فیدیبو نماینده قانونی بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر

کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر

نسخه الکترونیک کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

با کد تخفیف fdb40 این کتاب را در اولین خریدتان با ۴۰٪ تخفیف یعنی ۵,۷۰۰ تومان دریافت کنید!

درباره کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر

نمادهای دینی برگرفته از حقیقت وجود است. از نقطه‌نظری خاص، خودِ نماد را می‌توان زبانی قلمداد کرد که گرچه ذهنی است، ولی می‌تواند معرف تفکری منسجم و روشن راجع به وجود و عالم هستی باشد. نمادها جهان ساده تفکر ابتدایی را برای ما آشکار می‌سازند؛ به‌عبارتی، نمود تفکر دوره‌ای هستند که کلمات و واژگان ذهنی هنوز شکل نیافته‌اند. به‌عنوان مثال، ساخت واژگانِ معّرفِ «صیرورت» در تاریخ بسیار دیر صورت گرفت و تنها در برخی زبان‌های فرهنگ‌های متمدن و پیشرفته مانند سنسکریت، یونانی و چینی پدیدار «شدند». اما نمادهای «صیرورت»، تصاویر و اساطیری که آن را در حرکت قرار می‌دهد، در سطح ابتدایی فرهنگ ریشه دارند. تمام تصاویر حلزونی، مارپیچی، پدیداری نور از تاریکی، مراحل و دوره‌های گردش ماه، موج، و غیره، باورهای مربوط به حرکت، چرخه و گذر زمان، گذار از یک حالت وجود به دیگری (گذار از «شکل‌نگرفته»، تاریکی، به «شکل‌گرفته»، یعنی به نور) را نشان می‌دهند. نمادها و اساطیر مربوط به «صیرورت» ساختاری قمری دارند. این ماه است که به‌گونه‌ای بی‌نظیر جریان داشتن، گذار و حرکت، طلوع و افول، تولد و مرگ، تجدید حیات، و در یک کلام، چرخه‌های کیهانی، یعنی صیرورت دائمی امور یعنی زمان را نمایان می‌سازد

ادامه...

بخشی از کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



میرچا الیاده

(۱۹۸۶-۱۹۰۷)



اسطوره شناس و دین پژوه نامدار رومانیان که از دانشگاه ه و مراکز علمی متعددی دکترای افتخاری دریافت کرد: کالج بوستون،کالج حقوق سیل فیلادلفیا و دانشگاه سوربن و ...

از دیگر آثار او : 
شمنیزم،تصاویر و نمادها،اسطوره و واقعیت،هنر اسرار آمیزو ...

