کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی  اثر شهرام علیزاده نشر کتاب ارجمند

کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی اثری تألیفی از سیدشهرام علیزاده، محمدعلی مظاهری، پریساسادات سیدموسوی و اکرم قلی‌سلطانی است. نویسندگان در این کتاب توضیح می‌دهند که شیوه‌ی دریافت و پردازش محرک‌هایی مانند صدا، نور، لمس، حرکت و وضعیت بدن چگونه بر رفتار، هیجان و عملکرد روزانه‌ی کودکان اثر می‌گذارد. هدف اثر، کمک به والدین برای شناخت الگوی حسی فرزند و انتخاب راهکارهای متناسب با آن در موقعیت‌هایی مانند غذاخوردن، لباس‌پوشیدن، حمام‌کردن، خوابیدن و بازی‌کردن است. نشر کتاب ارجمند این کتاب را منتشر کرده است.

خلاصه کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی

کودکان اطلاعات محیط و بدن خود را از راه حواس دریافت می‌کنند، اما محرک‌های مشابه را یکسان تجربه نمی‌کنند. صدای جاروبرقی، تماس لباس با پوست یا خیس‌شدن صورت ممکن است برای کودکی عادی و برای دیگری آزاردهنده باشد. بعضی کودکان نیز برای حفظ تمرکز و آرام‌شدن به حرکت و فعالیت بدنی بیشتری نیاز دارند.

این تفاوت‌ها گاهی به شکل لجبازی، بی‌قراری، ترس، بدغذایی یا همکاری‌نکردن دیده می‌شوند. رویکرد پردازش حسی به والد کمک می‌کند پیش از قضاوت، تجربه‌ی بدنی کودک را در نظر بگیرد و بداند رفتاری مانند نپوشیدن یک لباس یا بلندشدن هنگام انجام تکلیف ممکن است دلیلی حسی داشته باشد.

محور اصلی کتاب، هماهنگ‌کردن نیازهای حسی کودک با فعالیت‌های روزانه است. والد می‌تواند محرک‌های آزاردهنده را کاهش دهد، کودک را برای موقعیت‌های شلوغ آماده کند یا فرصت‌هایی امن برای حرکت فراهم آورد. غذاخوردن، حمام‌کردن، لباس‌پوشیدن و خوابیدن نیز با توجه به بافت، بو، نور، صدا و دمای محیط بررسی می‌شوند. شناخت سبک پردازش حسی به والد کمک می‌کند توقع‌های واقع‌بینانه‌تری داشته باشد و به‌جای تنبیه، الگوهای رفتاری را بررسی کند. بااین‌حال، واکنش‌های شدیدی که زندگی، یادگیری یا روابط کودک را مختل می‌کنند، ممکن است به ارزیابی روان‌شناس کودک یا کاردرمانگر نیاز داشته باشند.

معرفی نویسندگان کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی

این کتاب حاصل همکاری سیدشهرام علیزاده، محمدعلی مظاهری، پریساسادات سیدموسوی و اکرم قلی‌سلطانی است. برخلاف اطلاعات اولیه‌ی ارائه‌شده، اثر حاضر ترجمه نیست و هر چهار نام در شناسنامه‌ی رسمی ناشر و فیدیبو به‌عنوان نویسنده ثبت شده‌اند. نام مهدی عمران‌لو نیز در شناسنامه‌ی رسمی این عنوان دیده نمی‌شود.

سیدشهرام علیزاده روان‌شناس کودک و دارای تحصیلات روان‌شناسی بالینی کودک و نوجوان است. حوزه‌ی فعالیت و پژوهش او با مشکلات هیجانی کودکان، فرزندپروری و پردازش حسی ارتباط دارد. همکاری او با محمدعلی مظاهری و پریساسادات سیدموسوی در پژوهشی درباره‌ی آموزش سبک‌های پردازش حسی مبتنی بر الگوی دان به مادران کودکان پیش‌دبستانی مضطرب، زمینه‌ی علمی موضوع کتاب را نشان می‌دهد.

