کتاب احکام مطهرات، نجاسات، تخلی اثر گروه نویسندگان نشر پژوهشکده باقرالعلوم ع

دین اسلام به عنوان مجموعه‌­ای وحیانی که کارویژه آن نمایاندن راه سعادت انسان در زندگی دنیوی و حیات پس از مرگ است، در درون خود نظامات متعدد و جامعی را برای رسیدن به این هدف معرفی کرده است. بنابراین، احکام در کنار عقاید و اخلاق از بخش‌های ضروری دین است که بر زندگی فرد و اجتماع اثر اساسی دارد؛ چرا که راهنمای استفاده از استعدادها از منظر دین؛ در فقه یا احکام تجلی می‌یابد، به همین دلیل، اهتمام به یادگیری احکام شرعی و عمل به آنها در عرصه زندگی فردی و اجتماعی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

در طول تاریخ، رجوع مکلفان به مراجع تقلید برای دریافت پاسخ سؤالات شرعی خود به تولید مجموعه‌های فتوایی مختلفی انجامیده است. این مجموعه‌ها باوجود نقش بی‌بدیل خود در تبیین تکالیف شرعی، با گذشت زمان و پیچیده‌تر شدن روابط زندگی اجتماعی و حجیم شدن مجموعه‌های فتوایی و همچنین تعدد مراجع تقلید در عصر واحد؛ در انجام رسالت خود به کاستی‌هایی دچار شده‌اند و مراجعه افراد عادی به آنها برای دستیابی به پاسخ سؤالات شرعی دشواری‌های متعددی در پی داشته است.

با توجه به این ضرورت‌ها واحد ابواب فقهی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیه السلام همسو با اهداف تبلیغی خود برای تأمین محتوای تبلیغ مبلغان دینی، بر آن شد با شناسایی برخی کاستی­ها در منابع فتوایی موجود و با توجه به تعدد مراجع تقلید، مجموعه‌هایی از احکام موضوعی با ویژگی­های خاص را آماده نشر سازد. این ویژگی­ها را می‌توان به صورت خلاصه چنین بیان کرد:

1. تدوین درختواره فقهی

در این پژوهش درختواره‌ای با استاندارد‌های لازم برای مطالب مندرج در هر باب فقهی تدوین شده است که وجود این درختواره با تفکیک دقیق و منطقی مطالب در ذیل زیر شاخه ها، امکان دستیابی سریع به سؤال مدنظر و پاسخ آن را فراهم می‌سازد.

2. طراحی سؤالات شرعی

پس از تدوین درختواره، با محور قراردادن منابع فتوایی تفصیلی مانند عروةالوثقی و تحریر الوسیلة، فتاوای موجود در این منابع با توجه به مؤلفه‌هایی مانند فراگیر بودن موضوع سؤال، قابل فهم بودن متن سؤال، سؤالات مستحدثه و ... ، در قالب سؤالاتی بازطراحی شد.

3. استخراج فتاوای مراجع معظم تقلید

در این مرحله که می‌توان آن را اصلی‌ترین بخش پژوهش نامید، به سؤالات طراحی شده در مرحله قبل با مراجعه به منابع فتوایی مراجع معظم تقلید پاسخ داده شده است. درباره روش کار در بخش پاسخگویی توجه به چند نکته ضروری است:

1- در این پژوهش، فتاوای فقهی دوازده نفر از مراجع معظم تقلید به شرح زیر استخراج شده است:‌

آیات عظام: امام خمینی رحمة الله علیه ، مقام معظم رهبری(دام ظله العالی)، خویی رحمة الله علیه ، بهجت رحمة الله علیه ، تبریزی رحمة الله علیه ، فاضل رحمة الله علیه ، سیستانی(دام ظله العالی)، وحید(دام ظله العالی)، مکارم (دام ظله العالی)،صافی(دام ظله العالی)، شبیری(دام ظله العالی) و نوری(دام ظله العالی).

2- در تمامی سؤالات با مراجعه به منابع فتوایی هر یک از مراجع تقلید یادشده، فتاوای هرکدام از ایشان به صورت جداگانه استخراج شده است. نکته مورد توجه آن است که در برخی موارد دیده شده است میان منابع فتوایی یک مرجع، اختلافاتی وجود دارد، لذا در این پژوهش با مشخص کردن اولویت منابع فتوایی هرکدام از مراجع - که این اولویت‌ها بیشتر از دفاتر ایشان استفسار شد - تلاش شده است تا فتوای صحیح هر کدام از مراجع، استخراج و مشکل اختلاف فتاوای هر یک از مراجع در منابع مختلف فتوایی حل شود.

3- با جمع بندی فتاوا سعی شده است دیدگاه‌های مشترک مراجع در هر سؤال مشخص شود که همین جمع‌بندی تسلط خواننده را درباره نظرات فقهی مجموعه مراجع معظم تقلید آسان‌تر می‌کند.

4- نشانی دقیق فتاوا و مستندات پاسخ‌های بیان شده در متن، به تفکیک هرکدام از مراجع، در پاورقی صفحات آمده است.

ما در این کتاب به دنبال تبیینی کاربردی و سؤال‌محور با ویژگی‌های پیش‌گفته درباره احکام مطهرات و نجاسات بوده‌ایم. مطهرات و نجاسات بخشی از احکام است که رابطه مسلمان با اشیا، جانداران و افراد و خود را ساماندهی می‌­کند. همچنین توجه به پاکی و نجاست در زندگی تأمین‌کننده ابدیت انسان است و هر مسلمانی با رعایت احکام پاکی و نجاست علاوه بر بهینه سازی زندگی دنیوی خویش به آخرت بهتری نیز دست می‌یابد.

در این جا مناسب است مراتب تقدیر و تشکر خود را از ریاست محترم سازمان تبلیغات اسلامی ، حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید مهدی سید خاموشی به پاس پشتیبانی‌ها و دیدگاه‌های کارشناسانه اعلام داریم و با توجه به ظرفیت نقد سازنده، از همه‌ فرهیختگان ناقد درخواست می­شود که برای بالندگی بیشتر این اثر، نقدهای سازنده خود را درباره این مجموعه به پژوهشکده ارسال فرمایند.

پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام