فیدیبو نماینده قانونی نشر افکار و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب مردم‌شناسی کاربردی

کتاب مردم‌شناسی کاربردی
ابزارها و دیدگاه‌هایی برای امروز

نسخه الکترونیک کتاب مردم‌شناسی کاربردی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب مردم‌شناسی کاربردی

کتاب حاضر به معرفی رشته مردم‌شناسی کاربردی و عملی می‌پردازد که مستقیما در خدمت نیازهای عملی جوامع و سازمان‌های اجتماعی قرار می‌گیرد. کتاب به تقویت این فکر می‌پردازد که نیازی نیست مردم‌شناسان خود را به مباحث غریب، قدیمی، و ویژه خواص یا گروه‌های اقلیت محدود کنند. آنها می‌توانند درگیر مسائل اصلی گردند، مباحثی چون رفاه اجتماعی، بهداشت، بحران‌های زیست محیطی و اقتصادی که بر زندگی همه ما تأثیر می‌گذارد. مردم‌شناسی حاوی یک رگه اصلی از منابع است که می‌تواند با تدوینی نو به سوی مسائل عملی سوق داده شود. قدرت‌های مردم‌شناسی عبارتند از وجود پایگاه دانش عمیق و وسیع، کل‌گرایی، بینش‌هایی که زاده روش‌های کمّی و مهم‌تر از همه ارتباطاتی محکم با واقعیات است، و آرزوها و نیازهای جوامع. مردم‌شناسی الهام‌بخش هم‌دلی می‌گردد که عنصری است اساسی در یافتن چاره گرفتاری‌های بشر. روی هم رفته دیدگاه مردم‌شناسانه، ابزاری برای واکاوی مسأله انسانی در عمقی چشم‌گیر، از زوایای متعدد، مقایسه با وضعیت‌های دیگر و بالاخص از نقطه‌نظر مشارکت‌کنندگان در اختیار می‌نهد. در تحقّق همه اینها، توجه به تحلیل سیاست‌ها اهمیت دارد. برای مردم‌شناسی که مشتاق اصلاح نهادها، جوامع و زندگی مردم است فهم کلیه طرق رسمی و غیر رسمی تصمیم‌گیری اهمیت حیاتی دارد. مردم‌شناس باید بداند تصمیم‌گیری چگونه صورت می‌گیرد، براساس چه نوع اطلاعات و ارزش‌ها، از طریق کدام صافی‌های مبتنی بر فرهنگ و از مسیر چه نوع روابط قدرت، نفوذ یا اقتدار.

ادامه...
  • ناشر نشر افکار
  • تاریخ نشر
  • زبانفارسی
  • حجم فایل 3.17 مگابایت
  • تعداد صفحات ۴۵۴ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب مردم‌شناسی کاربردی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

