کتاب مبارزه با پرخوری اثر گیا مارسون نشر کتاب ارجمند

کتاب مبارزه با پرخوری نوشته‌ی گیا مارسون و دنیل گینان‌ـ‌میلر، کتاب‌کاری مبتنی بر رویکردهای روان‌شناختی است که برنامه‌ای هشت‌هفته‌ای و شخصی‌سازی‌پذیر برای شناخت پرخوری، کاهش خوردن اجباری و بهبود رابطه با غذا ارائه می‌کند. نویسندگان به‌جای تمرکز صرف بر کاهش وزن یا رژیم غذایی، به محرک‌های هیجانی و محیطی، افکار مرتبط با خوردن، روابط بین‌فردی و ارزش‌های شخصی می‌پردازند. فاطمه نظری و مهرداد عاقدی این اثر را به فارسی ترجمه کرده‌اند و نشر کتاب ارجمند آن را منتشر کرده است.

خلاصه کتاب مبارزه با پرخوری

افرادی که با پرخوری درگیرند، معمولاً فقط با میل زیاد به غذا مواجه نیستند. رفتار آن‌ها ممکن است در چرخه‌ای از محدودیت غذایی، گرسنگی شدید، ازدست‌دادن کنترل، پرخوری و سپس احساس شرم یا پشیمانی قرار گرفته باشد. تصمیم برای آغاز یک رژیم سخت‌گیرانه گاهی موقتاً احساس کنترل ایجاد می‌کند؛ اما محرومیت جسمی و ذهنی می‌تواند میل به خوردن را شدت دهد و زمینه‌ی تکرار همان چرخه را فراهم کند. نویسندگان کتاب مبارزه با پرخوری می‌کوشند این چرخه را بدون سرزنش فرد تحلیل کنند.

کتاب با توضیح مسیر تغییر و معرفی «پله‌های موفقیت» آغاز می‌شود. خواننده ابتدا وضعیت کنونی خود را بررسی می‌کند و می‌آموزد پرخوری را نه به‌عنوان نشانه‌ی ضعف اراده، بلکه به‌صورت رفتاری با علت‌ها و کارکردهای مشخص ببیند. سپس به رمزگشایی الگوی شخصی خود می‌پردازد: پرخوری معمولاً چه زمانی اتفاق می‌افتد؟ پیش از آن چه فکر یا احساسی وجود دارد؟ کدام موقعیت‌ها، اشخاص، مکان‌ها یا مواد غذایی احتمال ازدست‌دادن کنترل را افزایش می‌دهند؟ پاسخ این پرسش‌ها برای هر فرد متفاوت است و به همین دلیل برنامه‌ی کتاب قابلیت شخصی‌سازی دارد.

یکی از مباحث محوری اثر، دست‌کشیدن از رژیم‌های محدودکننده و یافتن جایگزین‌هایی پایدارتر است. نویسندگان توضیح می‌دهند که تقسیم غذاها به دو دسته‌ی کاملاً «خوب» و «بد»، حذف شدید بعضی مواد غذایی و گره‌زدن ارزشمندی شخصی به عدد ترازو، می‌تواند اشتغال ذهنی با غذا را بیشتر کند. هدف کتاب تجویز یک رژیم تازه نیست؛ بلکه کمک به شکل‌گیری الگویی متعادل‌تر است که در آن فرد نشانه‌های گرسنگی و سیری، نیازهای جسمی و شرایط واقعی زندگی خود را بهتر تشخیص دهد.

در بخش‌های بعد، خواننده تصویری از موفقیت مطلوب خود می‌سازد و با اصول هدف‌گذاری آشنا می‌شود. هدف‌های بسیار کلی مانند «دیگر هرگز پرخوری نمی‌کنم» ممکن است در نخستین لغزش، احساس شکست ایجاد کنند. کتاب پیشنهاد می‌کند هدف‌ها مشخص، واقع‌بینانه، قابل‌اندازه‌گیری و متناسب با مرحله‌ی تغییر انتخاب شوند. پیشرفت در این الگو فقط با حذف کامل پرخوری سنجیده نمی‌شود؛ شناخت سریع‌تر محرک‌ها، توقف زودتر یک دوره، کاهش رفتارهای جبرانی یا درخواست کمک نیز می‌تواند نشانه‌ی حرکت رو به جلو باشد.

تغییر شیوه‌ی فکرکردن بخش دیگری از برنامه است. فرد ممکن است پس از خوردن غذایی که آن را ممنوع می‌داند، با خود بگوید همه‌چیز خراب شده و اکنون ادامه‌دادن پرخوری تفاوتی ایجاد نمی‌کند. افکار همه‌یاهیچ، پیش‌بینی شکست، خودسرزنشگری و قواعد انعطاف‌ناپذیر غذایی می‌توانند رفتار مشکل‌ساز را تقویت کنند. تمرین‌های کتاب به خواننده کمک می‌کنند این افکار را تشخیص دهد، اعتبار آن‌ها را بسنجد و پاسخ‌هایی واقع‌بینانه‌تر و مهربانانه‌تر جایگزین کند.

