کتاب احکام وضو اثر گروه نویسندگان نشر پژوهشکده باقرالعلوم ع

دین اسلام مجموعه‌ای است وحیانی که رسالتش، نمایاندن راه سعادت انسان در زندگی دنیوی و حیات پس از مرگ است. این دین، برنامه‌های متعدد و جامعی را برای رسیدن به این هدف والا معرفی کرده است؛ بنابراین، احکام در کنار عقاید و اخلاق از بخش‌های ضروری دین است که بر زندگی فرد و اجتماع اثر اساسی دارد؛ چرا که راهنمای استفاده از استعدادها از منظر دین، در فقه یا احکام تجلی می‌یابد؛ به همین دلیل، اهتمام به یادگیری احکام شرعی و عمل به آنها در عرصه زندگی فردی و اجتماعی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

در طول تاریخ، رجوع مکلفان به مراجع تقلید برای یافتن پاسخ سؤالات شرعی خود، به فراهم‌شدن مجموعه‌های فتوایی مختلفی انجامیده است. این مجموعه‌ها با وجود نقش بی‌بدیل خود در تبیین تکالیف شرعی، با گذشت زمان و پیچیده‌تر شدن روابط زندگی اجتماعی و حجیم شدن مجموعه‌های فتوایی و همچنین تعدد مراجع تقلید در عصر واحد، در انجام رسالت خود، دچار کاستی‌هایی شده‌اند و افراد عادی، برای دستیابی به پاسخ سؤالات شرعی، با دشواری‌های متعددی روبه‌رو شده‌اند.

با توجه به این ضرورت‌ها، واحد ابواب فقهی پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم علیه السلام هم‌سو با اهداف تبلیغی، خود برای تأمین محتوای تبلیغ مبلغان دینی، بر آن شد با شناسایی برخی کاستی‌ها در منابع فتوایی موجود و با توجه به تعدد مراجع تقلید، مجموعه‌هایی از احکام موضوعی را با ویژگی‌های خاص آماده نشر سازد. این ویژگی‌ها ‌را می‌توان به‌صورت خلاصه چنین بیان کرد:

1. تدوین درختواره فقهی

در این پژوهش، درختواره‌ای با استاندارد‌های لازم برای مطالب مندرج در هر باب فقهی تدوین شده است که وجود این درختواره با تفکیک دقیق و منطقی مطالب در زیرشاخه‌ها، امکان دستیابی سریع به سؤال مدنظر و پاسخ آن را فراهم می‌سازد؛

2. طراحی سؤالات شرعی

پس از تدوین درختواره، با محورقراردادن منابع فتوایی تفصیلی مانند عروةالوثقی و تحریر الوسیلة، فتاوای موجود در این منابع با توجه به مؤلفه‌هایی مانند فراگیر بودن موضوع سؤال، قابل‌فهم‌بودن متن سؤال و سؤالات مستحدثه در قالب سؤالاتی بازطراحی شد؛

3. استخراج فتاوای مراجع معظم تقلید

در این مرحله که می‌توان آن را اصلی‌ترین بخش پژوهش نامید، به سؤالات طراحی‌شده در مرحله قبل، با مراجعه به منابع فتوایی مراجع معظم تقلید پاسخ داده شده است. درباره روش کار در بخش پاسخگویی توجه به چند نکته ضروری است:

1. در این پژوهش، فتاوای فقهی دوازده نفر از مراجع معظم تقلید استخراج شده است:‌

آیات عظام: امام‌خمینی رحمة الله علیه ، مقام معظم رهبری(دام‌ظله‌العالی)، خویی رحمة الله علیه ، بهجت رحمة الله علیه ، تبریزی رحمة الله علیه ، فاضل رحمة الله علیه ، سیستانی(دام‌ظله‌العالی)، وحید(دام‌ظله‌العالی)، مکارم (دام‌ظله‌العالی)، صافی(دام‌ظله‌العالی)، شبیری(دام‌ظله‌العالی)

و نوری(دام‌ظله‌العالی).

2. در تمامی سؤالات با مراجعه به منابع فتوایی هر یک از این مراجع تقلید، فتاوای ایشان به‌صورت جداگانه استخراج شده است. نکته درخور توجه آن است که در برخی موارد دیده شده است میان منابع فتوایی یک مرجع، اختلافاتی وجود دارد؛ لذا در این پژوهش با مشخص‌کردن اولویت منابع فتوایی هرکدام از مراجع که این اولویت‌ها، بیشتر از دفتر ایشان به‌دست آمده، تلاش شده است تا فتوای صحیح هر کدام از مراجع، استخراج و مشکلِ اختلاف فتاوای هر یک از مراجع در منابع مختلف فتوایی حل شود.

3. با جمع‌بندی فتاوا سعی شده است دیدگاه‌های مشترک مراجع در هر سؤال مشخص شود که همین جمع‌بندی، تسلط خواننده را درباره دیدگاه‌های فقهی مجموعه مراجع معظم تقلید آسان‌تر می‌کند.

4. نشانی دقیق فتاوا و مستندات پاسخ‌های بیان‌شده در متن، به تفکیک هرکدام از مراجع، در پاورقی صفحات آمده است.

ما در این کتاب، به‌دنبال تبیینی کاربردی و سؤال‌محور با ویژگی‌های پیش‌گفته دربارۀ بخش مهمی از احکام، یعنی احکام وضو هستیم.

پس از انقلاب اسلامی، عشق وصف‌ناپذیر جوانان به اعتکاف که امروزه در مسجدها و دانشگاه‌های سراسر کشور نمود دارد، فرصتی است ارزشمند که همگان باید قدر بدانند.

امید است مجموعۀ حاضر گامی مؤثر در نهادینه‌سازی فرهنگ اعتکاف در جامعۀ اسلامی باشد.

در اینجا لازم می‌دانیم از رئیس محترم سازمان تبلیغات اسلامی، حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید مهدی سیدخاموشی، به پاس پشتیبانی‌ها و دیدگاه‌های کارشناسانۀ ایشان، تشکر و قدردانی کنیم.

در پایان از همۀ خوانندگان گرامی،‌ به‌ویژه فرهیختگان ارجمند، درخواست می‌شود برای بالندی هرچه بیشتر این اثر، نقدهای سازندۀ خود را دربارۀ این مجموعه، به پژوهشکده ارسال فرمایند.