کتاب سوره‌ی صُفّه اثر تامس کلیری نشر چرخ

در آغازِ تاریخ آیین بودای ذِن در چین دو نام مهم داریم، طبعاً یکی از آن‌ دو بودی‌دَرمَه بنیادگذار ذِن است و آن دیگری هم هوُئی نِنگ که راه اندیشه‌ی ذِن را که بودی‌دَرمَه آغاز کرده بود مشخص کرد. شاید اگر هوُئی نِنگ و شاگردان بی‌واسطه‌اش نبودند ذِن هیچ‌گاه به چنان تحولی دست نمی‌یافت که در اوایل دوره‌ی تانگ از تاریخ چین به آن رسید. در قرن هشتم میلادی کتاب ششمین پیر، یعنی هوُئی نِنگ، که به سوره‌ی صُفّه یا تَن‌جینگ معروف است، موقعیت مهمی در ذِن به دست آورد و فرازونشیب‌های سرنوشت که به آن‌ها دچار شد چشمگیر است. از طریق این اثر بود که مقام بودی‌دَرمَه، به عنوان سرسلسله‌ی اندیشه‌ی ذِن در چین، به‌درستی مشخص شد. همچنین از طریق این اثر بود که طرح کلی اندیشه‌ی ذِن برای پیروان او به مثابه‌ی الگوی تربیت روحی‌شان ترسیم شد. از طریق هوُئی نِنگ است که یوگی‌های ذِنِ نو به بودی‌دَرمَه متصل می‌شوند، و باز هم از طریق اوست که می‌توانیم تاریخ تولد ذِن چینی را به گونه‌ای متمایز از شکل هندی آن تعیین کنیم. این سخن که تَن‌جینگ اثری است با پیامد عظیم به دو معناست. ریشه‌های اندیشه‌ی آن از طریق بودی‌دَرمَه تا به روشن‌شدگی خود بودا می‌رسد و درعین‌حال شاخه‌های آن در سراسر خاور دور گسترش می‌یابد، که ذِن آن‌جا بارورترین خاکش را می‌یابد. بیش از هزار سال از زمانی می‌گذرد که هوُئی نِنگ برای نخستین‌بار نظرش را درباره‌ی ذِن اعلام کرد، و اگرچه این نظر از آن زمان تاکنون مراحل گوناگون توسعه را از سر گذرانده است، روح اصلی آن همچنان روح تَن‌جینگ است. به این دلیل، اگر بخواهیم تاریخ اندیشه‌ی ذِن را دنبال کنیم، باید کار ششمین پیر، یعنی هوُئی نِنگ، را در رابطه‌ی دوگانه‌اش مطالعه کنیم: از یک سو با بودی‌دَرمَه و جانشینانش، یعنی هوُئی‌کِه، سِنگ تسَن (سِنگ‌زَن)، دائوشین و هوُنْگ‌ژِن (یا، هوُنْگ‌رِن)، و از سوی دیگر با خود هوُئی نِنگ و شاگردان خود او و معاصرانش.

پیروان هوُئی نِنگ تَن‌جینگ را حاوی آموزه‌ی بنیادی استاد می‌دانستند و این کتاب در میان شاگردان او به عنوان میراث معنوی دست به دست می‌گشت و فقط دارنده‌ی آن می‌توانست یک عضو مکتبِ درست‌پندارِ هوُئی نِنگ به شمار آید. این نکته از این بندِ تَن‌جینگ معلوم می‌شود:

پیر بزرگ در تسائوچی شَن اقامت داشت و نفوذ روحی اوبیش از چهل سال در دو استان همسایه‌ی شائو و گوُانگ گسترش یافت. شمار شاگردان او، از رَهبان و نارَهبان، به بیش از سه یا حتا پنج‌هزار تن می‌رسید و در واقع بیش از آن بودند که کسی بتواند بشمارد. اما جوهر آموزه‌اش، یعنی تَن‌جینگ، به مثابه‌ی یک عهد معتبر به دیگری سپرده می‌شود و هر که آن را ندارد اجازه‌ی ارشاد ندارد [یعنی کاملاً آموزه‌ی هوُئی نِنگ را درنیافته است]. هرگاه که این اجازه از مرشد به مرید برسد مکان و زمان و نام او باید مشخص شود. تا کسی تَن‌جینگ را نگرفته باشد نمی‌تواند مدعی شود که مرید مکتب جنوبی است. کسانی که حفظ تَن‌جینگ به آنان‌ سپرده نشده [یعنی صاحب تَن‌جینگ نشده‌اند و اجازه‌ی ارشاد ندارند] درک اساسی‌ای از نظریه‌ی «روشن‌شدگی ناگهانی» ندارند، حتا اگر آن را به دیگران بیاموزند. چون آن‌ها بی‌شک دیر یا زود گرفتار ستیزه می‌شوند و کسانی که دَرمَه دارند خود را باید فقط وقف عمل به آن کنند. ستیزه‌ها از میل به پیروزی برمی‌خیزند، و این‌ها موافق طریقت نیست.