این مجموعه را متقبل شدند تقدیر به عمل می آورم. از همکاری هایی که در بخش اجرایی آقای خوان پایه و همین طور دیگر دست اندرکاران پژوهشکده مطالعات اجتماعی و فرهنگی متقبل شدند بی نهایت سپاسگزارم. از همکار عزیز و دانشگاهی ام دکتر حمید نساج که متن ترجمه را روخوانی کرده و نکات مبهم را یادآور شدند تشکر می نمایم. سپاس ویژه خود را تقدیم همسر عزیزم خانم اعظم لاهرودی می نمایم که در ایام ترجمه اثر حاضر سختی ها را با بردباری تحمل کرده، فضای توام با آرامش و انبساط خاطر ایجاد کرده و زبان به شکوه نگشودند، و همینطور ویراستاری نهایی کتاب را برای چاپ به عهده گرفتند. در نهایت بر خود لازم می دانم از مسئولین کوشای انتشارات آمه و به ویژه مدیر انتشارات، آقای فروغی و خانم میرزایی قدردانی کنم که بدون تلاش و پی گیری های آنها اثر به زیور طبع آراسته نمی شد. بی تردید مسئولیت تمام کاستی های ترجمه متعلق به مترجم بوده، و لذا از نقد و پیشنهادات سازنده خوانندگان و دانشگاهیان عزیز استقبال می نماید.
امید است مطالعه این مجموعه برای جامعه ایرانی در آگاهی از روش ها و شیوه های زندگی جوامع غربی اعم از عیوب و حسن های آن و نیز در ساختن جامعه ایرانی وایجاد اجتماعی آگاه و شهروندانی توانا، فعال، متساهل و اثرگذار منطبق با ارزش های اسلامی و دینی که برابری، اخلاق اجتماعی، آداب حسن معاشرت و احترام به عقاید و حقوق یکدیگر از توصیه های این دین ارزشمند است، سودمند واقع گردد.

شهروز ابراهیمی
تیرماه ۱۳۸۹

مقدمه و بررسی اندرو لاکیِر

در ماه اوت ۲۰۰۲ و در نتیجه اعمال نظام شهروندی، تدریس «شهروندی» به عنوان بخشی اجباری از برنامه درسی مدارس وارد سیستم آموزشی انگلستان شد. در سایر کشورهای تابعه انگلستان نیز این مبحث یا به عنوان موضوعی میان برنامه ای شناخته شد و یا در برنامه آموزش فردی، اجتماعی و بهداشتی ادغام گردید تا مورد بررسی قرار گیرد. انگیزه و نیرو محرکه این اقدام از گزارش گروهی مشاور به ریاست برنارد کریک با موضوع آموزش شهروندی و دموکراسی در مدارس(۲) ناشی می شود که در سال ۱۹۹۸ منتشر گردید. این گزارش، نتیجه کار چندین بنیاد و افراد حقیقی – از جمله دانشگاهیان، معلمان و سیاستمداران – است که به نقش حیاتی آموزش در تجهیز جوانان برای مشارکت در زندگی دموکراتیک واقف گشته اند. هدفی که این گروه مشاور از انتشار این گزارش مد نظر داشتند این بود که:
... دست کم تغییری در فرهنگ سیاسی این کشور چه در سطح ملی و چه در سطح محلی، ایجاد گردد: تا مردم خود را شهروندانی بدانند فعال، مایل، توانا، و مهیا برای اثرگذاری در زندگی عموم مردم و دارای قابلیت های لازم برای بررسی صحت شواهد پیش از گفتن هر سخنی و انجام هر عملی؛ تا بهترین سنت های مشارکت اجتماعی و خدمات عمومی را بنیان نهاده و به گونه ای ریشه دار به جوانان انتقال دهند، و اعتماد به نفس در کشف اشکال جدید مشارکت و عمل در میان گروه جوانان را به آنان اعطا کنند (گزارش کریک، ۱۹۹۸، ۱.۵).
این که آرمان های این گروه مشاور تا چه اندازه قابل اجرا هستند و یا تا چه اندازه لازم است به اجرا درآیند، هم به لحاظ عملی و هم به لحاظ نظری قابل پرسش است. این مجموعه مقالات، افکار شماری از نظریه پردازان سیاسی، اجتماعی و آموزشی را گردآوری می نماید که تنها در این زمینه اتفاق نظر دارند که آموزش شهروندی موضوعی است که مسائل عملی و فلسفی عمده ای را مطرح می کند. هدف مشترک این افراد ارزیابی پیش فرض ها، اصول و مبانی، و مفاهیم پیشنهادهای مطرح شده است تا به مفهوم ویژه ای از شهروندی دست یابند. به هر حال، مسائل مطرح شده برای الگویی از آموزش شهروندی که در ورای مرزهای انگستان نیز مناسب باشد، حائز اهمیت هستند. در این مباحث به مسئله کلی نقش دولت در ایجاد و بازآفرینی شهروندانی می پردازد که با نحوه عملکرد دموکراسی لیبرال و پلورالیستی که به لحاظ اقتصادی پیشرفته و توسعه یافته محسوب می شود و به لحاظ فرهنگی دارای گوناگونی است، تناسب داشته باشد.
این که مفهومی کاملاً منسجم از آموزش شهروندی در بطن گزارش کریک وجود دارد یا نه و یا در نظام شهروندی انگلستان، این مفهوم تصریح شده است یا خیر، هنوز هم جای بحث دارد. در این جا پیرامون برخی موضوعات، اختلاف نظر عمده ای وجود دارد: طرح هایی که برای ایجاد تغییر در برنامه آموزشی مدارس ارائه شده است، تا چه حد همه جانبه و بنیادین هستند؟ آیا این طرح ها با ارزش های لیبرال ها، دموکرات ها و جمهوری خواهان سازگاری دارند؟ آیا می توان هویت های چندگانه ملی و سنت ها و رسوم آموزشی در سطح یک کشور را در این طرح ها گنجاند؟ آیا می توان تفاوت مذهبی، قومی و فرهنگی را در این برنامه ها گنجاند؟ آیا احکام [نظام شهروندی] بیش از حد تجویزی هستند، و یا این که مجالی برای رفع نابرابری ها و تعصبات به جای مانده از نسل های پیشین فراهم نمی آورد؟ این مقطع تاریخی که آموزش دموکراسی شهروندی سرانجام به عنوان موضوعی درسی برای آموزش رسمی در انگلستان به رسمیت شناخته شده است، مجال مناسبی برای مباحثات گسترده برای ما فراهم می آورد.