پژوهش مشترک این نویسندگان بر ارتباط میان شناخت ویژگی‌های حسی کودک و کاهش بعضی مشکلات اضطرابی متمرکز بوده است. در کتاب حاضر، این زمینه‌ی پژوهشی به زبان قابل‌استفاده‌تری برای والدین تبدیل شده و اکرم قلی‌سلطانی نیز در تدوین اثر مشارکت داشته است. رویکرد گروه نویسندگان میان توضیح مبانی پردازش حسی و ارائه‌ی راهکار برای موقعیت‌های واقعی زندگی خانواده حرکت می‌کند.

چرا باید کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی را بخوانیم؟

مهم‌ترین ویژگی کتاب، تغییر زاویه‌ی نگاه به رفتار کودک است. والدین معمولاً رفتارهایی مانند بی‌قراری، اجتناب یا مقاومت را از منظر انضباط و همکاری بررسی می‌کنند. این اثر لایه‌ی دیگری را به ارزیابی اضافه می‌کند و می‌پرسد کودک محرک‌های موجود در موقعیت را چگونه تجربه می‌کند. پاسخ به این پرسش می‌تواند روشن کند چرا روشی که برای یک کودک مؤثر است، برای کودک دیگری نتیجه‌ای معکوس دارد.

کاربردی‌بودن اثر نیز اهمیت دارد. موضوع پردازش حسی در ارتباط مستقیم با کارهای تکرارشونده‌ی خانواده مطرح می‌شود و والد می‌تواند الگوهای رفتاری فرزندش را هنگام خواب، بازی، نظافت یا حضور در محیط‌های شلوغ مشاهده کند. به‌این‌ترتیب، کتاب والد را به استفاده‌ی بی‌قاعده از توصیه‌ها تشویق نمی‌کند؛ بلکه بر شناخت کودک و متناسب‌سازی محیط و فعالیت‌ها تأکید دارد.

اثر حاضر می‌تواند گفت‌وگوی والد با متخصصان را نیز دقیق‌تر کند. وقتی پدر یا مادر بتواند محرک، واکنش کودک و شرایط وقوع رفتار را به‌درستی توصیف کند، ارزیابی مسئله آسان‌تر می‌شود. مزیت کتاب در این است که رفتار را تنها به فرمان‌برداری یا نافرمانی تقلیل نمی‌دهد و ارتباط میان بدن، محیط و هیجان را به فرایند فرزندپروری وارد می‌کند.

کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای والدینی مناسب است که فرزندشان در برابر صدا، نور، لمس، بو، غذا، لباس یا محیط‌های شلوغ واکنش‌های قابل‌توجهی نشان می‌دهد. والدین کودکانی که با مشکلاتی مانند بدغذایی، دشواری خواب، بی‌قراری، اجتناب از بعضی فعالیت‌ها یا آشفتگی هنگام انجام امور روزانه مواجه‌اند نیز می‌توانند از نگاه کتاب برای مشاهده‌ی دقیق‌تر رفتار استفاده کنند.

روان‌شناسان کودک، مشاوران، مربیان مهدکودک و پیش‌دبستانی، معلمان و دانشجویان روان‌شناسی و علوم تربیتی از دیگر مخاطبان اثرند. این کتاب می‌تواند برای کاردرمانگران نیز به‌عنوان منبعی مرتبط با آموزش خانواده مفید باشد، اما جایگزین ارزیابی بالینی یا طراحی برنامه‌ی درمانی اختصاصی نیست.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب راهنمای عملی فرزندپروری با رویکرد پردازش حسی

فرزندپروری مغز ـ بدن — مونا دلاهوکی — نشر کتاب ارجمند

مهارت فرزندپروری مبتنی بر دلبستگی ایمن، جلد ۲ — منیر کلانتر قریشی، شادی ابراهیمی جوزانی و فاطمه علی‌جعفری — نشر حکمت و عرفان

کلیدهای پرورش فرزند شاد — لیزا مک‌کرت — انتشارات صابرین