تقدیر و تشکر

آماده سازی و تهیه مجموعه جستارها توسط میرچا الیاده وظیفه ای بزرگ و خلّاقانه است و دو دلیل دارد: وسعت مطالبی که باید در نظر گرفته شود، و آوازه خود این دانشمند. من عمیقا از پروفسور الیاده به خاطر علاقه، زمان، و حمایتش برای آماده سازی این کتاب سپاسگزارم. می خواهم از مک لین اسکات ریکتس نیز به خاطر ترجمه ها و اضافات نقادانه اش بر کتاب شناسی این مجلد قدردانی و تشکر کنم. با کمال خشنودی از همکاری شاگرد سابقم فردریکا آدلمان، در ترجمه چند مقاله منتخب برای این مجموعه از مقالات تشکر می کنم.
با حمایت مالی کمیته ۷۰۰ مجموعه دانشگاه جورج واشینگتن، توانستم سمیناری ویژه و خاص «میرچاالیاده: دانشمندی در مقام هنرمند، و شاعر» را طی بهار ۱۹۸۵ اداره کنم. هم چنین مدیون همکارانم در آن سمینار هستم: تلما لاوین از گروه فلسفه؛ سوزان سیمونز از گروه مردم شناسی؛ آرتورهال اسمیت از گروه هنرهای زیبا؛ و به خصوص آلف هیلت بیتل از گروه دین که در آماده سازی و ارائه این اثر هم کرسی و همکار من بود. هم چنین قدردان شاگردانی هستم که در آن سیمنار شرکت کردند. در بهترین معنای آنچه از دانش پژوهی مد نظر است، این یک تلاش متقابل در انجام یک کار عقلانی است. ما فوق العاده خوشبخت بودیم که این نیمسال را با پروفسور الیاده دانشمند و عالم به پایان رسانیدم.
بورس تحصیلی ام حاصل فرصت هایی بود که برای ارائه «تحقیق الیاده» در چندین جلسه کاری به وجود آمد. هم چنین از تادئوس جی. گورداک از دانشگاه وسلیان ویرجنیای غربی کرسی معنویت نشست شرق ـ غرب، نشست سالانه انجمن الهیات دانشگاه در سال ۱۹۸۱؛ دنیس اُوئن از دانشگاه فلوریدا، کرسی ابعاد آیینی نشست هنر و ادبیات؛ نشست سالانه آکادمی دین آمریکا در سال ۱۹۸۲؛ و آلبرت مور از دانشگاه اُتاکو، کرسی بخش دین و هنر پانزدهمین کنگره مربوط به مجمع بین المللی تاریخ ادیان قدردانی می کنم.
البته هیچ کتاب یا اثری بدون علاقه و کشش پیوسته آن هایی که به حرفه نشر مشغول اند، امکان پذیر نیست. من این افتخار را دارم تا از حمایت همیشگی و تذکرات حیاتی و نقادانه ورنرمارک لینتس و فرانک اُویس از موسسه انتشاراتی کراس رود سپاسگزاری نمایم. خصوصا از کسانی که در فراهم آوردن این مجموعه از کار پروفسور الیاده برای خوانندگان بیش تر و در حد وسیع تر کمک کردند، قدردانی می نمایم.
در نهایت، همواره اشخاصی هستند که حمایت و کمک فکری و شخصی شان، طی زمان و اوقات سختی که شخص مشغول برنامه ای با این ویژگی هاست، امری بسیار حیاتی می شود؛ بدون گذراندن مداوم دوستی و مشاوره نورمن و استفن هایل، این کار را دشوار و در غیراین صورت برای کامل کردن این کتاب ناممکن می دیدم.
در سپاسگزاری از گروه های فکری و شخصی، شاید بزرگ ترین و مهم ترین آن ها سپاسگزاری از اختصاص این مجلد به ایزامو نوگوچی باشد. پروفسور الیاده و من، در اهدای این تقدیم نامه به یکی از هنرمندان برجسته جهانی که هر دو مفتخریم که آن ها را دوست بخوانیم، سهیم هستیم. از این رو، این کتاب به مثابه سپاسگزاری و قدردانی عینی و ملموس از رویایی است که وظایف متقابل ما را تحت پوشش واحد و متحد در آورد.

دیان اپوستولوس ـ کاپادونا
دانشگاه جورج واشینگتن
واشینگتن دی. سی

مقدمه: میرچا الیاده

دانشمندی هنرمند، منتقد و شاعر

یک اثر مهم به واسطه شور و حرارت الهام و حس مسرت بخش بینش شخصی متمایز می شود. این تلفیق الهام و بینش، خلق مجموعه آثار کلاسیکی را میسر می سازد که خالق آن را باید «استاد حرفه ای»، یا شاید بهتر بگوییم، «یک ذهن تاثیرگذار» انگاشت. آثار مورخ ادیان میرچا الیاده، از این دست کارهاست.(۱ )
الیاده در کاوش مادام العمرش برای فهم و شناخت امر مقدس درسرتاسر تاریخ بشر، مسحور دو مضمون اساسی شده است: آفرینش و زمان. او ساختارهای زمانمند و معانی و مفاهیم اساطیر کیهان زایی و آیین های تشرف را مورد بررسی قرار داده است. آثار او با تلاش برای شناخت آفرینش و زمان آغاز شده و پایان می یابد. در لحظه آفرینشْ نخست با زمان مواجه می شویم و از آن مواجهه، نور و ماده شناخته شدند.
الیاده هم مورخ است و هم مولف، و از اساطیر کیهان زایی برای شناخت آفرینش و زمان دفاع می کند. وی هم چنان که یک نویسنده است هنرمند نیز هست: کسی که تفسیری زیباشناختی از حقیقتی را به دست می دهد که محرومیت حسّ سنتی به زمان و مکان را مدنظر دارد. جهانِ الیاده دربردارنده خیالی علمی و خلاقانه، یا چنان که خود او اشاره می کند، خیالی روزانه و شبانه است:

به خودم گفتم که موازنه روحانی و معنوی من ـــ شرایطی که برای هر خلاقیتی ضروری و الزامی است ـــ باید به واسطه این تردید بین تحقیق راجع به یک طبیعت علمی و خیالی ـ ادبی تضمین شود. من، هم چون بسیاری دیگر، دائما در یک تضاد روزانه و در یک فضای شبانه گذران عمر کردم. البته از این امر آگاهم که این دو صورت از فعالیت روحانی، لازم و ملزوم یکدیگر و نشان دهنده وحدتی عمیق اند، زیرا آن ها به موضوعی یکسان می پردازند: به انسان، یا دقیق تر بگوییم، نحوه ای از وجود در جهان خاص انسان، و تصمیم او برای پذیرفتن این نحوه از وجود.( ۲)

در نظر الیاده، هنرمندان در غلبه بر سرنوشت و زیر پا نهادن آن موفق اند.(۳ ) آن ها ادراک سنتی از زمان و مکان را با عمل «ساختن (ایجاد)» به تاخیر می اندازند؛ عملی که ما در آن از طریق مشارکت در محیط آنی اثر هنری سهیم می شویم. هنرمند در لحظات خلق اثر هنری، غریزه بنیادین انسان برای تعالی را محقق می سازد.
کسی که اشتیاق فراوانی به رهایی از محدودیت های انسانی اش دارد، با تجربه پیوستن به درون چیزی دیگر رضایت به دست می آورد. هنرمندان، برای یک لحظه، با تجربه حس تعالی، قید و بند سخت فردیت را می شکنند و همه چیز بودن و پرُی را تجربه می کنند. آن ها نه تنها از محدویت های فردیت و خطاپذیری انسانی خلاصی می یابند بلکه از تزلزل انسانی (ضعف اخلاقی انسانی) و، دقیقا قدرتمندترین شکل آن تزلزل، یعنی مرگ نیز رها می شوند. یک اثر هنری زمان را موقتا متوقف می کند. سبک هنری الیاده، بیان است: او نویسنده رسالات، داستان ها و نقد ادبی است.( ۴) اما بیان ساده ای ندارد. کلام و واژگان او نیز چنان که دیوید ترینیتی بسیار هوشمندانه اشاره کرده است، تجلی [درون او ]است. کلام الیاده بیانگر و گویای بُعد وجودی ویژگی کیهانی و آیینی مسیحیت است. واژگان او تجلی لوگوس اند؛ کلماتی قدرتمند که به طور اصولی تجربه آفرین اند. همان طور که ترلیسی اشاره می کند، انتخاب کلمات الیاده برای تجلی، او را از دیگر متفکران مذهبی معاصرش متمایز می سازد.(۵ )
میرچا الیاده، در کامل ترین معنای هایدگری کلمه، یک شاعر است. او از حضور وجود مطلق پرده برمی دارد و آن را آشکار می سازد؛ و این گونه به فرد این امکان را می دهد تا در این جهان، در زمانی قدسی و در جایی میان خدایان سکونت کند.( ۶) و فقط الیاده است که مطلقا می تواند چنین کند، زیرا او شبانه روز را با تجلی همیشه حاضر امر مقدس زندگی می کند. پس برای او، امکان قدسیت نظم طبیعی، همواره وجود دارد. وی در مقام یک هنرمند و در مقام مورخ ادیان، به دنبال آن است تا نشان دهد که حضور مقدس برای همه بسیار دسترس پذیر است.
الیاده چه مورخ ادیان باشد و چه ادیب، پیش از هرچیز یک داستان نویس است. و در این حوزه نیز در سنت اسطوره شناسی باستانی و روایات عامیانه قرار می گیرد که با چنین عشق و عطشی به آن پرداخته است. داستان هایی که او بازگو می کند، شفابخش و افشا کننده اند و زمان و مکان را موقتا متوقف می کنند، یعنی حضور یک بُعد از قداست کیهانی را. یکی از داستان های مطلوب او، که در ژانر بازگشت به خانه است داستان خاخام ایزیک اهل کراکوف است.( ۷)
داستان خاخام ایزیک اهل کراکوف تعابیر و معانی متعددی دارد. یک تفسیر محتمل شبیه نحوه روایت پل ریکور است «... تفسیر مفسّر، تفسیری است از مفسّر». الیاده کودکی و جوانی اش را در رومانی گذرانده و با سنت فرهنگی آن جا رشد کرده «... که باور به ناسازگاری بین تحقیق علمی و فعالیت هنری، خصوصا ادبی را نمی پذیرد.»( ۸) اما الیاده، بیش از این ها، در دنیایی بزرگ شده که به لحاظ گرایش دینی اش، ارتدوکس شرقی بود. این جهان بینی، ابعاد زیبایی شناختی دین را پی جویی می کند، یعنی شناخت شعائر مقدس ماده؛ و اهمیتی زیباشناختی و روحانی برای نور قائل می شود. الیاده، به منظور شناخت این چشم انداز و تلویحاتی که برای فهمیدن خودش از واقعیت، (هم چون خاخام ایزیک) لازم داشت، می بایست به بیرون از خود سفر کند تا با خودش مواجه شود و خود را بشناسد.
الیاده در آزمون پیچراهه، شناخت عمیق خود را از تمثال در معنویت ارتدوکس شرقی بازگو می کند.

