فیدیبو نماینده قانونی نشر قطره و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .

کتاب پرندگان
مجموعه کمدی‌های آریستوفانیس

نسخه الکترونیک کتاب پرندگان به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب پرندگان

دو شهروند آتنی با نام‌های اِوِلپیذیس و پیسثِتِرُس از زندگی ملالت‌بار در آتن به ستوه آمده‌اند. این دو آتنی به نزد هدهُد می‌روند و طرح تأسیس جامعه‌ای را ارایه می‌کنند. هُدهُد، پیشنهادهایی می‌دهد که توسط اِوِلپیذیس رد می‌شود. عاقبت هُدهُد به آنها پیشنهاد زندگی با پرندگان را می‌دهد. پیسثِتِرُس که تا کنون ساکت بوده از حکومت پرندگان بر دنیا صحبت می‌کند. هُدهُد گروه همسرایان را فرا می‌خواند و تعداد زیادی پرنده از سرتاسر جهان وارد می‌شوند. پرندگان از حضور این دو آتنی خشمگین می‌شوند و می‌خواهند چشمان آنها را از حدقه در آورند. هُدهُد آنها را آرام می‌کند و از آنها می‌خواهد تا به پیشنهاد پیسثِتِرُس گوش کنند. پیسثِتِرُس می‌گوید که پرندگان، پیش از خدایان اُلیمپُس، حاکم بر جهان بوده‌اند و در صورت همدلی با او و دوستش فرمانروایی سابق خود را دوباره به دست می‌آورند. پرندگان، از این طرح حمایت می‌کنند و دو آتنی به همراه هُدهُد به بیشه‌زار می‌روند تا به جزئیات طرح بیندیشند. پس از اجرای قطعه پاراواسیس درباره ستایش پروکنی و هُدهُد، مبدأ تاریخ از دیدگاه پرندگان، خدمات پرندگان به بشریت، مزایای زندگی با پرندگان و... پیسثِتِرُس و اولپیدوس بالدار از بیشه‌زار خارج می‌شوند و آرمان‌شهر خود را بنا می‌گذارند. نام این شهر نفلوکوکیگیا است.

ادامه...

  • ناشر: نشر قطره
  • تاریخ نشر:
  • زبان: فارسی
  • حجم فایل: 1.18 مگابایت
  • تعداد صفحات: ۱۱۰صفحه
  • شابک:

چند صفحه از کتاب پرندگان



پرندگان

مجموعه کمدی های آریستوفانیس

آریستوفانیس

مترجم: رضا شیرمرز





حق انتشار الکترونیک برای فیدیبو محفوظ است



این کتاب ترجمه ای است از:
KΩMΩΔIEƩ TOY APIƩTOɸANH
TAYPOY θPAƩYBOYAOƩ

شخصیت های نمایشنامه:

اِوِلپیذیس(۱)
EYEɅΠIΔHƩ
پیسثِتِرُس(۲)
ΠEIƩETAIROƩ
تروخیلُس(۳)، غلام هُدهُد(۴)
TPOXIɅOƩ
هُدهُد
TƩAɅAΠETEINOY
پرنده
ENA ΠOYɅI
پیک
MANTOTOɸOPOƩ
کاهن
IEPEAƩ
شاعر
ΠOIHTHƩ
پیشگو
XPHƩMOɅOGOƩ
متون(۵)، مهندس
METΩN
بازرس
EΠIΘEΩHTHƩ
دلال حکم
ѰHɸIƩMATOΠΩɅHƩ
ایریس(۶)
IRIƩ
خائن وطن
ΠAPAɅOIAƩ
کینیسیاس(۷)، شاعر ساقی نامه
KINHƩIAƩ
خبرچین
KHPYKAƩ
پرومیثیاس(۸)
ΠPOMHΘEAƩ
پُسیذُناس(۹)
ΠOƩEIΔONAƩ
تریوالُس(۱۰)
TPIBAɅɅOƩ
ایراکلیس(۱۱)
HRAKɅHƩ
غلامان پیسثِتِرُس
OI UΠHPETEIƩ TOY ΠEIƩΘETAIΠOY
قاصدان
OI AГГEɅIAɸOPOI
پرندگان
XOPOƩ ΠOYɅIΩN

مقدمه مترجم

«نمایشنامه های آریستوفانیس، طی قرون پنجم و چهارم پیش از میلاد در جشنواره های آتن به اجرا درمی آمدند و پی رنگ های خلاقانه و جسورانه این آثار به واسطه رکاکت و بی پروایی تشخص ویژه ای می یافتند. آریستوفانیس به واسطه همین ویژگی های منحصربه فرد، رنسانسی در کمدی نویسی کهن به پا کرد و حیات سیاسی و اجتماعی ساکنان آتن را پیش رویشان گذارد.
درباره زندگی فردی آریستوفانیس، اطلاعات دقیقی در دست نیست. او در سال ۴۴۷ پیش از میلاد به آمد و احتمالاً بین سال های ۳۸۶ و ۳۸۰ چشم از جهان فرو بست. تا قبل از بیست سالگی، آریستوفانیس به قدری دچار ریزش مو شده بود که رقبایش او را تاس می دیدند. احتمالاً آریستوفانیس ملاک بود و به گونه ای با جزیره اِگینا در نزدیکی آتن در ارتباط بود. در دهه ۴۲۰ میلادی، وْزِلی کلئون، مستبد زمانه، دو بار آریستوفانیس را به خاطر نگارش و اجرای کمدی های بابلی ها و سلحشوران تحت پیگرد اعلام کرد، ولی هرگز نتوانست آریستوفانیس را به محاکمه بکشاند. همچنین ادعا شده است که چهار کمدی نویس بزرگ ـ آرارُس، فیلِتارُس، فیلیپُس و نیکوستراتُس ـ پسران او بوده اند.
آریستوفانیس یکی از آخرین کمدی نویسانی بود که در قالب کمدی کهن می نوشت. دوران کمدی کهن از سال ۴۸۶ پیش از میلاد آغاز می شود، یعنی در دورانی که کمدی، بخشی از جشنواره ذیونیسُس بود، و در سال ۳۸۸ پیش از میلاد پایان می گیرد، یعنی زمانی که آریستوفانیس آخرین نمایشنامه اش را نوشت. طی این دوره، بیش از ۶۰۰ کمدی نوشته شد که از میان ما عنوان ۳۰۰ کمدی و نیز نام پنجاه کمدی نویس را می دانیم.»
آریستوفانیس بزرگترین کمدی نویس یونان باستان و پدر کمدی کهن است. او بیش از چهل نمایشنامه خلق کرده، ولی تنها یازده اثر از او به ما رسیده است. از آثار به جا مانده او چنین استنباط می شود که کمدی های او در مقایسه با دیگر کمدی های یونان باستان، استثنایی، پیشرو و بسیار موثر بوده است. هنر آریستوفانیس، منحصر به فرد و حیرت انگیز است. یکی از وجوه حیرت آور در کمدی هایش آزادی بیان است. او سعی دارد تا تمام عناصر اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی جامعه خود را نقد کند. به عنوان مثال نمایشنامه زنبوران، اعتراضی علیه رشوه دهی مستبدان آتنی به قضات و اعضای هیئت منصفه دادگاه ها است. سمبل مستبدان آتنی در این نمایشنامه، کلئون است و داستان آن، نبرد میان پدر (فیلو کلئون به معنی عاشق کلئون) و پسر (وْزِلی کلئون به معنی متنفر از کلئون) است. وْزِلی کلئون سعی دارد تا از حضور فیلوکلئون در دادگاه به خاطر دریافت مبلغ ناچیزی جلوگیری کند و عاقبت نیز موفق می شود. پژوهش در کمدی های آریستوفانیس نشان می دهد که او قادر بوده مانند هر نمایشنامه نویس بزرگ دیگری، مبانی دراماتیک کمدی نویسی را در برترین سطوح رعایت کند. احتمالاً آریستوفانیس بنیانگذار کمدی سیاسی است. در اکثر آثار آریستوفانیس ردپایی از سیاست به چشم می خورد. مثلاً در نمایشنامه سلحشوران (۴۲۴ ق.م.) آریستوفانیس جنگ قدرت میان کلئون و یک سوسیس فروش گمنام را برای به قدرت رسیدن سوسیس فروش به نمایش می گذارد. مشهور است که خود کلئون از تماشاگران این نمایش بود و در حضور او کسی جرئت ایفای نقش دباغ را نداشت، مگر خود آریستوفانیس. آریستوفانیس در کمدی های نخستین خود، همگان را به صلح دعوت می کرد و جنگ را سخت نکوهش می نمود. در نمایشنامه آخارنی ها (۴۳۵ ق.م.) آریستوفانیس، ذیکئوپُلیس (نماد شهروند خوب) را در مقابل لاماخُس، جنگجوی خشن قرار می دهد. ذیکئوپُلیس نماد صلح طلبی است و لاماخُس نماد جنگ و خونریزی. ذیکئوپُلیس خود به عقد قرارداد صلح با اسپارتی اقدام می کند و در پایان نمایشنامه، خوشبختی خود را جشن می گیرد، اما لاماخُس از صحنه کارزار، ماتم زده بازمی گردد و خود را نگون بخت می نامد. نمایشنامه های آریستوفانیس از نوع کمدی هایی است که در عین تاثیرگذاری در عصر خود بر تمامی اعصار دیگر تاثیری ژرف نهاد و امروز هم با اجرای آثار او می توان کاستی های بزرگ جوامع انسانی معاصر را به نقد کشید. نگاه انتقادی آریستوفانیس سخت جسورانه و کنایه آمیز است. برخلاف مناندر (کمدی نویس یونانی قرن ۳ و ۴ ق.م.)، آریستوفانیس اندیشه ای آرمان گرایانه دارد. تبلور این نوع نگرش را می توان در نمایشنامه پرندگان (۴۱۴ ق.