مقدمه

پرداختن به مردم شناسی، به شیوه کتاب آشپزی قدم به قدم امکان ندارد.لازمه مردم شناسی انعطاف فراوان، ظرفیت تحلیل و دقت نظر است، توانایی هایی که به ویژه، هنگام دسته بندی تفاوت های ظریف فرهنگ های ناآشنا اهمیتی خاص می یابد. وظیفه من در اینجا معرفی اصول اساسی پرداختن عملی به مردم شناسی کاربردی است.
بدین لحاظ ضمن بحث موضوع مردم شناسی کاربردی، بر روش هایی تاکید می رود که در پژوهش های کاربردی مرسوم است. می توانستم تاکید خود را روی نظریه قرار دهم اما بخش اعظم نظریه های موثر مردم شناسی، به حیطه هایی خاص گره خورده است، حیطه هایی چون اقتصاد، فقر، زیست بوم شناسی، بهداشت، سرپرستی(۱) و حل اختلافات. علاوه براین کاروران مردم شناسی می گویند بزرگ ترین سرمایه ای که از تحصیلات دانشگاهی کسب کرده اند علم به روش های کار بوده است. می خواهم مجموعه ی ابزارهای تعمیم پذیر و قابل استفاده در زمینه ها و حیطه های گوناگون را به خواننده ارائه کنم. دانشجویان نیاز به بررسی روش ها در مراحل اولیه آن دارند. انجام این مهم از طریق تعیین تکالیف عملی به موازات ارائه درسهایی در مردم شناسی کاربردی صورت می گیرد. سرمایه دیگر، برای کسی که به مردم شناسی کاربردی می پردازد توانایی تحلیل، اطلاع رسانی و تاثیرگذاری بر سیاست هاست. فهم تصمیم گیری رسمی و برنامه ریزی به عنوان پدیده ای اجتماعی ـ فرهنگی به شدت مورد تاکید قرار گرفته است. در مورد تحلیل سیاست ها، به خودی خود و در زمینه هایی چون ارزیابی نیازها و تاثیرها، ارزیابی برنامه ها و دفاع از آنها به تفصیل بحث شده است.
اغلب به استفاده از مورد پژوهیها می پردازم. غالبا استفاده از رویکرد مورد پژوهی بهترین شیوه آموزش مردم شناسی است. از آنجا که در حال حاضر مردم شناسی کاربردی شامل حیطه های بسیار می شود، موردپژوهی های گوناگون می تواند دانشجویان را با بسیاری از گزینه های عمل آشنا کند. در عین حال، هر مورد نمایانگر اصولی چون دیدگاه های فراگیر(۲) در ارزیابی برنامه ها یا تایید روش های کمّی و کیفی است.
گرچه عموما به شکلی غیر مستقیم و با استفاده از موردپژوهی و روش های دیگر، به شرح محتوای حطیه های گوناگون می پردازم، یک استثنا بر این قاعده وجود دارد و به فعالیت مردم شناسانه در مسائل زیست محیطی، فصلی جداگانه اختصاص داده ام. معضل بحران زیست محیطی در سطح جهان، موجب پیشرفت های سریع در مردم شناسی زیست محیطی(۳) گشته است. فعالیت های جاری بوم شناسان سیاسی(۴) قاعدتا علاقه دانشجویان را بر می انگیزد و نشان می دهد مردم شناسی تا چه حد استعداد مطرح بودن استثنایی را دارد.
یک تصمیم دیگر نیازمند توضیح است. گرچه کتاب بیشتر اصول مهم مورد نیاز پژوهش کاربردی را پوشش می دهد، عمدتا با استفاده از پژوهش هایی که در ایالات متحده و کانادا صورت گرفته، به شرح آنها می پردازیم. چرا؟ نخست، چون شخصا تجاربی گوناگون از مردم شناسی کاربردی در کانادا و ایالات متحده دارم و آشنایی من با منابع و مآخذ آمریکای شمالی و متون سیاسی آنجا، به مراتب بیشتر از استفاده هایی است که در سطح بین المللی از مردم شناسی کاربردی شده است.
دوم، یکی از اهداف عمده من، ارائه دیدگاه هایی ملموس و قابل استفاده به هزاران دانشجوی مردم شناسی است که وارد مطالعات سطح دکترا نمی شوند و احتمالاً پس از فارغ التحصیلی، در داخل کشور شاغل خواهند شد. سوم، می خواهم آن تصویر شوربختانه ی مردم شناسی به عنوان موضوعی بیگانه و ویژه خواص را که معمولاً در نقاط دورافتاده اجرا می شود، معکوس کنم. امیدوارم بتوانم مطرح بودن امروزین این رشته را نشان دهم. مردم شناسی به همان اندازه جامعه شناسی، علوم سیاسی، بهداشت همگانی، مدیریت بازرگانی، مبانی آموزشی و رشته های دیگر، علمی است سیاست آفرین(۵). وقتی دانشجو بودم اساسی ترین کتاب درسی مردم شناسی کاربردی، کتاب همکاری در تغییر(۶) اثر وارد گودایناف ( ۱۹۶۳ ) بود که منحصرا به استفاده از نمونه های بین المللی می پرداخت، اما با این وجود در مردم شناسی کاربردی داخل آمریکا بسیار متنفذ بود. گرچه زهره آن را ندارم که کتاب حاضر را با اثر کلاسیک گودایناف مقایسه کنم، قطعا انتخاب گزینه ای متفاوت امکان پذیر است و نمونه های داخلی می تواند راهنمای کاربردهای بین المللی باشد. البته علی رغم تاکید کتاب بر آمریکای شمالی، قطعا از تعدادی نمونه های بین المللی استفاده می کنم.