کشف دوم، که بخش دوم از درسی است که یاد گرفتم، معنای نمادهاست. در رومانی، من به طور خاص جذب دین نشده بودم؛ به نظرم می رسید که این همه تمثال در کلیسا شلوغ بازی بود. البته، به نظرم تمثال ها بت نبودند. اما با این وجود... در هند که بودم مدتی در یک روستای بنگالی زندگی کردم و زنان و دخترانی را دیدم که لینگام، نماد مردانه، یا دقیق تر بگویم، یک قضیب سنگی را که دقیقا شبیه آلت تناسلی مردانه ساخته شده بود، تزیین کرده و آن را لمس می کردند؛ و طبیعتا حداقل زنان متاهل می دانستند که آن چیست و چه کارکردی دارد. بنابراین، به ذهنم رسید تا احتمال «دیدن» این نماد را در لینگام بفهمم. لینگام راز حیات، آفرینشگری، حاصل خیزی و باروری بود که در هر سطح کیهانی تجلی و نمود یافته است. و این تجلی حیات که شیوا بود، عضوی جسمانی که ما می شناسیم نبود. بنابراین، این امکان وجودِ مذهبی به واسطه تصویر و نمادِ تغییر کرده است که دنیایی کامل از ارزش های معنوی را برای من گشود. به خودم گفتم: واضح است که یک مومن با نگاه کردن در یک تمثال، صرفا شخصیت یک زنی را که بچه ای در بغل دارد، ادراک نمی کند؛ او مریم باکره و لذا مادر خدا و سوفیا را حکمت الهی می شمارد. اهمیت این کشف نمادهای دینی در فرهنگ های سنتی را به خوبی می توانید در آموزش های من در مقام یک مورخ ادیان تصور کنید.(۹ )

تمثال در سنت ارتدوکس شرق، امری شاخص در نمادپردازی های دینی ادیان جهان است. پیوند و اتحاد نور و ماده عمیقا در مواجهه آیینی، تجربه می شود.( ۱۰) تمثال بسیار متفاوت از بت است. پرستش تمثال، بت پرستی نیست، زیرا این دعای خالصانه و قلبی با وساطت تمثال به درگاه حضور امر قدسی است که در آن تجلی یافته است.( ۱۱) تمثال نقطه محوری برای مراقبه و تعمّق است که اساسا در تجربه ای زیبایی شناختی ریشه دارد. زمینه مرگ طلایی تمثال های ارتدوکس شرق به لحاظ بصری و ظاهر، تفسیر آیینی نور و ماده را تقویت می کند.
یکی از بارزترین کمک های الهیات ارتدوکس شرق، آموزه اش راجع به تئوسیس (خداوارگی) است. الیاده ارتباط آن را برطبق بحث نور و ماده چنین بیان می کند:

اصل اعتقادی محوری در الهیات ارتدوکس شرق، به خصوص باور به خداانگاری انسان، از اصالت والایی برخوردار است، حتی اگر بر متون و نوشته های پولس قدیس، انجیل یوحنا و سایر متون کتاب مقدس باشد. هم ارزی بین رستگاری و خداانگاری ریشه در راز تجسد دارد... تجسد کلمه، خداانگاری را امکان پذیر ساخته بود، اما این تجسد، همواره فیض خداست که آن را محقق می سازد. این تجسد است که اهمیت نیایش باطنی (بعدها «نیایش بی وقفه»)، تامل و حیات رهبانی را در کلیسای شرق تبیین می کند. خداانگاری پیش از تجربه عرفانی نور یا همراه آن است.( ۱۲)