م) یافت. آریستوفانیس نیز مانند اندیشمندان بزرگ دیگر با طراحی این کمدی در واقع به ذهنیت مدینه فاضله مورد نظر خود عینیت بخشیده است. این نمایشنامه تلاش دو آتنی به نام های پیسثِتِرُس و اِوْاِلپیذیس را برای رهایی از وضع اسفبار جامعه آتن به نمایش می گذارد. آن دو به یاری پرندگان و در برابر آتن، شهری را برفراز ابرها بنا می نهند تا از قوانین دست و پاگیر آتن و دادگاه های ظالمانه و خدایان بی رحم آتن خلاص شوند. از سوی دیگر آریستوفانیس علاوه بر حضور سیاسی از جنبه علمی و فلسفی هم غافل نبود و با نمایشنامه ابرها (۴۲۳ ق.م.) سوفسطاییان، به خصوص سُکراتیس را به باد انتقاد گرفت. آریستوفانیس در پایان این نمایشنامه تفکرخانه سُکراتیس را به آتش می کشد و گفته اند که اجرای این کمدی در مرگ غم انگیز سُکراتیس موثر بوده است. او در سال (۴۱۱ ق.م.) نمایشنامه ثِسمُفُریازوسِس را خلق کرد و طی این نمایشنامه، حمله شدیدی به اِوریپیذیس (تراژدی نویس بزرگ یونانی) و تراژدی هایش کرد. این حمله به دست زنان آتنی و به علت اهانت های اِوریپیذیس به زنان در نمایشنامه هایش صورت گرفت. در این اثر، آریستوفانیس شخصیت های آثار اِوریپیذیس را مورد تمسخر قرار می دهد. آریستوفانیس ــ این فیلسوف هنرمند ــ زیباترین اندیشه ها و تلخ ترین وقایع را با نازیباترین واژگان به طنز می کشد. شاید تلخی موجود در آثارش با تلخی حاضر در آثار اِوریپیذیس برابری می کند. ولی او به طرزی هنرمندانه این تلخی را در قالبی مضحک به نمایش می گذارد. کمدی های او در عین اینکه مملو از اندیشه های فلسفی، سیاسی، ادبی و... است، سرشار از اشارات بسیار تند و نمادین جنسی است. این مهارت آریستوفانیس است که به یاری دو بعد متناقض موجود در تفکرش، به ایدئولوژیِ پر از دغدغه، اضطراب، تلخی و درد، جامه طنز می پوشاند. اگرچه آریستوفانیس زنان آتن را فاسد و میگسار می خواند، اما می بینیم که در کمدی لیسیستراتی (۴۱۱ ق.م.) زن را عامل صلح معرفی می کند. در این نمایشنامه، زنان اسپارتی و آتن به سرکردگی زنی انقلابی به نام لیسیستراتی از همخوابگی با شوهران خود، خودداری می کنند تا صلح برقرار گردد. عاقبت مردان این دو ایالتِ در حال جنگ، مجبور به عقد پیمان صلح می شوند. آریستوفانیس در اکثر نمایشنامه هایش از اِوریپیذیس به بدی یاد می کند و شخصیت های نمایشنامه های او را مسخره می کند، ولی در گوشه هایی از نمایشنامه قورباغه ها (۴۰۵ ق.م.) گاهی به دفاع از او برمی خیزد و او را در مقامی برتر از اِسخیلُس (تراژدی نویس بزرگ یونان) قرار می دهد. این نمایشنامه پیچیده در واقع نقد ادبی آثار اِسخیلُس و اِوریپیذیس است. این نمایشنامه داستان نارضایتی ذیونیسُس از نمایشنامه نویسان زمانه است. او به جهان زیرین می رود و اِوریپیذیس و اِسخیلُس را می بیند که بر سر تصاحب تخت پادشاهی نزاع می کنند. به قصد انتخاب یکی از دو تراژدی نویس برای بازگشت به آتن مسابقه ای برگزار می کند، رقابتی که طی آن دو شاعر به دفاع از آثار خویش همت می گمارند و سرانجام شاعر مسن تر یعنی اِسخیلُس پیروز می شود و به آتن باز می گردد. نوع اندیشه اقتصادی آریستوفانیس نیز در کمدی پلوتُس (۳۸۸ ق.م.) به نمایش درآمده. این اثر، بیانگر تفکر آرمان گرایانه آریستوفانیس برای توزیع عادلانه ثروت میان شهروندان است. درون مایه اصلی نمایشنامه، اشتراک اموال و زن در جامعه است. برابری زن و مرد از ابتدای تاریخ تا عصر حاضر، یکی از دغدغه های موجود در اذهان مردم و نخبگان بوده است. آریستوفانیس با خلق نمایشنامه اِکلیسیازوسِس (۳۹۲ ق.م.) نه تنها زن را در ردیف مرد قرار می دهد، بلکه او را شایسته تملک قدرت در جامعه می داند. در این نمایشنامه زنی آتنی به نام پراکساگورا، زنان دیگر را بر آن می دارد تا به هیبت مردان درآیند و با ورود به مجلس آتن، با صدور رای علیه مردان، سردمداران حکومت را از میان خود برگزینند.
نمایشنامه های حاضر ابتدا به واسطه ترجمه های انگلیسی به فارسی برگردانده شده بودند و اینک با مراجعه به چند منبع از مترجمان برجسته یونانی باستان به یونانی مدرن مانند استلا زُبُلا، ثاثُس آپُستولیذیس، پانُس کیپاریسیس و... منابع یونانی دیگر، مقابله و اصلاح شده اند. زبان یونانی، زبانی فشرده و سخت هندسی است و این تراکم و مهندسی را می توان به غایت در زبان دراماتیک یونانی یافت و به خصوص در آثار آریستوفان. در ادامه بخشی از نمایشنامه «ابرها» به زبان یونانی آورده شده است:



بسیاری از اسامی خاص در ترجمه پیشین از زبان انگلیسی، با همان شکل انگلیسی شده اسامی یونانی در متن آورده شده بود که در ترجمه حاضر، کاملاً تغییر کرده اند و گاهی اوقات، تفاوت تا به آن جا است که به سختی قابل تشخیص اند. ولی مترجم ترجیح داده تا تلفظ اصل این واژه ها را در متن بیاورد نه آن چنان که در ایران شناخته شده اند، زیرا بسیاری از این اسامی و واژه ها ـ درست یا غلط ـ متعلق و برآمده از زبان های فرانسه و انگلیسی بوده و در اکثر موارد، اساسا دگرگون شده اند، طوری که اگر یک انگلیسی، فرانسوی و ایرانی، مثلاً اگر تلفظ نام ارسطو (اَریستوتِلیس)، اوریپید (اِوْریپیذیس) یا دیونیزوس (ذیونیسُس) را به یونانی بشنود، آن را به راحتی تشخیص نمی دهد. بنابراین مترجم بدون توجه به واژگان یونانی در زبان های دیگر به ترجمه متون آریستوفان دست زده و فرض را بر این گرفته که هیچ آشنایی ای با آن زبان ها ندارد.
از همسرم ـ خانم راضیه رفیعی ـ که نمایشنامه های آریستوفانیس را به دقت خواندند و نکاتی را یادآوری کردند صمیمانه متشکرم.
همچنین از آقای کنستانتین پاسالیس ـ کارگردان یونانی ـ تشکر می کنم، چرا که تصاویر پایانی مجموعه آثار آریستوفانیس را از کتابخانه آکادمی آتن، با همکاری رییس گروه تئاتر آکادمی آتن ـ خانم کریستینا پاگورلی ـ استخراج کردند و در اختیارم گذاردند. از خانم پاگورلی هم به دلیل همکاری صمیمانه شان سپاسگزارم.
با چاپ مجموعه کمدی های آریستوفانیس و کمدی لج باز، تنها اثر کامل به جا مانده از مناندر، کلیه کمدی های یونانی توسط مترجم در اختیار علاقه مندان به تئاتر و پژوهشگران فرهنگ و تمدن یونان باستان قرار گرفته است. بی گمان استادان بزرگوار، اجرای این زحمت را با ارشاد و راهنمایی و تذکر نواقص و خطاها خواهند پرداخت و مرا مرهون خویش خواهند ساخت. در پایان جناب مهندس بهرام فیاضی و نشرقطره را سپاس می گویم.

رضا شیرمرز
پاییز ۱۳۹۲
آتن

مقدمه

دو شهروند آتنی با نام های اِوِلپیذیس و پیسثِتِرُس از زندگی ملالت بار در آتن به ستوه آمده اند. این دو آتنی به نزد هدهُد می روند و طرح تاسیس جامعه ای را ارایه می کنند. هُدهُد، پیشنهادهایی می دهد که توسط اِوِلپیذیس رد می شود. عاقبت هُدهُد به آنها پیشنهاد زندگی با پرندگان را می دهد. پیسثِتِرُس که تا کنون ساکت بوده از حکومت پرندگان بر دنیا صحبت می کند. هُدهُد گروه همسرایان را فرا می خواند و تعداد زیادی پرنده از سرتاسر جهان وارد می شوند. پرندگان از حضور این دو آتنی خشمگین می شوند و می خواهند چشمان آنها را از حدقه در آورند. هُدهُد آنها را آرام می کند و از آنها می خواهد تا به پیشنهاد پیسثِتِرُس گوش کنند. پیسثِتِرُس می گوید که پرندگان، پیش از خدایان اُلیمپُس، حاکم بر جهان بوده اند و در صورت همدلی با او و دوستش فرمانروایی سابق خود را دوباره به دست می آورند. پرندگان، از این طرح حمایت می کنند و دو آتنی به همراه هُدهُد به بیشه زار می روند تا به جزئیات طرح بیندیشند. پس از اجرای قطعه پاراواسیس درباره ستایش پروکنی و هُدهُد، مبدا تاریخ از دیدگاه پرندگان، خدمات پرندگان به بشریت، مزایای زندگی با پرندگان و... پیسثِتِرُس و اولپیدوس بالدار از بیشه زار خارج می شوند و آرمان شهر خود را بنا می گذارند. نام این شهر نفلوکوکیگیا است. اِوِلپیذیس به ماموریتی دشوار می رود. کاهنی برای اجرای مراسم قربانی دعوت می شود، اما او پرستش پرندگان را نمی پذیرد. پیسثِتِرُس این مراسم را اجرا می کند. اما مراسم با ورود مزاحمان آتنی ناتمام می ماند. پیسثِتِرُس با مزاحمان یعنی یک شاعر پیشگو، متون مهندس، بازرس آتنی ها، فضول و دلال حکم با مجموعه کاملی از قوانین مقابله می کند. پیسثِتِرُس برای اتمام مراسم قربانی وارد بیشه زار می شود و طی همین مدت، پاراواسیس دوم اجرا می شود. پاراواسیس، حاوی مطالبی چون قدرت جدید پرندگان، تعیین جایزه برای دستگیری فیلوکراتیس پرنده فروش، تمجید از زندگی شاد پرندگان و تقاضای جایزه اول جشنواره برای این کمدی است. پیسثِتِرُس از بیشه زار خارج می شود. قاصد: ی از راه می رسد و خبر از اتمام ساخت دیوارها می دهد. قاصد: دیگری از راه می رسد و اطلاع می دهد که خدایی از دست نگهبان ها گریخته و وارد شهر شده. به ارتش دستور آماده باش داده می شود. ایریس، خدای مذکور وارد می شود. او حامل پیامی از سوی زیاس برای نسل بشر است! قاصد: ی دیگر از راه می رسد و گزارش می دهد که بیش از ده هزار آتنی می آیند تا در این مدینه فاضله، زندگی کنند. این خائن به وطن، کینیسیاس شاعر و خبرچینی که از مزایای بال دار بودن خبر دار شده با مشت و لگد از صحنه دور می شوند. به محض خروج این سه شخصیت، شخصی مرموز و نقابدار پنهانی وارد می شود. وقتی پیسثِتِرُس متوجه می شود که او همان پرومیثیاس است، به او خوشامد می گوید. پرومیثیاس از اندوه خدایان خبر می دهد. سفیران آسمانی در حالی از راه می رسند که پیسثِتِرُس مشغول طبخ غذا است. نمایندگان اُلیمپُس، پُسیذُناس، ایراکلیس و تریوالُس هستند. پیسثِتِرُس از زیاس، عصای سلطنتی و واسیلیا، مظهر قدرت را می خواهد. پُسیذُناس مخالفت می کند، اما ایراکلیس شکمو از پیسثِتِرُس حمایت می کند و تریوالُس را نیز با خود هم رای می سازد. به خاطر توافق اکثریت، خواسته های پیسثِتِرُس پذیرفته می شود و کمدی با ازدواج پیسثِتِرُس با واسیلیا به پایان می رسد.

نظرات کاربران
درباره کتاب پرندگان