آنچه به چشم انداز آمریکای شمالی مرتبط است، گرایش به بهره گیری از تجارب شخصی خودم است: ارزیابی تاثیر اجتماعی در قطب شمال، زراعت و جوامع روستایی دشت ها، اسکان مجدد پناهندگان، ارزیابی نیازها، برنامه ریزی اجتماعی شهری، پژوهش مشترک و جانبداری، ضمن اینکه در برخی مورد پژوهیها توضیحاتی ارائه کرده ام. نگارش در این باره نه صرفا به این دلیل انجام می گیرد که تجربه آموزنده است بلکه بدین علت که نوشتن درباره کاری که انسان شخصا انجام داده، با سادگی، اعتماد و دقت بیشتری همراه می شود. در عین حال طیف گسترده و گویایی از نمونه های قدیم و جدید مردم شناسی کاربردی ارائه داده ام.
در نگارش این کتاب از کمک ها و تاثیراتی مهم بهره مند شده ام. ده سال پیش هنگامی که در دانشگاه فلوریدای جنوبی سعی می کردم از پیشرفت های مردم شناسی کاربردی عقب نمانم از مهمان نوازی و افاضات اعضای هیات علمی آن دانشگاه بهره های فراوان بردم و به ویژه مدیون آل ولف، جری اسمیت، مایکل آنگروسینو و جیل کوشنر هستم. در واقع جیل کوشنر بود که نور «روشن بینی بودایی(۷)» را که به تالیف این کتاب منتهی شد در دل من تاباند. وی در سال ۱۹۷۸ علی رغم سرمای ماه فوریه آلبرتا به سخنرانی در کنگره سالیانه جامعه مردم شناسی کانادا پرداخت و ما را از نوآوری های چشم گیر در آموزش دانشجویان مردم شناسی برای فعالیت غیر دانشگاهی در آمریکا آگاه کرد.
لازم است از دو مرشد خود یاد کنم، روانشاد جیم میلار که مدتها رئیس دانشکده من بود، دیر وارد محیط دانشگاهی شد. جیم که بخش اعظم زندگی خود را در نقش مهندس معدن سپری کرده بود اغلب از انفعال آکادمیک، سرخورده و ناراحت می شد. وی فعالانه مشوق تدوین یک برنامه درسی عملی در دانشکده بود و گرچه باستان شناس بود، آینده مردم شناسی را در کاربردهای اجتماعی و غیردانشگاهی آن می دید. بسیار سپاسگزار دوستی و تشویق های وی هستم. بهتر از دیمتری شیمکین از دانشگاه ایلی نوی مُرشد و مشاور دانشگاهی وجود ندارد. دیمتری بیش از هر چیز مردم شناسی کاربردی بود که با ارائه نمونه به آموزش شاگردان خود می پرداخت. وقتی حاجت به انجام کاری بودـ از حل بحران در بخش هولمز گرفته تا تدوین دوره های آموزشی واجد اهمیت اجتماعی بیشتر ـ آن را انجام می داد. این کتاب از کارورزی من نزد شیمکین در هنگام تکمیل دوره آموزشی پیشگامانه وی، تحت عنوان جوامع آمریکایی و مشکلات آنها بهره ها گرفته است. تصادفی نیست که شماری چنین بزرگ از دانشجویان دیمتری به مردم شناسی کاربردی معاصر کمک می کنند.
همچنین دینی جمعی به بنیانگذاران، اعضای فعلی، مدیران و کارکنان انجمن مردم شناسی کاربردی دارم. این تشکیلاتِ بسیار کارآمد و خوش برخورد، پیشگام تقویت بخش اعظم فعالیت های مردم شناسی است که در کتاب مطرح کرده ام و تا حدی بخش اعظم مطالب کتاب برپایه ارتباط مستمر با انجمن(۸) بوده است.
مایلم از پیشنهادات پنج تنی که به بررسی پیشنهاد تدوین کتاب پرداختند و نیز نظرات کارساز آن هفت تنی که خود کتاب را بررسی کردند سپاسگزاری کنم: جین اس. فوروارد از دانشگاه ماساچوست در امهرست؛ وینی فرد میچل، از دانشگاه ایالتی مینه سوتاـ مانکاتو؛ جی.آنتونی پرادس، از دانشگاه ایالتی فلوریدا؛ جیمز ام. شفر، از یونیون کالج؛ والتر ام. وانتی، از دانشگاه آریزونای شمالی؛ آلوین دوبلیو.ولف، از دانشگاه فلوریدای جنوبی و جان یانگ از دانشگاه ایالتی اورگون. مدیون سخاوت ناظم مهاجران، همکار خود در اداره بهداشت و بیماری های واگیردار هستم که اجازه داد در تدوین پرسشنامه فصل سیزدهم از طرح عالی وی استفاده کنم. پنج تن از دوستان در ارائه وقت و نظرات ارشادی خود بسیار گشاده دست بوده اند. اجازه دهید این جمله رایج ولی فوق العاده مهم را قید کنم که هیچ یک از آنها مسئول کاستی های کتاب نیستند. جیل کوشنر "پدر خوانده" برنامه های آموزشی کاربردی، نظراتی بسیار مهم ابراز داشت و هشدارهایی درباره تمامی متن کتاب داد. از مهارت ها و انتقادهای چرب دستانه پث هیگینز که پیش از من سردبیر پرکتیسینگ آنتروپولوژی(۹) بود بسیار منتفع شده ام. راب وینتروب که نمونه ای است عالی از کاروران مدرن که زیرکی "عالم واقع" را با تیزبینی علمی در می آمیزند، در مورد فصول آغازین کتاب به اظهارنظر پرداخت. نیل برارو، یکی از بهترین نویسندگان عرصه مردم شناسی با مطالعه دو پیش نویس کتاب به رفع و رجوع معایب پرداخت. همسر بسیار صبورم نیز که نمونه خوانی چیره دست است، در بازخوانی پیش از چاپ متن، از چشمان و فکر خود فراوان مایه گذاشت. او نیز برخی خطاها را اصلاح کرد ضمن اینکه با کژتابی های ناگزیر مولف کنار آمد. این کتاب را به همسرم، جنیفر، سامانتا، جی.دی. و مگی تقدیم می کنم.