نوشته های گریگوری پالاماس در خصوص نور درخشان و دگرگون کننده تجلی (عیسی) نیز، احساسات کلیسای ارتدوکس شرق را راجع به یکی شدگی یا درهم تنیدگی نور و ماده، و یکی شدن امر روحانی و زیبایی شناختی را تقویت می کند که بخشی طبیعی از احساسات الیاده است.( ۱۳) آن طور که دیوید تریسی، اظهار کرده است، الیاده با بازیابی جهت گیری ارتدوکس شرق توانست تفکر سنتی مسیحیت غرب را به چالش بکشد. تریسی احساسات معنوی الیاده را نسبت به تفکر مسیحی شرق، منبع ماندگار و همیشگی برای آگاهی او از احتمال حضور در تجلی امر مقدس از طریق بشر «الوهی شده»مان می شمارد.(۱۴ )

علاوه براین، پیوند و اتحاد متحول کننده و فاش کننده نور و ماده به بهترین نحو توسط خود الیاده در زندگی نامه شخصی اش بیان شده است:

اما من به خصوص بعدازظهر تابستانی را به یاد دارم که همه اعضای خانواده ام خوابیده بودند. من اتاق برادرم را ترک کردم. آهسته از اتاق بیرون رفتم تا هیچ سروصدایی نشود، و راهی اتاق نقاشی شدم. نمی توانستم اوضاع اتاق را تشخیص دهم. زیرا ما به استثنای مواقع خاص یا وقتی که میهمان داشتیم، اجازه نداشتیم به آن جا برویم. به علاوه، فکر می کنم بقیه مواقع درِ آن قفل بود. اما آن موقع درِ آن را باز دیدم و وارد اتاق شدم. میخکوب شدم. گویی وارد قصر پریان شده بودم. کرکره های غلتکی و پرده های مخملی سبز رنگ سنگین، نقاشی شده بودند. اتاق پر از نوری متلوّن و ترسناک بود. انگار در دل یک دانه انگور بسیار عظیم محصور شده بودم. نمی دانم چقدر روی آن فرش ماندم؛ نمی توانستم درست نفس بکشم. وقتی به خودم آمدم، با احتیاط اتاق را طی کردم، مبلمان و اثاثیه را دور زدم، حریصانه به میزها و قفسه های کوچک نگاه کردم که روی آن ها همه نوع مجسمه های کوچک با دقت و ظرافت در کنار صدف های کاوری، شیشه های کوچک کریستال، و جعبه های نقره ای کوچک قرار داده شده بودند. به آینه های چوبی بزرگی خیره شدم که در آب های عمیق و تمیزش خودم را طور دیگری می دیدم ـــ سن و سال دارتر، زیباتر، گویی در احاطه نور بودم.( ۱۵)