معرفی نویسندگان کتاب مبارزه با پرخوری

گیا مارسون روان‌شناس بالینی و متخصص اختلال‌های خوردن است. بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او به درمان پرخوری، خوردن اجباری و مشکلات مربوط به تصویر بدنی اختصاص دارد. او در برنامه‌ی اختلال‌های خوردن نوجوانان و جوانان دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس فعالیت کرده و سابقه‌ی مدیریت برنامه‌ی اختلال‌های خوردن در مرکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی این دانشگاه را دارد.

نگاه مارسون تلفیقی است؛ یعنی از ابزارهای چند رویکرد مبتنی بر شواهد استفاده می‌کند و درمان را براساس نیازها و شرایط هر فرد شکل می‌دهد. همین نگاه در کتاب نیز دیده می‌شود. خواننده با یک نسخه‌ی یکسان و انعطاف‌ناپذیر روبه‌رو نیست، بلکه می‌تواند از میان تمرین‌های شناختی، رفتاری، هیجانی، ذهن‌آگاهی و محیطی ابزارهای متناسب با الگوی خود را انتخاب کند.

دنیل گینان‌ـ‌میلر روان‌شناس، پژوهشگر و مدرس دانشگاه است. او مدیریت کلینیک روان‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس را بر عهده داشته و در آموزش روان‌درمانی‌های مبتنی بر شواهد به دانشجویان تحصیلات تکمیلی فعالیت کرده است. تجربه‌ی او در پیوند پژوهش و درمان، به ساختار منظم و آموزشی کتاب کمک کرده است.

ترکیب تجربه‌های این دو نویسنده سبب شده است اثر هم به پیچیدگی‌های روان‌شناختی پرخوری توجه کند و هم برای تبدیل آگاهی به عمل، تمرین‌ها و مسیر زمانی مشخصی ارائه دهد. لحن آن‌ها بر کاهش شرم و افزایش کنجکاوی نسبت به رفتار استوار است؛ زیرا خودسرزنشگری معمولاً مانع تغییر می‌شود و می‌تواند چرخه‌ی پرخوری را تشدید کند.

چرا باید کتاب مبارزه با پرخوری را بخوانیم؟

مهم‌ترین ویژگی کتاب، فاصله‌گرفتن از نگاه صرفاً رژیمی به پرخوری است. نویسندگان نشان می‌دهند که داشتن اطلاعات تغذیه‌ای، به‌تنهایی برای تغییر رفتاری که با هیجان‌ها، افکار، عادت‌ها و روابط درهم‌تنیده شده کافی نیست. فرد ممکن است دقیقاً بداند چه غذایی باید بخورد، اما در لحظه‌ی اضطراب یا تنهایی نتواند از خوردن اجباری فاصله بگیرد. کتاب برای همین فاصله‌ی میان «دانستن» و «توانستن» ابزارهایی عملی پیشنهاد می‌کند.

ساختار هشت‌هفته‌ای نیز به خواننده کمک می‌کند مطالب را صرفاً مطالعه نکند، بلکه به‌تدریج در زندگی روزانه به کار ببرد. ثبت محرک‌ها، بازبینی افکار، تمرین تحمل میل، خوردن ذهن‌آگاهانه، هدف‌گذاری و طراحی برنامه‌ی پیشگیری از عود، اثر را به یک کتاب کار واقعی تبدیل کرده‌اند. انعطاف‌پذیری برنامه نیز امکان توجه به تفاوت‌های فردی را فراهم می‌کند.

کتاب درباره‌ی تغییر سریع وزن وعده‌ای نمی‌دهد و پرخوری را به ضعف شخصیت تقلیل نمی‌دهد. در عوض، رابطه‌ای کم‌تنش‌تر با غذا را هدف می‌گیرد. این رویکرد می‌تواند برای افرادی مناسب باشد که بارها رژیم گرفته‌اند، مدتی وزن کم کرده‌اند و سپس دوباره به چرخه‌ی محرومیت و پرخوری بازگشته‌اند.

کتاب مبارزه با پرخوری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای بزرگسالانی مناسب است که دوره‌هایی از خوردن کنترل‌نشده، خوردن هیجانی یا رفت‌وآمد مداوم میان محدودیت و پرخوری را تجربه می‌کنند. کسانی که با احساس گناه و شرم پس از غذاخوردن، ترس از بعضی خوراکی‌ها یا اشتغال ذهنی مداوم با رژیم و وزن درگیرند نیز می‌توانند از تمرین‌های آن بهره ببرند؛ حتی اگر تشخیص رسمی اختلال پرخوری دریافت نکرده باشند.

روان‌شناسان، مشاوران، متخصصان تغذیه و درمانگران اختلال‌های خوردن نیز می‌توانند از ساختار و کاربرگ‌های کتاب در کنار ارزیابی و درمان حرفه‌ای استفاده کنند. بااین‌حال، کتاب جایگزین تشخیص و درمان تخصصی نیست. افرادی که با رفتارهای جبرانی، محدودیت غذایی شدید، تغییر محسوس وزن، غش، مشکلات جسمی یا افکار آسیب‌زدن به خود روبه‌رو هستند، بهتر است برای ارزیابی پزشکی و روان‌شناختی از متخصص کمک بگیرند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب مبارزه با پرخوری

آنچه ما را آزار می‌دهد — کول کازدین — رمانو

راه و رسم خوردن — تیک نات هان — نشر مثلث

زن، غذا و خدا — جنین راس — آوانامه