الکساندر ام. اروین
دانشگاه ساسکاچوان

چنانچه به تعریف بنیادین علم بازگردیم، طبقه بندی دانایی، دانش و دانستگی های انسان را نسبت به قواعد تحولات جهان به یاد می آوریم. این تعریف در علوم تجربی با پاسخگویی به نیازهای گوناگون زیستی چون نیازهای پزشکی، معیشت، و... همراه است. اما تحول علوم انسانی و به ویژه علوم اجتماعی نیز با شاخه های متعدد خود از زمان شکل گیری در روندی رو به افزایش به سمت پاسخ گویی به نیازهای گوناگون انسان بوده است. دانش مردم شناسی نیز که در آغاز به موضوعاتی به ظاهر دور از جنبه کاربردی چون اسطوره، جادو، افسانه، فرهنگ عامه و.. می پرداخت، با افزایش ویژگی عمل گرایانه علوم (وجه پراگماتیک)، نه تنها به تاسیس شاخه های جدیدی چون مردم شناسی فاجعه، مردم شناسی زیست محیطی و... پرداخت، بلکه بیشتر شاخه ای را با همین هدف بنیان نهاد، شاخه ای که مردم شناسی کاربردی نام گرفت. در این میان توجه به این نکته ضروری است، که تحولات مربوط به مدرنیته و جهانی که در نتیجه انقلاب صنعتی، سیر و سرعت تحولات و پیدایی نیازها و مسائل جدید در آن به شدت افزایش یافت، به علوم اجتماعی و شاخه های گوناگون آن اعتبار فراوانی داد، علومی که با پیش بینی بحران های اجتماعی، دامنه ی مسائل و مصائب مردم را با پیشنهادات و راهکارهای خود محدود می کنند. مردم شناسی نیز با پاسخگویی به مسایل گوناگون برآمده از تحولات اقتصادی، کوشید تا به ویژه اهمیت فرهنگ را در طرح ها و پی رنگ های توسعه آشکار سازد. شاید سهم مردم شناسی را در پاسخگویی فرهنگی به تحولات اجتماعی جهان بتوان بیش از علوم دیگر قلمداد کرد. چرا که مردم شناسی بنیان حیات اجتماعی را در بستر فرهنگ جست و جو می کند و تدوین هر ایده ای را بدون توجه به آن، ناکامل و ناقص می داند. اما پژوهشکده مردم شناسی در طول فعالیت های خود کوشیده است تا به نیازها و ضرورت های اجتماعی و فرهنگی توسعه در ایران نیز پاسخ گوید. به همین دلیل توجه به مسائل زیست محیطی، کاوش ساختار فرهنگ و مدیریت فاجعه در ایران، آسیب شناسی مسائل اجتماعی، مردم شناسی جنگ، مردم شناسی اقتصادی و... از جمله موضوعات کاربردی تحقیقات مذکور بوده است. اما ترجمه کتاب مردم شناسی کاربردی به همت یکی از همکاران فاضل پژوهشکده مردم شناسی و مترجم دانشور و فرزانه آقای مهرداد وحدتی صورت گرفته است، که امیدواریم این کتاب، امکان آشنایی بیشتر با شاخه مزبور را در ایران فراهم چیند. آقای مهرداد وحدتی در پروژه های دیگری چون دانشنامه ی مردم شناسی، کولیان، دانشنامه ی گردشگری، شعر اقوام ایرانی، مردم شناسی بصری و... با ما یار و همراه بوده و با دانش گسترده و پربار خود به غنای مطالعات ما یاری رسانده است، پژوهشکده ی مردم شناسی سپاس فراوان خود را از وی ابراز می دارد. این اثر در دوره ی مدیریت آقای محمد میرشکرایی رییس پیشین پژوهشکده مردم شناسی آماده شده است، که سپاس بسیار خود را از ایشان اعلام می کنیم. در انتشار اثر مذکور نشر محترم افکار به یاری ما پرداخت، که از مدیر محترم آن آقای یحیی ساسانی سپاس خود را اعلام می داریم.

مرتضی رضوانفر
رییس پژوهشکده مردم شناسی

فصل اول: مواضع(۱۰) نسبت به مردم شناسی سیاست(۱۱) و عمل(۱۲)

کتاب حاضر به معرفی رشته مردم شناسی کاربردی و عملی می پردازد که مستقیما در خدمت نیازهای عملی جوامع و سازمان های اجتماعی قرار می گیرد. کتاب به تقویت این فکر می پردازد که نیازی نیست مردم شناسان خود را به مباحث غریب، قدیمی، و ویژه خواص یا گروه های اقلیت محدود کنند. آنها می توانند درگیر مسائل اصلی گردند، مباحثی چون رفاه اجتماعی، بهداشت، بحران های زیست محیطی و اقتصادی که بر زندگی همه ما تاثیر می گذارد. مردم شناسی حاوی یک رگه اصلی از منابع است که می تواند با تدوینی نو به سوی مسائل عملی سوق داده شود.
قدرت های مردم شناسی عبارتند از وجود پایگاه دانش عمیق و وسیع، کل گرایی، بینش هایی که زاده روش های کمّی و مهم تر از همه ارتباطاتی محکم با واقعیات است، و آرزوها و نیازهای جوامع. مردم شناسی الهام بخش هم دلی می گردد که عنصری است اساسی در یافتن چاره گرفتاری های بشر. روی هم رفته دیدگاه مردم شناسانه، ابزاری برای واکاوی مساله انسانی در عمقی چشم گیر، از زوایای متعدد، مقایسه با وضعیت های دیگر و بالاخص از نقطه نظر مشارکت کنندگان در اختیار می نهد.
در تحقّق همه اینها، توجه به تحلیل سیاست ها اهمیت دارد. برای مردم شناسی که مشتاق اصلاح نهادها، جوامع و زندگی مردم است فهم کلیه طرق رسمی و غیر رسمی تصمیم گیری اهمیت حیاتی دارد. مردم شناس باید بداند تصمیم گیری چگونه صورت می گیرد، براساس چه نوع اطلاعات و ارزش ها، از طریق کدام صافی های مبتنی بر فرهنگ و از مسیر چه نوع روابط قدرت، نفوذ یا اقتدار.
تحلیل های موثر یا توصیه های اجرایی، از درک صحیح زمینه غامض کل سیاست برمی خیزد. اشتباه است اگر اشخاصی که بیشتر گرایش های آکادمیک دارند، مساله ای چون فقر خانواده یا خشونت را به تنهایی و بدون ژرف نگری در زمینه های گسترده تر سیاست گذاری و نهادهای متعارف مورد مطالعه قرار دهند. چشم برنداشتن از کلیه جوانب اهمیتی اساسی دارد. در مردم شناسی کاربردی حفظ توجه به زمینه سیاست گزاری بس مهم است.
قبل از پرداختن به خصایص مردم شناسی کاربردی، سیاست و عمل، خوب است ببینیم ارتباط این رشته با کل موضوع مردم شناسی چگونه است.

انواع مردم شناسی

بیش و پیش از هرچیز با مردم شناسی اجتماعی ـ فرهنگی سر و کار داریم ـ علمی که در دیدگاهی مقایسه ای و کل گرایانه به بررسی اقوام و اجتماع های معاصر می پردازد. به بحث باستان شناسی، زبان شناسی یا مردم شناسی جسمانی نمی پردازیم، با این وجود که این رشته های فرعی قطعا شاخه های کاربردی مهمّی دارند. یک شاخه معینِ(۱۳) فعال، در مردم شناسی جسمانی وجود دارد، و زبان شناسی نیز کمک های بزرگی به زبان آموزی، گفتار درمانی و آموزش انگلیسی به عنوان زبان دوم کرده است. باستان شناسان در حیطه هایی چون قوم باستان شناسی و مدیریت منابع فرهنگی بسیار فعال بوده اند.



اما بیشتر مردم شناسی کاربردی زاده شاخه اجتماعی ـ فرهنگی است. در درون مردم شناسی اجتماعی ـ فرهنگی، پیوستاری به چشم می خورد از مردم شناسی بنیادی یا نظری تا پژوهش معضلات اجتماعی؛ از مردم شناسی کاربردی دانشگاهی که پایه یِ تحلیل سیاست است تا فعالیت مردم شناسان خارج از زمینه ای دانشگاهی. حدود و ثغوری که در امتداد این پیوستار تعریف شد کاملاً نفوذپذیر و قابل تغییر است. به نظر من کاری که از مرحله تحلیل سیاست به بعد انجام می گیرد، از جمله فعالیت مردم شناسانی که در حیطه های عملی و کاربردی کار می کنند، در حیطه نسبتا متمایز مردم شناسی کاربردی قرار می گیرد. بعدا به این مساله بحث انگیز برخواهیم گشت.
با مرجع قراردادن پیوستار فوق و فعالیت در زمینه مردم شناسی بنیادی و نظری، اطلاعات بشر از خود، در نتیجه هزاران اثر پژوهشی قوم نگارانه در زمینه های فوق العاده متنوع، عمدتا در قرن بیستم، غنی شده است. از جمله این پژوهش ها مطالعه روی مردمانی متفاوت بوده است، از شکارچیان و گردآورندگان، رانندگان کامیون مسافت های طولانی، طبقه متوسط حومه نشین، شبانکاره های صحرانشین، خرده کشاورزان و مزرعه داران آمریکای شمالی، دیوان سالاران واشنگتن، جوامع آرمانی، کاست ها، شهرنشینان اعانه گیر، استفاده کنندگان از مواد مخدر، نوجوانان و باندهای موتورسوار، تروپ های هنرمندان نمایشی، ماهیگیران، باربران لنگرگاه، باغداران و بی شمار گروه های اجتماعی دیگر. این پژوهش ها کدگذاری و تحلیل شده و به شکلی میان فرهنگی مورد مقایسه قرار گرفته تا مجموعه ای غنی از نتیجه گیری های کلی درباره اعتقادات بشری، ارزش ها و نهادها را در اختیار گذارد.
در پی اینها قوم نگاری، مقایسه های میان فرهنگی و نتیجه گیری های کلّی، مبانی مکاتب فکری جامع راجع به بشر و فرهنگ ـ نظریه ها و رویکردهایی چون ساختارگرایی، ماده گرایی فرهنگی(۱۴)، پسامدرنیزم، مردم شناسی تفسیری، مردم شناسی روان شناسانه، نظریه شبکه، نظریه تبادل و امثال آنها را فراهم آورده اند. بعضا مبانی نظری به ایجاد نتایج قوم نگاری منتهی شده، هر چند این سیر جدالی میان روش های استقرایی و قیاسی در مردم شناسی، بیشتر به جانب روش تجربی یا استقرایی متمایل شده است.
برآیند کار مشترک هزاران قوم نگار به طور کلّی بسیار جالب است. همانطور که هریس ( ۱۹۶۸ )، وُگت ( ۱۹۷۵ ) و دیگران گفته اند نظریه ها و اسلوب های مردم شناسی نهایتا از زمینه اجتماعی برمی خیزند. گرچه نظریه ها و اسلوب های مردم شناسی را نیازهای اجتماعی تعیین می کنند اما در عین حال اغلب از نوع مد روز و دل مشغولی های مختص به زمان خود هستند. تکامل گرایی تک تباری(۱۵) از دل امپریالیزم قرن نوزدهم بیرون آمد، ماده گرایی فرهنگی از دل جهان بینی فنی آمریکایی میانه قرن بیستم، کارکردگرایی ساختاری از دل بریتانیای استعمارگر، پسامدرنیزم و ساختار ستیزی(۱۶) از دل بیزار شدگی و اعتراض یک بخش خاص دانشگاهی بیرون آمد و...