ریشه های ایدئولوژیکی

در بیشتر مقالات این مجموعه، طرح های پیشنهادی کمیته کریک در بستر منشا ایدئولوژیکی آن ها قرار گرفته است. بسیاری از تنش ها و تنگناها در طرح های پیشنهادی گزارش [کریک] از تاثیر مخالف ایده های لیبرالیسم و جمهوری خواهی مدنی ناشی می شود. مفهوم رایجی که از شهروندی در دست است، دست کم، ترکیب و آمیزشی است از این دو سنت فکری و یا مجموعه افکار رقابتی؛ و عامل سومی نیز در تاثیر اجتماع گرایی وجود دارد.
هسته و جوهر لیبرالیسم کلاسیک از منظر اخلاقی ریشه در حمایت و ترویج برابری حقوق فردی دارد. نقش اصلی آموزش لیبرالیسم این است که استقلال فردی را در چارچوب قوانین قضائی تسهیل نموده و آن را به حداکثر برساند. داشتن حق انتخاب به شیوه ای دموکراتیک، دارای ارزش ابزاری قابل توجهی در پیشگیری از سوء استفاده دولت از قدرت می باشد. شهروندی در اساس بیانگر مجموعه ای از تعهدات قراردادی افراد است که شامل حق مشارکت در امور دولتی نیز می باشد، و در عین حال زندگی سیاسی و مدنی را امری اختیاری برمی شمرد. از حیث اخلاقی، شهروندی نسبت به شیوه های رقابتی زندگی بی طرف است؛ تنها چیزی که حائز اهمیت است این که این شیوه ها آزادانه انتخاب شوند و تا آن جا که ممکن است انتخاب آن برای همگان میسر باشد. در مقابل، جمهوری خواهی مدنی بر پایه اصول اخلاقی مبتنی بر فضایل مدنی و شهروندی استوار است و در این حیطه، نوع بشر موجوداتی فرض می شوند که توانایی بالقوه آنان زمانی عینیت می یابد که به مثابه شهروند در راستای مصلحت عمومی قدم بردارند، و اهداف و مقاصد «اجتماعات مدنی» یا دولت- ملت ها را، با اهداف خود یکسان بدانند. به لحاظ سنتی، مشارکت در امور دولتی بر منافع گروهی، شخصی و خصوصی ارجحیت دارد، و لازم است تا شهروندی دموکراتیک هم در حاکمیت سهیم باشد و هم این که تحت حاکمیت قرار گیرد.
این دو سنت فکری از دیگر تاثیرات رایج مستثنی نیستند. باید به این نکته نیز توجه کرد که دو خط فکری کمونتارین [اجتماع گرایی] رادیکال و محافظه کار نیز وجود دارد که میزان پذیرش تفاوت و اختلاف یا محترم شمردن کثرت گرایی اخلاقی از سوی لیبرال دموکراسی جمهوری خواهانه را یا برجسته میسازند و یا بی اهمیت جلوه می دهند. لکن، عمده تناقض ها یا تنش هایی که در مقوله آموزش شهروندی مطرح می شود و در مقالات این مجلد مورد بحث قرار می گیرد، از برقراری مصالحه یا موازنه بین لیبرالیسم و جمهوری خواهی مدنی ناشی می شود. به بیان دیگر، در درون بطن «لیبرالیسم جمهوری خواه» این بحث نهفته است که با وجود حق پی گیری مصالح شخصی و استقلال فردی، چه اولویتی باید به وظایف مدنی و عمومی داده شود.
لازم به ذکر است که برنارد کریک خود را هم فردی لیبرال دموکرات می داند و هم یک جمهوری خواه مدنی، اما آن چه که در واقع فعالیت های وی در حوزه آراء و عملکرد سیاسی (و آموزشی) در انگلستان را از بقیه مجزا می سازد، آن است که وی خود را وقف حفظ و احیای سنت جمهوری خواهی مدنی نموده است. چنین تصور می شود که وی تا حدود زیادی باعث کاربرد مفهوم آموزش شهروندی در گزارش گروه مشاور است، چرا که وی هم ریاست این گروه را به عهده داشته است، و هم این که طی سه دهه کوشیده است از طریق آموزش، نوشتن و (در بهترین حالت سیاسی) «تبلیغ و مبارزه» شهروندانی فعال در عرصه سیاسی تربیت کند.

پیشینه سیاسی

این حقیقت که کمیته کریک از اعضایی با پیشینه و وابستگی سیاسی مختلفی شکل گرفت و این که گزارش این کمیته موافقت بین حزبی و حمایت گسترده ای را در زمینه حرفه ای جلب کرد، نشان می دهد که یا طرح های پیشنهادی آن دارای ساختاری هوشمندانه بوده است تا همه چیزش برای تمام گروه هایی که دارای نظرات موثرند و بانفوذ به شمار می روند، آشنا باشد و یا این که دربرگیرنده مصالحه و سازش های عمده ای است. هر دوی این استدلالات تا حدودی درست است. حداقل چیزی که می توان گفت این است که محتوای گزارش حکم داروی مسکن را ندارد. مفهومی که این گزارش از واژه شهروندی ارائه می دهد مفهومی عام و در عین حال قاطع و قوی است، و توصیه هایی که به عنوان گزارش یک کمیته ارائه می دهد به دقت نشانه رفته است. کریک در کتاب جدید خود در مورد دموکراسی که از سری کتاب های «مقدمه ای کوتاه» به چاپ رسیده است، سرنخی به ما ارائه می دهد – وی ابراز شگفتی می کند «چند تن از اعضای گروه من پی بردند که آنچه مورد توافق قرار می دهیم [ در واقع همان] اساس دستور کار جمهوری خواهی مدنی است؟» (کریک، ۲۰۰۲).
اما، احیای جمهوری خواهی مدنی را نمی توان به طور کامل نتیجه تاثیر راه سوم حزب کارگر(۳) یا مهارت های مدیریتی کمیته سِر برنارد(۴) دانست. در میان نخبگان تمام مسلک های سیاسی حمایت گسترده ای، اگر چه نه به یک میزان، از تمامی سه مولفه دیدگاه گروه مشاور در مورد آموزش شهروندی – مسئولیت اجتماعی و اخلاقی، مشارکت اجتماعی، و آگاهی سیاسی – به عمل آمد. در دیدگاه کریک، صراحتاً تاکید بر شیوه «فعال» است و تاثیر عمده ای که این شیوه می تواند در معرفی رویه دموکراتیک به مدارس داشته باشد به طور کامل مورد تایید قرار نگرفته است (صرف نظر از این پرسش تجربی که آیا برخی از مدارسی که قطعاً این شیوه را به رسمیت می شناسند، تمام تلاش خود را برای اجتناب از آن به کار می گیرند).
در توضیح احیای اخلاق شهروندی در بسیاری از نواحی [انگلستان] باید گفت که این حرکت واکنشی بود به سلطه فلسفه اجتماعی دوران [نخست وزیری] تاچر، و تندروی های فردگرایی انحصارگرایانه بود که دوران تاچر جای خود را به آن داده بود. داگلاس هِرد(۵) (یکی از وزرای تاچر) در سال ۱۹۸۹ این گونه عنوان داشت که «ایده شهروندی فعال، مکملی ضروری برای ایده فرهنگ شرکتی است». وی تا آنجا پیش رفت که بیان کند در انگلستان «زمانی، خدمات دولتی از وظایف نخبگان [جامعه] بود اما اینک مسئولیت و تکلیف همه» افرادی هستند که از نظام سرمایه داری بهره می برند (به نقل از هیتون، ۱۹۹۱، ب. ۱۴۰). این ایده هم یادآور مولفه اجتماع گرایی در فلسفه سنتی «توری» است – که افراد مرفه تر باید داوطلبانه برای افراد ضعیف تر «کاری انجام دهند» – و هم بیانگر آن است که در یک جامعه دموکراتیک و مرفه تر، امروزه همگان دارای وظیفه اند. برابری مادی و اجتماعی، مسئولیت اجتماعی را نیز در پی دارد.

نظرات کاربران درباره کتاب آموزش شهروندی در نظر و عمل