در این جا الیاده به وضوح اتحاد و یکی شدن نور و ماده را به گونه ای خاص و تحول آمیز احساس کرد. جایگزینی واژه های تعالی و سَریان به ترتیب برای نور و ماده، و تعبیر دینی از این تجربه، ساختار مناسک تشرف را نشان می دهد. الیاده تجربه های مشابه پیوند نور و ماده را در زندگی نامه خودنوشت، هیچ یادگاری، آزمون سخت با پیچراهه، و در چندین نوشته علمی بازگو کرده است.( ۱۶) لذا، علاقه و گرایش علمی الیاده به کاوش در ماده در حکم منبع قداست، ظاهرا بنیان تجربی دارد.(۱۷ ) به رابطه محتمل بین بن مایه «مسیحیت کیهانی» الیاده و الهیات ارتدوکس شرق راجع به تجسد، تجلی عیسی و خداانگاری توجه کنید؛ یا به علاقه اش به تغییر شکل ماده در تحقیقاتش راجع به یوگا دقت کنید.( ۱۸)
از وقتی بنیان تجربی نوشته های علمی و خلاقانه الیاده مورد توجه قرار گرفته، تاثیر تعیین کننده ولی نهفته احساسات ارتدوکس شرق در تفکر و اندیشه او قابل شناسایی شده است. از این رو، نقش محوری تصاویر و نمادها در مطالعه علمی ادیان برای او آشکار است. بررسی مداوم و پیوسته او راجع به «مرکز عالم» به علاقه و گرایش وی به یکی شدن نور و ماده برطبق نقطه ای جغرافیایی مربوط می شود. بررسی نوشته های او راجع به مناسک تشرف، گویای علاقه همیشگی به ساختارهای کشاورزی است که برای این آیین ها و نیز لباس های خاص شرکت کنندگان آیینی ایجاد شده است. بررسی ها و مطالعات وی راجع به اساطیر و ساختارهای اسطوره ای مربوط به انسان نخستین باید شنیده و داستان ها بازگو شود. و علاقه و گرایش وی به جست وجو و تحقیق، و تجزیه و تحلیل حضور پنهان ولی پیوسته امر مقدس، در هنر و ادبیات مدرن توصیفگر شخصی است که الوهی شدن ماده را می پذیرد.
و در بطن همه این ها، گرایش و علاقه به نور ـــ به مثابه منبع روحانی، هم چون نورالوهی و وسیله وحی و الهام ـــ وجود دارد. الیاده، گویی برای برجسته کردن این علاقه و گرایش، هنرمندان هنر بصری نظیر کنستانتین برانکوشی و مارک شاگال را انتخاب می کند که آثار هنری شان پر است از آنچه که «شکل درخشان نور» توصیف شده است.( ۱۹) چنین تلالویی هدفش را از درخششی آکنده می کند که در کل اثر هنری و بیرون از حد و مرزهایش ساطع می شود. این نوری است که توجه و مشارکت را جلب می کند و گویای این است که ادراک کننده قادر است از این هدف گذر کند تا با دیگری مواجه شود. این نور در یک تمثال کلیسای ارتدوکس شرقی وجود دارد؛ یعنی یک شیوا لینگام، یک پیکره برانکوشی، و یک نقاشی شاگال. این همان کیفیت یا ویژگی نور است که الیاده جوان را در اتاق نقاشی والدینش میخکوب کرد. این همان نوری است که نور و ماده را در نوشته های میرچا الیاده یکی می کند. این نوری است که کوه تبور را در زمان تجلی عیسی را فرا گرفت. این نور متحول کننده ای است که یکی شدن آفرینش و زمان است، و از هنر برای ما شناخته می شود.
به متن زیر که الیاده در نشریه اش در سپتامبر ۱۹۵۷ طی اقامتش در فلورانس آورده توجه کنید:

از دیوارنگاره هایی که حجره ها و زوایای راهب ها را می آرایند، من ـــ به دلایلی غیر از دلایل هنری ـــ دو مریم مقدس بر روی مقبره را به یاد دارم (شماره های ۶ و ۸). در این دو اثر، مسیح، با عظمت و شکوه، گویی در یک تخم مرغ بسیار بزرگ با سفیدی خیره کننده ای نشان داده شده است. من نبوغ مادی و معنوی آنجلیکو را بی نهایت تحسین می کنم، به گفته او، می توان یک کتاب کامل را به این تصویر شکوه و جلال الهی، شبیه به تخم کیهان زایی اختصاص داد. این شهود آنجلیکو یقینا حیرت انگیز است: نور استحاله که حواریون را بر روی کوه تبور کور کرده است، همان نور باشکوه و پرجلال کیهان در آستانه آفرینش است یعنی زمانی که عالم هنوز در شرایط و حالت جنینی اش قرار داشت و هنوز جدای از خدا نبود.( ۲۰)

نظرات کاربران درباره کتاب نماد پردازی،امر قدسی و هنر

کتاب بسیار خوبیه و در عین حال تخصصی ممنون از فیدیبو...
در 4 ماه پیش توسط ali...r72
سلام سوالی دارم. من ۳ روز قبل این کتاب رو با نرم افزار اندروید فیدیبو ۹ هزار تومن خریدم اما الان اینجا نوشته حدود ۵ هزار تومن!! آیا قیمت خرید از سایت با نرم افزار فرق داره؟
در 3 سال پیش توسط پ فیروزکوهی