هرچند نظریه اجتماعی و فرهنگی تا حدودی ساخته اجتماع است ولی با این وجود منطق و برنامه خاص خود را بدان صورت دارد که دانشمندان دانشگاهی تعیین می کنند، جایگاه، پیشرفت حرفه ای و امثال آن در درون مجموعه بسیار بسته ای از ارزش ها و فعالیت هایی که در زمینه های دانشگاهی ای که بی شباهت به محیط های صنفی نیست تعیین می گردند. تبادل ظاهرا آزاد افکار را قدر می نهند، هرچند از سوی پیش کسوتان زیر ذره بین بررسی های کتاب ها، مقالات، ژورنال های تخصصی و پیشنهادات اعطای کمک هزینه های تحصیلی و دانشگاهی قرار دارند. انتخاب موضوع های خاص ـ تزئینات بدن، ادبیات شفاهی، اسطوره های آفرینش(۱۷)، مردم شناسی حواس یا عواطف، مقایسه نظام های شناخت خویشاوندی و... ـ معمولاً توسط نهادهای مسئول حل مسائل یا درخواست های ستم دیدگان انتخاب و واگذار نمی شود. موضوعات را افرادی در دانشگاه ها انتخاب می کنند، بزرگان دانشگاهی آنها را تایید کرده و سازمان های کمک دهنده و ژورنال های تخصصی، از آنها حمایت مالی می کنند و انجمن های علمی و تخصصی چون انجمن مردم شناسی آمریکا به تقویت آنها می پردازند. ادلّه محکم بسیاری در دفاع از چنین نظامی قابل طرح است. عالم دانشگاهی می تواند موازین تخصصی پر صلابتی وضع نماید. ادامه استدلال یاد شده ی او این است که آن آرایی که بیشترین ارزش را برای جامعه دارد، سرانجام به علت ارزش ذاتی یا "صحت" خود که بری از علائق و فشارهای جامعه است اختیار خواهد شد. با این همه واضح است تولید دانشی که به شکل مستقیم برای جامعه مفید باشد، وظیفه اصلی مردم شناسی دانشگاهی نیست.
با این وجود مردم شناسی دانشگاهی مصمم است آن دسته از مسائل اجتماعی را ژرف کاوی کند که برای اعضای جامعه، رسانه ها و بعضا سیاست گذاری اهمیت به مراتب بیشتری دارد؛ این گونه کارها اغلب شکل نقد اجتماعی به خود می گیرد. هم چنین ممکن است تصویری آکنده از همدردی با برخی گروه ها یا مقوله ها که اجتماع بدان ها داغ ننگ زده ارائه کنند. حتی ممکن است برخی تا آنجا پیش روند که بخش هایی از جامعه را به ایجاد مشکل برای دیگران یا بدتر کردن وضع آنان متهم کنند. آثار ژول هنری، مثل فرهنگ علیه انسان ( ۱۹۶۵ ) ادعا نامه ای علیه آن نهادها، روش ها و ارزش های جامعه آمریکایی بود که موجب تشدید بیزاری و آلام بسیاری از افراد و خانواده های آمریکایی می شدند. پژوهشگران دیگر به پژوهش فقر در زندگی شهرنشینان آمریکایی پرداختند. به عنوان مثال کتاب مخمصه تَلی، الیوت لایبو ( ۱۹۶۷ ) نشان داد چگونه فرهنگ جایگزینی که به دست سیاهان جوان ذکور، ایجاد شده بود، واکنشی نسبت به جامعه ای اساسا نژادپرست بود که هیچ گونه جایگاه دائمی برای آنها نداشت. همه خویشان ما، کرول استک ( ۱۹۷۴ ) نشان داد چگونه علی رغم توطئه برنامه های کمک اجتماعی آمریکا، علیه ثبات خانواده های آفریقایی آمریکا (آمریکایی آفریقایی تبار)، این خانواده ها توانستند از طریق شبکه های خانوادگی، متشکل از خویشان پدری و مادری به حمایت چشم گیر از یکدیگر پرداخته، چاره جویی قابل توجه خود را به نمایش بگذارند. کتاب جیمز اسپردلی، یک میگساری به خود بدهکاری ( ۱۹۷۰ ) به توضیح خرده فرهنگ های ولگردان محله میخانه ها یا محله های جرم خیز(۱۸) شهرهای آمریکایی پرداخت. این افراد در مقابله با سرکوب نهادهای مجری قانون، همیشه گرفتار محکومیت های متناوب پشت درهای متحرک زندان بودند. یک نمونه برجسته و جدیدتر از این رویکرد کتاب فیلیپ بورژو، در جستجوی احترام: فروش ماری جوانا در ال باریو ( ۱۹۹۶ ) است؛ مردم نگاری انسان دوستانه اقتصادی ـ سیاسی که به شکلی قانع کننده علت خشونت و خرید و فروش مواد مخدر در شهرهای آمریکا را توضیح می دهد.
این گونه آثار نویدبخش پیدایش نوعی مبنای تصدیق است که می تواند همزمان به مردم شناسی دانشگاهی و کاربردی خدمت کند. این آثار نشان می دهد مردم شناسی در مورد مسائل روز، حرف های زیادی برای گفتن دارد. با این حال این قبیل آثار کاملاً کاربردی نیست چرا که موضوع آنها را مولفان انتخاب می کنند و از حمایت نهادهای دانشگاهی برخوردار می گردند.
اگر هم موجب تغییر مستقیم از طریق نهادهای سیاست گزار شوند، بسیار نادر است ـ حتی با این وجود که یافته های آنها به مراتب بیشتر از اشکال سنتی مردم شناسی بنیادی دانشگاهی، کاربردی است.
