کتاب تلاش برای تلاش نکردن اثر ادوارد اسلینگرلند نشر انتشارات لیوسا

هدف این کتاب بررسی جنبه‌های مختلف خودانگیختگی و نیز معمایی است که این مفهوم به همراه دارد: چرا خودانگیختگی برای رفاه ما آن‌چنان حیاتی و بااین‌حال به همان اندازه دست‌نیافتنی است. در حقیقت، مسئله‌ی چگونگی «تلاش برای تلاش نکردن» مسئله‌ای قدیمی است که توجه اندیشمندان در طول تاریخ و در سرتاسر جهان را به خود جلب کرده است. برخی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین این اندیشمندان در چین باستان زندگی می‌کردند. من بر این باورم که این اندیشمندان، که از مکاتب موسوم به کنفوسیوسی و دائویی بودند، بینش‌های عمیقی در وضعیت انسانی داشتند که هنوز هم ممکن است برای ما سودمند باشند. نگریستن به زندگی‌مان از منظر چین باستان، نیازمند یادگیری دو مفهوم بسیار مرتبط است: اولی "وو‌–‌ وی" و دومی "دِ".

"وو‌–‌ وی" در معنی لغوی به معنای «تلاش نکردن» یا «بی‌کنشی» است، اما به‌هیچ‌وجه به معنای بی‌عملی و بی‌حالی نیست. درواقع، این اصطلاح به حالت ذهنی پویا، بدون زحمت و ناخودآگاه فردی اشاره دارد که شخص در آن به‌شکلی بهینه فعال و مؤثر است. افرادی که در حالت "وو‌–‌ وی" هستند، احساس می‌کنند انگار هیچ کاری نمی‌کنند، درحالی‌که ممکن است اثری هنری خلق کنند، موقعیت اجتماعی پیچیده‌ای را به‌راحتی مدیریت کنند، یا حتی دنیا را به نظم و هماهنگی برسانند.

رفتار مناسب و مؤثر در فردی که در حالت "وو‌–‌ وی" قرار دارد، خودکار و طبیعی رخ می‌دهد، درست مثل زمانی‌که بدن انسان به‌سادگی و بدون فکر با ضرباهنگ جذاب یک آهنگ همساز و همنوا می‌شود. این حالت هماهنگی، هم پیچیده و هم کلی‌نگر است زیرا در آن بدن، احساسات، و ذهن یکپارچه می‌شوند. به زبانی ساده‌تر، احتمالاً بهترین معادل برایش «کنش بی‌زحمت» یا «عمل خودانگیخته» است. بودن در حالت "وو‌–‌ وی" آرامش‌بخش و لذت‌بخش است، اما به‌گونه‌ای عمیق و پربار که آن را از لذت‌های پیش‌پاافتاده و ابتدایی متمایز می‌کند.

از نظر مفهومی، "وو‌–‌ وی" شباهت‌هایی با مفهوم «غرقگی» دارد که چیک‌سنت‌میهای، روان‌شناس مطرح، آن را توصیف کرده؛ همان حالتی که فرد بی‌وقفه در کار یا فعالیتش غرق می‌شود. بااین‌حال، تفاوت‌های مهمی بین این دو هست که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت. توجه به این تفاوت‌ها کمک خواهد کرد "وو‌–‌ وی" را ژرف‌تر بفهمیم و نقش آن را در زندگی امروز بیشتر درک کنیم، که اغلب سرشار از شتاب و فشار است. "وو‌–‌ وی" یادآور می‌شود که چگونه می‌شود بدون تقلای بی‌ثمر از زندگی بهره ببریم و درعین‌حال طعم آرامش و رضایت اصیل را بچشیم.