آنچه کمی بعد در پیوستارها قرار می گیرد، فعالیتی است که می توان بدان تحلیل سیاست نام داد. این فعالیت اغلب توسط افرادی در داخل نهادهای سیاسی انجام می شود، اما تحلیل مستقیم ارزش ها و ساختارهای اجتماعی در نهادهای تصمیم گیرنده وجود دارد که هدف آنها حل مشکلات اجتماعی است. یک نمونه مهم از این دست اثر جرالد بریتن ( ۱۹۸۱ ) مردم نگاری موسسه ای در وزارت بازرگانی آمریکا، و نحوه تصمیم گیری در زمینه سیاست است. جک ودرفورد در قبائل فراز تپه ( ۱۹۸۵ ) چشم اندازی بی مجامله از ارزش ها و روندهای تصمیم گیری در میان اعضای آن نهاد سیاست گزار آمریکایی ـ کنگره ایالات متحده ـ در اختیار می گذارد. این آثار برای تربیت مردم شناسان عملی یا کاربردی ارزشمندند اما نمونه های مردم شناسی کاربردی محسوب نمی شوند. این نوع پژوهش ها تلاش هایی است از آن نوع که لورا فیدر، "ژرف کاوی" به منظور درک ارزش های نخبگان تصمیم گیرنده جامعه نامیده است. یقینا تحلیل سیاست بخشی از مردم شناسی عملی یا کاربردی است. ولی متاسفانه مردم شناسی کاربردی به عنوان پیوست مردم شناسی دانشگاهی و به عنوان حلقه اتصال میان نظر و عمل به ندرت به چشم می خورد. حال این پرسش پیش می آید که مردم شناسی کاربردی در کتاب حاضر به چه معناست؟ مردم شناسی کاربردی پژوهشی انفعالی یا تفسیر اجتماعی صرف نیست. تقریبا همیشه سازمانی خارج از محیط دانشگاهی انجام آن را سفارش می دهد. ممکن است هدف، نمایش پیشینه اجتماعی و فرهنگی وضعیت مردمانی خاص باشد، اما معمولاً سفارش دهندگان، انتظار دریافت پیشنهادات عملی برای مقاصد معینی را دارند؛ آنها طالب مشاوره در مورد اجرای سیاست ها و برنامه هایی معین اند که معمولاً متضمن نوعی خدمت یا تاثیر انسانی است. نزد مردم شناسان کاربردی تحلیل سیاست و فهم فرآیندهای تصمیم گیری موسسات، کاملاً ضروری است. دولت ها، گروه های غیر دولتی، غیرانتفاعی، خصوصی و انتفاعی و نیز گروه های هوادار(۱۹) بانی پژوهش شده، معمولاً هزینه آن را می پردازند و عمدتا همان ها هستند که تصمیم می گیرند "مساله چیست". مردم شناس موضوع پژوهش را انتخاب نمی کند و این تفاوتی است بسیار مهم در مقایسه با دیگر انواع پژوهش که در مردم شناسی صورت می گیرد. افزون براین، هدف این است که کار به مراتب از تفسیر خودسرانه فراتر رود و مستقیما به تصمیم گیری کمک کند. معمولاً مردم شناسی کاربردی(۲۰) به شکلی متمایز از مردم شناسی کارورانه(۲۱) توسط مردم شناسانی انجام می شود که خارج از زمینه دانشگاهی در برنامه های نیمه وقت کار می کنند، یا اینکه مردم شناسی که به شکل خصوصی کار می کند می تواند موضوع یا مساله ای را برگزیده، مهارت های پژوهشی یا هواداری مردم شناسانه خود را مصروف آن کند. به عنوان مثال راقم این سطور با همکاری گروه "اقدام شهروندان" با موفقیت به مقاومت دربرابر تاسیس کازینویی بزرگ در شهر خود برخاست. رویکرد مورد استفاده عبارت بود از ارائه اسناد جهت اثبات اثرات اجتماعی منفی تاسیس کازینو.
مردم شناسی کارورانه(۲۲) برچسبی است که از سال های دهه ۱۹۷۰ پدیدار شده است. این نوع مردم شناسی به فعالیت مردمان برخوردار از تربیت مردم شناسانه اشاره دارد که دانش و مهارت های کاربردی خود را به شکلی تمام وقت، خارج از محیط دانشگاهی برای مقاصد عملی به کار می گیرند. این گونه مردم شناسان می توانند پژوهش هایی را با ماهیت کاربردی انجام دهند، مثل ارزیابی نیازها، ارزش یابی برنامه ها و ارزیابی تاثیرات اجتماعی. اما آنچه مردم شناسان کارور را از مردم شناسان کاربردی متمایز می کند این است که اغلب به تدوین برنامه، سیاست و خدمات پرداخته، بعضا اجرا و مدیریت آنها را نیز عهده دار می شوند.
مردم شناسان کارور؛ درگیر عمل، مدیریت و اجرا می شوند، نه اینکه صرفا به تفکر بپردازند. ممکن است کار خود را به شکل مشاورانی مستقل انجام دهند، یا اینکه به شکل تمام وقت به استخدام شرکت های مشاور درآیند. ادارات دولتی چون ادارات سیاست گذاری و برنامه ریزی دولت های فدرال، ایالتی، استانی و شهری می توانند محل کار آنها باشند و موسسات غیرانتفاعی (یا غیردولتی) که به ارائه خدمات انسان دوستانه و اجتماعی، آموزش، رفاه و بهداشت می پردازند، محیط هایی هستند که تعدادی از مردم شناسان کارور در آنها فعالیت می کنند. شمار فزاینده ای از مردم شناسان کارور ایالات متحده به استخدام بنگاه های انتفاعی مثل جنرال موتورز، هالمارک، موتورولا و زیراکس درآمده، به پژوهش در مسائل پرسنلی، تولید و فروش می پردازند. دیگر مردم شناسان کارور برای موسسات بین المللی و موسسات توسعه جوامع نظیر اداره کمک و توسعه ایالات متحده (USAID)، بانک جهانی، موسسات سازمان ملل و سازمان های غیر دولتی بین المللی مثل کیر (CARE)، آکسفام (OXFAM) و صلیب سرخ کار می کنند. ارزیابی نیازها، ارزیابی و پژوهش تاثیرات برنامهها و خدماتی که جهت کمک به روستاییان فقیر در عرصه هایی چون بهداشت، تعلیم و تربیت، شیلات، کشاورزی، جنگل داری و حیطه های دیگر اجرا می شود، صورت می گیرد. مردم شناسان کارور در عرصه بین المللی به کار برای بنگاه های خصوصی در مسائلی چون ژرف بینی فرهنگی و فعالیت در فرهنگ های دیگر یا ایجاد تاسیسات فرعی در آن نواحی می پردازند. مردم شناسان کارور در داخل کشور و در سطح بین المللی به گروه های هواداران که به مسائلی چون حفظ محیط زیست، حقوق بشر و حمایت از مصرف کننده اهتمام می ورزند کمک می کنند. میدان فعالیت مردم شناسی بسیار متنوع است. تقریبا تمامی رشته های مرتبط به انسان یا جامعه می توانند به طریقی از جامعه شناسی و غالبا به شکلی بسیار مستقیم از مردم شناسی بهره گیرند.
مردم شناسانی که در محیط های غیردانشگاهی کار می کنند به ایفای نقش های متعدد می پردازند. آنان می توانند در پایین ترین سطوح، درگیر کارهای توسعه اجتماعی شده و به همکاری با روستاییان در برنامه ریزی و تشکیل شرکت هایی بپردازند که به آنها سود می رساند، یا به آموزش و تربیت افراد در مهارت هایی چون ژرف بینی میان فرهنگی یا روش های پژوهش، میانجی گری در مناقشات، خدمت به عنوان شاهد متخصص در پرونده های قضایی یا مشارکت در هواداری عمومی از یک آرمان، دست یازند، یا به مشارکت با ادارات فدرال، محلی و قبیله ای در مدیریت منابع طبیعی چون آبزیان، حیات وحش و جنگلداری در جنگل های ملی ایالات متحده بپردازند. مردم شناسان کارور همچنین به طراحی و اجرای پروژه های بهینه سازی استفاده مردم از پارک های ملی یا دولتی روی می آورند. این مردم شناسان می توانند انواعی گوناگون از پژوهش را انجام دهند تا اطلاعات ضروری در مورد طرح دعوی مالکیت زمین را فراهم کرده، در مورد شایستگی فن آوری یا برنامه های خدمات انسانی یا تحلیل مبانی اختلاف یا مشکلات اجتماعی پژوهش و مطالعه کنند.
ممکن است عده ای عرصه مردم شناسی عملی و کارورانه را فاقد شکل مشخصی بدانند، به ویژه در مقایسه با مشاغل عملی چون پرستاری یا خدمات اجتماعی. هنوز مردم شناسی کارورانه، هویت دقیقا تعریف شده ای ندارد و بعضا تعیین مرزهای آن بسیار دشوار است. اغلب، افراد به این دلیل استخدام می شوند که مهارت هایی عام در علوم اجتماعی دارند یا به خاطر مهارت در نوشتن مطالب فنی، پژوهش یا برخی حیطه های ارزشمند دیگر. ممکن است این وضعیت به شکلی تصادفی یا مشخص متضمن تخصص میان فرهنگی شود ـ موقعیتی مشخص تر برای مردم شناسان. برخی از نقش هایی که مردم شناسان کارور ایفا می کنند می تواند توسط افرادی اجرا شود که در رشته هایی از حیطه هایی چون جامعه شناسی، روان شناسی، پرستاری، تعلیم و تربیت، بهداشت عمومی، مدیریت دولتی و تعدادی رشته های دیگر درس خوانده اند. با این حال با گذشت زمان، فارغ التحصیلان مردم شناسی با نمایش قدرت ابتکار و پشتکار، پیشرفت هایی عمده در این رشته ها و نهادها داشته و سودمندی فعالیت مردم شناسانه را اثبات کرده اند. غیر مردم شناسان، چون دست اندرکاران سیاست گزاری، به تدریج ولی به شکلی پیوسته از مردم شناسی باخبر می شوند و مهارت ها و ژرف بینی های مردم شناسان را قدر می نهند.
بررسی های استخدامی حاکی از آن است که اکثریت یا دست کم اقلیت بسیار مهمی از فارغ التحصیلان مقطع دکتری مردم شناسی وارد مشاغلی غیر دانشگاهی می شوند. هزاران فارغ التحصیل مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد که همواره پس از فارغ التحصیلی جذب چنین مشاغلی شده اند به اینها اضافه می شوند. فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد، اکثریت مردم شناسان فعال فعلی را تشکیل می دهند و لازم است توجه افزون تری به فعالیت ها و هویت های آنان به عنوان مردم شناس داشته باشیم (نگاه کنید به کرک و نیاکوویچ ۱۹۹۷). تقویت این رشته به موازات رشته های دانشگاهی پایه تر، چون مردم شناسی کاربردی، تحلیل سیاست و مطالعه مسائل اجتماعی اهمیتی استثنایی دارد. این عمل با راه اندازی ده ها دوره پرورش مردم شناس کارور در سطح کارشناسی ارشد مدتی است که در ایالات متحده آغاز شده است (نگاه کنید به کوشنر، ۱۹۹۴).

نظرات کاربران درباره کتاب مردم‌شناسی کاربردی